1
00:00:00,000 --> 00:00:18,716


2
00:00:18,716 --> 00:00:30,196
Ho etsahetse'ng bekeng ena? Re ithutile hore
ente e ncha ea mRNA e tsoang Japane e tla Europe.

3
00:00:30,196 --> 00:00:38,156
Se ikhethang ka sena ke hore ente ena e ncha e
ka fetisetsoa le ho batho ba sa entoang, ba

4
00:00:38,156 --> 00:00:42,923
hanang ente ea liphatsa tsa lefutso, ha re ka rialo.

5
00:00:42,923 --> 00:00:55,863
Pele re ne re nahana hore re ka phonyoha ka ho hana le ho se
sebelisane, mme tsoelopele ena e ncha e fetola lintho tse ngata.

6
00:00:55,863 --> 00:01:05,445
Ka hona ke nkile qeto ya ho ipha nako mafelo-bekeng ana, hole
le diketsahalo tsa letsatsi, hore ke boele ke sekaseke boemo.

7
00:01:05,445 --> 00:01:14,448
Tlhahisoleseding e re imetseng hantle
mafelong a beke ha re ntse re etsa dipatlisiso tsa

8
00:01:14,448 --> 00:01:21,703
rona tse tebileng, e lokela ho hlophiswa hape.

9
00:01:21,703 --> 00:01:28,437
Leha ho qadile ka ente ea pele ea
coronavirus ka 2021, ho bile le ho hatella ho hoholo

10
00:01:28,437 --> 00:01:31,960
ha tokoloho ea batho ea ho iketsetsa liqeto.

11
00:01:31,960 --> 00:01:43,743
E, ho joalo, motho o fedisitse tokelo ea boikemelo holim'a
botho ba hae ba 'mele, holim'a boikemelo ba hae ba 'mele.

12
00:01:43,743 --> 00:01:54,266
Ho hlahisitsoe mofuta o mocha ka ho feletseng oa ente ea
mRNA, eo ho thoeng ke ente ea thibelo. Ha e le hantle, ha se

13
00:01:54,266 --> 00:02:00,350
ente ea thibelo, empa ke ente e ncha e thehiloeng lijining.

14
00:02:00,350 --> 00:02:04,784
Mme seo ka tumello e nang le dipehelo. Ka hoo, ha
ho a ka ha eba le kgato e lekaneng ya diteko,

15
00:02:04,784 --> 00:02:07,190
mme sena se ile sa lokafatswa ka mabaka a tsietsi.

16
00:02:07,190 --> 00:02:13,633
Ka hona, tumello ena e nang le lipehelo e ne e le tumello
ea tšohanyetso, kaha boemo ba tšohanyetso, e leng seoa se

17
00:02:13,633 --> 00:02:17,676
bolaeang sa coronavirus, bo ne bo sokela ho felisa batho.

18
00:02:17,676 --> 00:02:23,759
Jwale re a tseba, ka lebaka la phatlalatso ya difaele tsa RKI,
hore ho ne ho se ho boletswe teng hore re na le

19
00:02:23,759 --> 00:02:29,148
datha e fokolang haholo mme ha re eso kgone ho
bua letho ka ditlamorao kapa mafu a ka bang teng.

20
00:02:29,148 --> 00:02:34,745
Sena ke hobane, jwalo ka ha ho boletswe hantle
difaeleng tsa RKI, datha e bokellwa kamora ho rekisa.

21
00:02:34,745 --> 00:02:39,617
Re hopola makhopo a mang a tsa bongaka, joalo
ka Contergan, moo tšenyo e ileng ea lemohuoa

22
00:02:39,617 --> 00:02:42,530
feela kamora hore sehlahisoa se qale ho rekisoa.

23
00:02:42,530 --> 00:02:50,271
Mme ho ile ha nka dilemo tse ngata haholo pele
tlolo ena ya molao ya meriana e emisiwa, le mashome

24
00:02:50,271 --> 00:02:54,910
a mang a dilemo pele ho lefuwa matšeliso a itseng.

25
00:02:54,910 --> 00:03:06,363
Empa hona joale ho na le ntshetsopele e ntjha: ho na le mRNA e
ntjha moo phetisetso ho batho ba sa entwang e leng monyetla hape.

26
00:03:06,363 --> 00:03:16,131
Sena se bolela hore ha o sa hloka ho nka mRNA
ena e ncha ka bouena; ho lekane hore

27
00:03:16,131 --> 00:03:22,689
moahelani, motho e mong kapa molekane wa hao a e nke.

28
00:03:22,689 --> 00:03:30,363
Re tla fihla ho seo hamorao. Leha ho le joalo, li-SA-mRNA
tsena tse ncha, kamoo li bitsoang kateng, lia ikatisa.

29
00:03:30,363 --> 00:03:40,970
Li tsejwa e le metjhini ya ho etsisa hobane li tswela
pele ho aha dintho tse tshwanang ka hara mmele wa hao.

30
00:03:40,970 --> 00:03:47,609
Ke balile ka sena lingoliloeng tse fapaneng tsa litsebi;
e amoheleha ka kakaretso 'me mang kapa mang a ka iponela.

31
00:03:47,609 --> 00:03:54,772
Qotso: "Se ikhethang ka ente ena e ncha, leha ho le joalo, ke
hore e boetse e ruta 'mele ho hlahisa spike RNA e eketsehileng e

32
00:03:54,772 --> 00:03:58,736
le hore 'mele o tsoele pele ho hlahisa protheine nako e telele.

33
00:03:58,736 --> 00:04:08,083
Bafuputsi ba bitsa mRNA e joalo e ikatisa, ho
bolelang hore e ikatisa. Sena se khutsufatsoa e le SA-RNA.

34
00:04:08,083 --> 00:04:15,237
Ka lebaka lena, ente e ne e boetse e na le
litaelo tsa ho haha enzyme e bitsoang replicase,

35
00:04:15,237 --> 00:04:19,289
e sebetsang joalo ka mochini o etsang likopi.

36
00:04:19,289 --> 00:04:22,890
Kahoo, hape, ka bokgutshwane le ka ho toba, sebakeng se seng.

37
00:04:22,890 --> 00:04:29,836
Liente tse ncha tsa RNA li na le
mochini o iketsetsang likopi, ha re ka rialo.

38
00:04:29,836 --> 00:04:36,790
Likopi tsa spike tse hlahisoang li
qholotsa karabelo ea 'mele ea ho itšireletsa.

39
00:04:38,983 --> 00:04:49,122
Taba ea hore liente tsena tse itlatsetsang le ho ikatisa li ata
'meleng kaofela e baka tšabo e utloahalang har'a bo-ramahlale,

40
00:04:49,122 --> 00:04:59,163
lingaka le bafuputsi ba bangata naheng ea Japane, hore
ha ho tsejoe hore na lintho tsena li lula 'meleng nako e kae.

41
00:04:59,163 --> 00:05:04,083
Ke ka lebaka leo ho nang le tshabo e kgolo ya phetiso.

42
00:05:04,083 --> 00:05:09,503
Hobane haeba motho a na le seo maling a hae, 'meleng
oa hae, joale ho tšoaetsana ho ka etsahala haholo.

43
00:05:09,503 --> 00:05:14,918
Re tla fihla ho seo. Sena ha se ntho e iqapetsoeng feela ke
batho ba seng bakae; ho se ho ntse ho na le letšolo le leholo

44
00:05:14,918 --> 00:05:17,628
haholo la tlhokomeliso mabapi le taba ena naheng ea Japane.

45
00:05:17,628 --> 00:05:28,350
Mme hape ke tla fana ka mehlala e amehang le dipolelo
tsa boprofesa e bakilweng ke video karolong e latelang.

46
00:05:28,350 --> 00:05:33,145
Leha ho le jwalo, re tlameha ho hlokomela
hore le ho fihlela jwale, mRNA ha e so dule

47
00:05:33,145 --> 00:05:35,990
feela sebakeng sa ho kena letsohong le ka hodimo.

48
00:05:35,990 --> 00:05:40,556
Eo e ne e le leshano le pepeneneng, jwaloka
"ha ho na ditlamorao" – mme o a tseba seo ke

49
00:05:40,556 --> 00:05:42,916
se bolelang – empa le mRNA e ile ya fetiswa.

50
00:05:42,916 --> 00:05:53,673
Ka mohlala, nka rata ho hopola polelo ea Prof. Dr. Sucharit
Bhakdi, ea sa tsoa hlahisa liphuputso tse tšosang tsa lipatlisiso

51
00:05:53,673 --> 00:06:04,590
tse ncha puisanong le Auf 1, eo ho latela eona 'mè ea
entetsoeng a fetisetsa ente ho lesea la hae le ka popelong.

52
00:06:04,590 --> 00:06:08,943
"Sehlopha sa rona se MWGFD se entse tšibollo e 'ngoe."

53
00:06:08,943 --> 00:06:17,210
Mme phuputso ena le yona e tla phatlalatswa
dibekeng tse tlang. E tla tswa pele selemo se fela.

54
00:06:17,210 --> 00:06:33,816
Ho fumanehile hore liphaceng tsa basali ba entetsoeng
nakong ea bokhachane, sehlahisoa sa jenese se ba teng ho lesea.

55
00:06:33,816 --> 00:06:43,888
Sena se bolela hore ente e fetisetsoa ho
tloha ho 'mè ho ea ho ngoana, 'me bonneteng

56
00:06:43,888 --> 00:06:51,196
bongata bona bo boetse bo fumanoa ho ngoana.

57
00:06:51,196 --> 00:07:00,578
Ua tseba hore liente tsa mRNA ha lia ka tsa lokiseletsoa liente
tsa Covid feela, empa hape mosebetsi o matla o ntse o etsoa ho

58
00:07:00,578 --> 00:07:11,516
ntshetsapele liente tsa liphatsa tsa lefutso bakeng sa mofetše,
malaria, TB le mafu afe kapa afe a ka bang teng nakong e tlang.

59
00:07:11,516 --> 00:07:19,668
Ho tlameha hape ho bolelwe hore li-mRNA tsena tse ntjha ha di
fetiswe feela moyeng kapa ka inthanete, empa ho ena le

60
00:07:19,668 --> 00:07:28,483
hoo, mme ena ke taba e kgolo, di fetiswa ka madi,
lebese la letswele, mme mohlomong le ka maro a mang a mmele.

61
00:07:28,483 --> 00:07:33,670
Empa le hona ha ho na mathata a hona.
Nahana feela ka litšebelisano-'moho tse ngata.

62
00:07:33,670 --> 00:07:37,676
Batho ba bangata ba entilwe, ha ba bang ba eso entwe.

63
00:07:37,676 --> 00:07:46,156
Ha re nahane ka nako eo ba tlang sepetlele mme ba hloka
mali a motho eo ba sa mo tsebeng ka menehelo ea mali.

64
00:07:46,156 --> 00:07:48,776
Sena se tla sebetsa joang nakong e tlang?

65
00:07:48,776 --> 00:07:55,524
Motho a ka tiisa jwang hore a ke ke a fumana ente ya
mRNA nakong e tlang, leha a eso e fuwe ka sirinji?

66
00:07:55,524 --> 00:08:01,183
Motho a ka tiisa jwang hore a ke ke a e fumana hape?

67
00:08:01,183 --> 00:08:08,663
Sehlahisoa se ile sa amoheloa Japane ka lebaka la
tšebelisano-'moho lipakeng tsa lik'hamphani tse peli tsa meriana.

68
00:08:08,663 --> 00:08:14,976
Khamphani e 'ngoe ea meriana e bitsoa Acturus 'me e tsoa USA.

69
00:08:14,976 --> 00:08:25,603
Mme khamphani e nngwe ya meriana e nang le basebetsi ba
bangata lefatsheng ka bophara e bitswa CSL. E tswa Australia.

70
00:08:25,603 --> 00:08:32,116
Hobaneng e le khamphani ea Australia le ea US, har'a
lintho tsohle? Hobaneng ba qala Japane, har'a libaka tsohle?

71
00:08:32,116 --> 00:08:34,670
Jwaloka ha ho atisa ho ba jwalo, ke sebaka sa diteko.

72
00:08:34,670 --> 00:08:41,110
Re bone khafetsa nakong e fetileng hore lintho tse itseng
tse lokelang ho phatlalatsoa lefatšeng ka bophara li qala pele

73
00:08:41,110 --> 00:08:44,503
laboratoring ea liteko, li lekanyelitsoe sebakeng se itseng.

74
00:08:44,503 --> 00:08:50,395
Re le Ma-Austria, re tseba sena hantle haholo,
hobane Austria e bile sebaka sa teko bakeng sa

75
00:08:50,395 --> 00:08:53,876
ente e qobelloang nakong ea seoa sa coronavirus.

76
00:08:53,876 --> 00:08:58,580
Australia le Jeremane ba ne ba se ba ntse ba
letetse ka tjantjello ho bona se tla etsahala Austria.

77
00:08:58,580 --> 00:09:00,063
Na ente e tlamang e tla kenngwa tshebetsong?

78
00:09:00,063 --> 00:09:05,896
Mme haeba mokgwa wa ho enta ka qobello o ne o sa
phetolwa naheng ya Austria, re ka nka ka bonnete bo boholo

79
00:09:05,896 --> 00:09:09,316
hore o ne o tla kenngwa tshebetsong le naheng ya Jeremane.

80
00:09:09,316 --> 00:09:15,336
Hona joale ke rata ho le bontša moprofesa oa
Mojapane. Ke tla le bontša karoloana ea puisano.

81
00:09:15,336 --> 00:09:21,923
Ke Ngaka Yasufumi Murakami. Mme monna enoa ha se motho feela.

82
00:09:21,923 --> 00:09:32,843
Ka ho bolela, ke motho ea tšoanang le rona le moprofesa oa
Majapane Bhakdi, hobane o tsoa lekaleng la biotechnology.

83
00:09:32,843 --> 00:09:38,090
O tseba seo a buang ka sona. O
phatlalalitse lingoliloeng tse fetang lekholo.

84
00:09:38,090 --> 00:09:46,542
Mme jwale o se a ikopantse le
boitshireletso kgahlanong le ente ena e ntjha ya mRNA.

85
00:09:46,542 --> 00:09:52,050
Jwalokaha ke boletse, ke moprofesa wa
biotechnology Univesithing ya Saense ya Tokyo.

86
00:09:52,050 --> 00:09:58,770
Hape ke motlatsi oa motsamaisi oa
Setsi sa Lipatlisiso sa Saense ea RNA moo.

87
00:09:58,770 --> 00:10:04,956
O boetse o etsa dipatlisiso ka tsa
baeloji ya dimolekhule le dijini tsa batho.

88
00:10:04,956 --> 00:10:14,016
Ha re shebeng seo a se buang moqoqong oa
hae le mongoli oa Amerika, Mike Adams.

89
00:10:14,016 --> 00:10:18,833
mRNA e kentiloeng e kopitsoa ka
sebopeho se secha. Sena se bohlokoa haholo.

90
00:10:18,833 --> 00:10:31,058
Hantle-ntle, empa seo u se pepesang, seo ho sa buuoeng ka sona
hangata, ke hore kopi ena e feta tatellano ea protheine ea spike.

91
00:10:31,058 --> 00:10:34,340
Nakong ea ho ikatisa, mechini ea ho ikatisa le eona ea ikatisa.

92
00:10:34,340 --> 00:10:37,226
Tatelano eohle e kopiloe.

93
00:10:37,226 --> 00:10:44,506
mRNA e feletseng, li-mRNA tse
feletseng li kopitsoa ho batho ba kentsoeng.

94
00:10:44,506 --> 00:10:48,766
Sena se bolela hore yuniti ya ho
etsisa ka boyona e ka boela ya etsiswa.

95
00:10:48,766 --> 00:10:50,446
E, ho lokile.

96
00:10:50,446 --> 00:10:56,112
Ka mantsoe a mang, hona joale re bua ka tlhahiso
e ntseng e hola ka potlako ea protheine ea spike.

97
00:10:56,112 --> 00:10:59,073
E, ho lokile. O nepile ka ho feletseng.

98
00:10:59,073 --> 00:11:05,268
Mme le bontshitse matshwenyeho mabapi le hore na
sena se ka dumella hore thepa e iketsang e

99
00:11:05,268 --> 00:11:08,579
fetisetse ho tswa ho motho a le mong ho ya ho e mong.

100
00:11:08,579 --> 00:11:21,453
E, ke nahana hore hoo ho ka etsahala haholo. Ke nahana hore
tsena li hloka ho hanyetsoa pele ho likopo tsa tumello...

101
00:11:21,453 --> 00:11:30,267
U re, mabapi le polokeho, ho bohlokoa haholo hore
re paka hore ha ho jwalo e le hore ho ka nkuwa hore

102
00:11:30,267 --> 00:11:34,866
ho bolokehile, mme bopaki bona ha bo eso fumanwe.

103
00:11:34,866 --> 00:11:36,226
Ke nnete, hantle-ntle.

104
00:11:36,226 --> 00:11:41,146
Ho lokile. Kahoo ho ntse ho na le monyetla oa hore
e ka fetisetsoa ho tloha ho motho ho ea ho e mong.

105
00:11:41,146 --> 00:11:42,900
E, ho ne ho nepahetse.

106
00:11:42,900 --> 00:11:47,360
Haeba ho le jwalo, jwalo ka ha o boletse
nehelanong ya hao, ha ho letho le ka ho thibelang.

107
00:11:47,360 --> 00:11:49,813
Ha ho na e le 'ngoe — u sebelisitse lentsoe lefe?

108
00:11:49,813 --> 00:11:51,420
Ha ho emise, e.

109
00:11:51,420 --> 00:12:00,540
Kahoo haeba e ikatisa ka tsela eo o e tshabang, e ka ata ho
tloha ho motho ho ya ho e mong mme ebe e ke ke ya thibeloa.

110
00:12:00,540 --> 00:12:03,073
Ke nnete.

111
00:12:03,073 --> 00:12:07,093
Mme ka mor'a moo re bua ka litlamorao tse sa lebelloang ho batho.

112
00:12:07,093 --> 00:12:12,733
E, ho lokile. O nepile ka ho feletseng.

113
00:12:12,733 --> 00:12:17,482
Mme re se re ntse re tseba hore protheine ea
spike ka boeona e hlasela tsamaiso ea methapo,

114
00:12:17,482 --> 00:12:20,573
lisele tsa pelo le lisele tsa methapo ea mali a pelo.

115
00:12:20,573 --> 00:12:25,786
E. Liprotheine tse kotsi haholo.

116
00:12:25,786 --> 00:12:38,097
Joale, na ho ka khoneha hore mofuta oohle oa batho o ka pepesehela
nakong e tlang leqhubu la liprotheine tsa spike tse ntšuoang

117
00:12:38,097 --> 00:12:44,373
'meleng ea batho bohle ba tsamaeang ba e-s'o shoele eona?

118
00:12:44,373 --> 00:12:51,333
E. Ha ke batle ho nahana ka boemo boo, empa ho ka thusa.

119
00:12:51,333 --> 00:13:08,646
Ho bohlokoa hore ente ena e ncha ea mRNA e qale ho
entoa ka Mphalane naheng ea Japane ho batho ba bangata.

120
00:13:08,646 --> 00:13:10,393
Eo ke bothata ba nnete.

121
00:13:10,393 --> 00:13:16,873
E, 'me o bua joalo. Phetisetso e tlameha
ho qheleloa ka thoko pele tumello e fanoa.

122
00:13:16,873 --> 00:13:19,560
Empa ha se hoo feela. Ha ho na tlhahisoleseding e fumanehang.

123
00:13:19,560 --> 00:13:23,206
Ke rometse dipotso dikhamphaning ka bobedi
tsa meriana, empa ha ke eso fumane karabo.

124
00:13:23,206 --> 00:13:25,573
Ke tla tlaleha ha re fumana karabo.

125
00:13:25,573 --> 00:13:30,866
Ke ne ke batla ho tseba hore na phetiso e ka qheleloa ka thoko.

126
00:13:30,866 --> 00:13:35,666
Moprofesa le lingaka tse ling tse ngata le
bo-ramahlale naheng ea Japane ba re che.

127
00:13:35,666 --> 00:13:41,380
Ha ho ka ke ha qheleloa ka thoko. Ha e
le hantle, e etselitsoe hore e khonehe.

128
00:13:41,380 --> 00:13:43,346
Hore mohlomong e bile e reriloe.

129
00:13:43,346 --> 00:13:51,867
Ke ka lebaka leo mokgatlo o hananang le coronavirus
naheng ya Japane o bitsang moloko ona o motjha wa meento ya

130
00:13:51,867 --> 00:13:56,560
mRNA bomo ya boraro ya athomo kamora Hiroshima le Nagasaki.

131
00:13:56,560 --> 00:14:02,980
Kamora Ntwa ya Bobedi ya Lefatshe – o a tseba –
bomo ya boraro ya athomo. Mme jwale e tla ho EU.

132
00:14:02,980 --> 00:14:09,700
Jwale o lokela ho tla Europe. Ho ya
Jeremane. Ho ya Switzerland. Ho ya Austria.

133
00:14:09,700 --> 00:14:16,733
Ma-Swiss ha a ikarabella, jwalokaha re
bone ka Corona. A tla mpa a latela feela.

134
00:14:16,733 --> 00:14:21,436
Ho ne ho e-na le kopo. Ho ne ho e-na le kopo
e tsoang ho lik'hamphani tsena tse peli tsa

135
00:14:21,436 --> 00:14:23,920
meriana ho Lekala la Meriana la Europe (EMA).

136
00:14:23,920 --> 00:14:27,530
Mme hoo e ne e le selemo se fetileng. Ka Loetse 2023.

137
00:14:27,530 --> 00:14:35,000
Mme ka la 9 Tshitwe 2023, tshebetso ya tumello e qalile ka molao.

138
00:14:35,000 --> 00:14:39,540
Tshebetso ya tumello e se e qalile ka molao.

139
00:14:39,540 --> 00:14:47,133
Mme mecha ya phatlalatso, ka moo e ileng ya e tlaleha
kateng, e ile ya thoholetsa sena e le kgatelopele e kgolo.

140
00:14:47,133 --> 00:14:54,706
Apothekerzeitung, koranta ea baqapi ba meriana ba Jeremane,
e bontšitse tšepo ea hore ho ka tsoa ntho e ntle ho sena.

141
00:14:54,706 --> 00:15:00,280
Ho ne ho se na mantswe a nyatsang ho
hang. Ho ne ho se na mantswe a nyatsang.

142
00:15:00,280 --> 00:15:07,386
Empa ka hodima tsohle, kopo ena ho
EMA ha e a ka ya elwa hloko haholo.

143
00:15:07,386 --> 00:15:14,820
Ke eng se bileng teng pele ho sena sohle? Se bileng teng
pele ho sena sohle ke hore e ile ea lekoa pele ho litoeba.

144
00:15:14,820 --> 00:15:18,568
Eaba e lekoa ho batho ba 16,000 ba Vietnam.

145
00:15:18,568 --> 00:15:22,300
Ho ne ho e-na le sehlopha sa taolo
naheng ea Vietnam. Batho ba 16,000.

146
00:15:22,300 --> 00:15:27,410
Hang kamora moo, Japane e ile ya qala ho
entela setjhaba ka kakaretso. Mme ho tloha ka la 1

147
00:15:27,410 --> 00:15:30,466
Mphalane, ente di ntse di tswela pele Japane.

148
00:15:30,466 --> 00:15:35,112
Joale e tla fihla Europe. Mme batsamaisi ba
lik'hamphani tsa meriana, batsamaisi ba lik'hamphani

149
00:15:35,112 --> 00:15:38,240
tsa meriana, ba thabile haholo. Ba thabile haholo.

150
00:15:38,240 --> 00:15:48,048
Ka mohlala, mme ke qotsa, liente tse ncha tsa mRNA
li tla atamelisetswa Europe ka mohato o le mong ka

151
00:15:48,048 --> 00:15:54,633
tumello ya EMA, ho boletse mookamedi ho CSL Group.

152
00:15:54,633 --> 00:16:04,372
Qotso: "Kamohelo ea EMA ea kopo ea papatso bakeng sa Act 154
(kamoo ente ena e tsejoang kateng) e tšoaea mohato o mong oa

153
00:16:04,372 --> 00:16:11,536
bohlokoa nts'etsopele ea theknoloji ena e ncha
ea ente ea mRNA," ho boletse Joseph Payne,

154
00:16:11,536 --> 00:16:16,120
Mopresidente le Motsamaisi e Moholo oa Acturus.

155
00:16:16,120 --> 00:16:24,895
Mme Joseph Payne, Mookamedi e Moholo wa Acturus, o toboketsa
hore ente ya hae e ntjha ya dijini e tla ba ya bohlokwa, a

156
00:16:24,895 --> 00:16:31,040
re: "haeba ho hlaha mefuta e metjha e tshwenyang". Ho hlakile?

157
00:16:33,890 --> 00:16:52,473


158
00:17:02,440 --> 00:17:10,726
Mefuta e mecha e tšoenyehang. Haeba e hlaha, mofuta ona o
mocha ka ho feletseng oa ente o tla ba oa bohlokoa le ho feta.

159
00:17:10,726 --> 00:17:12,387
Mme re tseba se tlang ho boela.

160
00:17:12,387 --> 00:17:19,003
Haeba ba se ba ntse ba re, e, batho ha ba sa batla sena, ha ba sa
sa kena papaling, e, tšabo e ncha e ntse e

161
00:17:19,003 --> 00:17:24,600
tsosoa hape, mofuta o mocha o tla hlaha
kae-kae Asia kapa Afrika kapa sebakeng se seng.

162
00:17:24,600 --> 00:17:28,338
Jwalokaha a hlalosa, mofuta o motjha o tshwenyang.

163
00:17:28,338 --> 00:17:33,760
Mme mofuta o motjha o tshwenyang o baka letshoso hape, o
tsheheditswe ke boradipolotiki le mecha ya phatlalatso.

164
00:17:33,760 --> 00:17:36,946
Mme jwale ho tla ente ena e ntjha.

165
00:17:36,946 --> 00:17:40,773
Na o hlile o dumela hore ha ho motho ya tla amohela ente ena?

166
00:17:40,773 --> 00:17:44,346
Na o hlile o dumela jwalo? Sheba feela se o potileng seterateng.

167
00:17:44,346 --> 00:17:47,120
Mme jwale tsohle di a utlwahala.

168
00:17:47,120 --> 00:17:52,421
Ho a utlwahala hore na ke hobaneng ha puso ya coronavirus e
ile ya tswela pele ka tieo tseleng ya yona, leha ho ne ho

169
00:17:52,421 --> 00:17:55,346
hlakile hore ba ke ke ba kgona ho e tswelapele ka ho sa feleng.

170
00:17:55,346 --> 00:17:57,986
Empa ba dula ba sa etse letho.

171
00:17:57,986 --> 00:18:03,713
Ke ka lebaka leo ba tsebisang
setifikeiti sena sa ente sa elektroniki, hohle.

172
00:18:03,713 --> 00:18:14,693
Ke ka lebaka leo mesebetsi le metsamao ea rona ea
letsatsi le letsatsi e ntseng e hokahanngoa le dijithale hohle.

173
00:18:14,693 --> 00:18:19,336
Ke ka lebaka leo lifaele tse itseng li ntshuwang
hona jwale. Ke ka lebaka leo lifaele tsa RKI li

174
00:18:19,336 --> 00:18:21,933
ka ntshuwang feela kapa ho qoswa hore li ntshwe.

175
00:18:21,933 --> 00:18:25,773
Potso e ne e le hore, na sena se ka
kgonahala jwang ha e le taba e patilweng hakaale?

176
00:18:25,773 --> 00:18:32,026
Ho na le litokomane – u tseba ka linyeoe tse
fapaneng tsa polao, ka liketsahalo tse fapaneng nalaneng.

177
00:18:32,026 --> 00:18:34,985
Li bile tlas'a senotlolo le selotlolo ka
lilemo tse 100, kahoo ha o ka ke wa qosa ka letho.

178
00:18:34,985 --> 00:18:36,566
Hobaneng ho ile ha sebetsa ka lifaele tsa RKI?

179
00:18:36,566 --> 00:18:40,060
Hobane ha ba na taba ho hang. Hobane ha ba na taba le ho hang.

180
00:18:40,060 --> 00:18:47,919
Hobane ba se ba na le nako e telele ba tseba hore ho na le
ntho e tlang e tlang ho fetola boemo ka ho feletseng hape.

181
00:18:50,100 --> 00:18:53,773
U boetse ua tseba hore ba tla qala boithibelo bo makatsang hape.

182
00:18:53,773 --> 00:18:59,473
Haeba esale o kgona ho shebella dikahare tse
fapaneng ho Facebook, YouTube kapa dikanaleng tsena

183
00:18:59,473 --> 00:19:03,113
dikgweding tse mmalwa tse fetileng, seo se tla fela.

184
00:19:03,113 --> 00:19:08,083
Tlaleho mabapi le ente ena e ncha e
tla be e laoloa ka tsela e feteletseng.

185
00:19:08,083 --> 00:19:12,333
Ho tla ba le lithibelo tsa ho bua ka eona.

186
00:19:12,333 --> 00:19:19,897
Tsebiso ea ka ea beke ena ea hore re tla be re
buisana ka ente e ncha ea mRNA e ile ea etsa

187
00:19:19,897 --> 00:19:25,120
hore video ena e hlakoloe ho TikTok, mohlala.

188
00:19:25,120 --> 00:19:28,080
Mme ho re emetseng ka pele? Ho re emetseng ka pele?

189
00:19:28,080 --> 00:19:34,480
Re bona karohano sechabeng ka
tekanyo eo re e-s'o ka re e bona pele.

190
00:19:34,480 --> 00:19:40,373
U a tseba hore morero wa ba batlang mmuso wa
lefatshe ka bophara o dula o bolela ho arola le ho busa.

191
00:19:40,373 --> 00:19:44,666
Re na le sehlomo sa phallo ea batho, re na le bafumanehi
khahlanong le barui, re na le ba holimo khahlanong le ba tlase.

192
00:19:44,666 --> 00:19:49,699
Re na le, ka hodima tsohle, ba
entetsoeng khahlanong le ba sa entoang.

193
00:19:49,699 --> 00:19:54,306
E se eka naha kaofela e ka o supisa ka
monoana, jwalo jwalo. O a hopola seo.

194
00:19:54,306 --> 00:19:55,880
Hopola kamoo ho neng ho le kateng.

195
00:19:55,880 --> 00:20:01,461
Empa ho ba hobe le ho feta ha re sheba
Japane, moo ente ena e ncha ea liphatsa tsa

196
00:20:01,461 --> 00:20:05,480
lefutso e kentsoeng batho feela ka libeke tse peli.

197
00:20:05,480 --> 00:20:13,362
Naheng ea Japane, ho se ho na le mabenkele a qalang ho hlahisa
matšoao a maholo a reng batho ba entetsoeng mokento ona o mocha

198
00:20:13,362 --> 00:20:20,681
oa mRNA ha ba sa lumelloa ho kena ka mabenkeleng, kapa hore
ha ba sa tla fana ka litšebeletso ho batho ba entetsoeng,

199
00:20:20,681 --> 00:20:25,686
hobane ba sa entoang ha ba batle ho kopana le ba entetsoeng.

200
00:20:25,686 --> 00:20:32,246
Eo ke karohano e phethahetseng ka ho fetisisa, e
hlephileng le e khelohileng eo motho a ka e nahanang.

201
00:20:32,246 --> 00:20:36,660
Joale re lokela ho etsa'ng? Re etsang?

202
00:20:36,660 --> 00:20:41,060
Lekgetlong lena re tseba ka nako e loketseng.

203
00:20:41,060 --> 00:20:56,040
Mme re a tseba hore thuto le kganetso di ka etsa
hore le merero e tiileng ka ho fetisisa e phetholoe.

204
00:20:56,040 --> 00:21:02,100
Rea utlwisisa hore tsebo ke matla. O
utlwisisa seo hobane o shebella mananeo a tjena.

205
00:21:02,100 --> 00:21:04,761
Rona, re le mecha ea litaba e fapaneng, re utloisisa sena.

206
00:21:04,761 --> 00:21:11,179
Mme mokgatlo wa boitshireletso le wa tokoloho, o
ileng wa kena diterateng ka mekoloko e

207
00:21:11,179 --> 00:21:15,556
kgahlehang, le ona o ile wa utlwisisa hore tsebo ke matla.

208
00:21:15,556 --> 00:21:20,896
Mme re tlameha ho tlisa tsebo ena ho batho ba boetseng ba itima.

209
00:21:20,896 --> 00:21:26,570
Ba bangata ba lona le bona ba kanna
ba itima ho iphola le ho hlaphoheloa.

210
00:21:26,570 --> 00:21:30,881
Empa mohlomong hantle-ntle bakeng sa
motsotso ona hona joale, likhoeling tse tlang.

211
00:21:30,881 --> 00:21:35,603
Hobane re hloka ho fihlela batho ka tlhahisoleseding.

212
00:21:35,603 --> 00:21:41,196
Mme o a tseba hore tlhahisoleseding ya
bohlokwa ka nako ya bohlokwa e ka pholosa maphelo.

213
00:21:41,196 --> 00:21:49,717
Maqiti a coronavirus a tlameha ho putlama, hobane pale ea
hore coronavirus ke seoa se bolaeang ke motheo oa sohle seo

214
00:21:49,717 --> 00:21:55,056
ba se etsang kajeno, leha ba ka re tlisetsa liente tse ncha.

215
00:21:55,056 --> 00:21:58,903
Motheo oa taba o lula o le hore coronavirus ke
seoa se bolaeang 'me motho e mong le e mong o

216
00:21:58,903 --> 00:22:01,076
tla tseba motho ea hlokahetseng ka lebaka la eona.

217
00:22:01,076 --> 00:22:06,702
Eo ke leshano. Empa ha ho mohla le kileng la
pepesetsoa e le leshano mecheng ea phatlalatso e pharaletseng.

218
00:22:06,702 --> 00:22:13,874
Ke ka lebaka leo mosebetsi ona o salang le rona, le mecha e
meng ea phatlalatso, le mokhatlo oa thuto, le baitseki, le

219
00:22:13,874 --> 00:22:17,643
lingaka, le babuelli ba molao, le batho ba sebete naheng ena.

