1 00:00:00,000 --> 00:00:05,120 2 00:00:05,120 --> 00:00:08,100 Сәлам, мин Торгаудан Карина. 3 00:00:08,100 --> 00:00:11,940 Бәлки сез бу фотосурәтне тарих дәреслегеннән хәтерлисездер. 4 00:00:11,940 --> 00:00:18,760 Ул 1945 елның апрелендә Торгау шәһәрендә Эльба елгасы ярында рус һәм американ солдатларының кул бирешеп торуын күрсәтә. 5 00:00:18,760 --> 00:00:23,100 Бу вакытта бөтен дөньяга яңалык булды һәм Икенче бөтендөнья сугышының тәмамлануын символлаштыра. 6 00:00:23,100 --> 00:00:27,825 ГДРда балачакта мин әле дә Йо Половский һәм башка сугыш ветераннары белән шәхсән 7 00:00:27,825 --> 00:00:31,328 очраша алдым, чөнки хәтерләү мәдәнияте бар иде. 8 00:00:31,328 --> 00:00:36,163 Мин шәхсән ышанам ки, һәр кешенең эчендә илаһи дәрәҗә ята. 9 00:00:36,163 --> 00:00:42,420 Шуңа күрә мин үтерүгә һәм безне бер-беребезгә каршы этәрүче әйтеп бетергесез пропагандага нәфрәтләнәм. 10 00:00:42,420 --> 00:00:47,680 Мин ике якның да ягын тотарга баш тартам. 11 00:00:47,680 --> 00:00:54,400 Чөнки һәр сугышта ике яктан да уллар һәм әтиләр һәлак була, әмма сугыш өчен җаваплы кешеләр һичкайчан да һәлак булмыйлар. 12 00:00:54,400 --> 00:01:01,140 Эльбада очрашу 80 елдан да азрак вакыт элек булды, һәм хәзер саклану министры Писториус тагын бер кат сугыш барабаннарын кага. 13 00:01:01,140 --> 00:01:05,600 Ул әйтте: «Без 2029 елга кадәр сугышка әзер булырга тиешбез.» 14 00:01:05,600 --> 00:01:10,996 Мин элекке министр Габриэльнең сүзләрен китерәм: «Безгә Путинга ачык сигнал җибәрергә кирәк: бу 15 00:01:10,996 --> 00:01:14,900 сугышны туктат – юкса без аны синең яныңа китерербез.» 16 00:01:14,900 --> 00:01:18,400 Шулай итеп, мин үземнән сорыйм: «без» нәкъ кемнәр? 17 00:01:18,400 --> 00:01:21,323 Габриэль һәм Писториус һичшиксез юк. 18 00:01:21,323 --> 00:01:24,130 Бу күбрәк иремә һәм улымнарга кагыла. 19 00:01:24,130 --> 00:01:32,480 Бу мине борчый, чөнки мин сугыш вакыйгалары һәм аның тәмамлануы турында бабай-әбиләрем һәм туганнарым хисапларыннан беләм. 20 00:01:32,480 --> 00:01:35,520 Менә берничә мисал: 21 00:01:35,520 --> 00:01:39,104 Минем абыйны 17 яшендә Вермахтка хәрби хезмәткә чакырганнар. 22 00:01:39,104 --> 00:01:44,480 Үз теләгенә каршы, чөнки ул шәкертлек чорын тәмамлаган һәм атасының мельницасын үз өстенә алырга теләгән. 23 00:01:44,480 --> 00:01:48,640 Ул 19 яшендә рус тоткынлыгында вафат булды. 24 00:01:48,640 --> 00:01:54,120 Әнием һәрвакыт елап искә ала иде, ул күзләрендә яшьләр белән, хәрби киемдә фермадан киткәнен. 25 00:01:54,120 --> 00:01:58,260 Алар бер-берсен тагын беркайчан да күрмәделәр, һәм ул аның кайда күмелгәнен белмәде. 26 00:01:58,260 --> 00:02:03,720 Сугыш ахырында кечкенә кыз булып, ул үзе рус офицерының кочагына утырды. 27 00:02:03,720 --> 00:02:10,656 Аның исеме Иренә иде, һәм ул аны бик яратты, чөнки ул аңа өйдәге кызы Иренаны хәтерләтә иде, аны ул бик сагынган иде. 28 00:02:10,656 --> 00:02:13,344 Ул аны җылы хәтирәдә саклады. 29 00:02:13,344 --> 00:02:20,887 Шул ук вакытта аның олы апасы (минем апам) авылда куркыныч җенси көч кулланулар кылган Совет армиясе солдатларыннан 30 00:02:20,887 --> 00:02:24,960 качып, берничә көн чердактагы утын өе артында яшеренде. 31 00:02:24,960 --> 00:02:31,520 Солдатлар шушы утын өемәсеннән өзлексез утын алып тордылар, ә ул арттан яңа утын өстәргә тырышты. 32 00:02:31,520 --> 00:02:36,080 80 яшьтән артык булганда ул миңа әйтте: «Менә шунда мин дога кылырга өйрәндем!» 33 00:02:36,080 --> 00:02:43,176 Һәм ул миңа сугыш вакытында барлык яклар тарафыннан да, берсе дә калмыйча, кылынган күпсанлы сугыш җинаятьләрен тасвирлады. 34 00:02:43,176 --> 00:02:51,900 Грек фәлсәфәчесе Антистэн, мөгаен, хаклы булгандыр, ул болай язган: «Сугыш юк иткәннән дә күбрәк явыз кешеләр тудыра.» 35 00:02:51,900 --> 00:02:57,862 Әнием шулай ук миңа Дрезден бомбаланган вакытта күк кызыл төстә балкыганын сөйләде, һәм моны аның 36 00:02:57,862 --> 00:03:01,520 гаиләсе Торгау янындагы күрше авылдан да күрә алган. 37 00:03:01,520 --> 00:03:07,340 Әтием Торгауда һәр иртә булган атышлар тавышын хәтерли иде. 38 00:03:07,340 --> 00:03:13,248 Торгау шәһәрендә боерыкларга буйсынмаган немец солдатлары да үтерелгәннәр арасында булды. 39 00:03:13,248 --> 00:03:22,340 Мөгаен, 1943–1945 еллар арасында Рейх хәрби суды Берлиндан Торгау шәһәрендәге Форт Зиннага күчерелгән. 40 00:03:22,340 --> 00:03:26,480 Әтием ул вакытта якынча 13 яшьтә иде. 41 00:03:26,480 --> 00:03:30,536 Бабам Фольксштурмга бары тик бер кызганыч очрак аркасында гына чакырылган иде. 42 00:03:30,536 --> 00:03:34,016 Аны американнар әсирлеккә алдылар һәм Лимбург ан дер Лахнга җибәрделәр. 43 00:03:34,016 --> 00:03:39,703 Ул кайтып җиткәндә авырлыгы 54 килограмм иде һәм буе якынча 1,80 метр иде. 44 00:03:39,703 --> 00:03:45,560 Ул хатынын, аны сары чәчле хатын итеп калдырган иде, көлсу чәчле итеп тапты. 45 00:03:45,560 --> 00:03:54,051 Без, немецлар, ике бөтендөнья сугышыннан сабак алдык, һәм элекке ГДРда булган истә тоту мәдәнияте 46 00:03:54,051 --> 00:03:58,624 бүген Торгау халкын тынычлык өчен эшләргә этәрә. 47 00:03:58,624 --> 00:04:06,131 Хәтта бу утопик яңгыраса да һәм тарихта беркайчан да эшләмәгән булса да, мин бер көнне сугышлар бетәчәк дип 48 00:04:06,131 --> 00:04:10,940 хыялланам, чөнки без, кешеләр, дошманнар булырга теләмибез. 49 00:04:10,940 --> 00:04:14,920 Без бер кеше гаиләсе, бер зур кеше организмы. 50 00:04:14,920 --> 00:04:20,448 Һәм мин бөтен дөнья аналарына мөрәҗәгать итәм: чакыру кәгазьләрен өзегез! 51 00:04:20,448 --> 00:04:26,336 Мин бөтен дөнья ир-атларына мөрәҗәгать итәм: алар яңадан сугыш барабаннарын какканда, бармагыз! 52 00:04:26,336 --> 00:04:30,176 Бәлки, сез хәзер аларга сез ярышмаячаксыз дип яза аласыз. 53 00:04:30,176 --> 00:04:36,320 Һәм мин сезнең һәрберегезгә мөрәҗәгать итәм: башка халыкларга каршы өндәүләргә юл куймагыз! 54 00:04:36,320 --> 00:04:41,246 Аларның ялганнарына һәм пропагандасына колак салма, ә йөрәгеңә колак сал!