1
00:00:00,000 --> 00:00:03,505


2
00:00:03,505 --> 00:00:08,846
Ekupheleni kukaSeptemba 2024, iNkanyamba uHelene
yatshayela kumaphondo asemazantsi aseUnited States,

3
00:00:08,846 --> 00:00:12,459
ishiya emva imibono yentshabalalo engathethekiyo.

4
00:00:12,459 --> 00:00:18,498
Emva kokufika emhlabeni kunxweme oluseNyakatho lweFlorida
ngesantya somoya esifikelela kwi-225 km/h, uHelene ungene

5
00:00:18,498 --> 00:00:23,644
ngaphakathi elizweni njengesaqhwithi saseqilima isithuba
esimalunga nee-800 km, wadlula kumaphondo

6
00:00:23,644 --> 00:00:28,983
amane waza wafika kwiintaba zeAppalachian
phambi kokuba isaqhwithi sithobe ekugqibeleni.

7
00:00:28,983 --> 00:00:35,867
Xa kuthelekiswa, loo nto imalunga nomgama ophakathi
kweKiel neMunich – ngokungathi iJamani iphela yiAhr Valley.

8
00:00:35,867 --> 00:00:42,592
I-Florida, i-Georgia, i-North Carolina ne-South
Carolina, i-Alabama ne-Tennessee zibhengeze imeko kaxakeka.

9
00:00:42,592 --> 00:00:46,193
Amakhulu abantu abaleke aye kwiindawo
zokukhusela ezingxamisekileyo. Kuxelwe

10
00:00:46,193 --> 00:00:48,718
iinkanyamba ezingaphezu kwamashumi amabini.

11
00:00:48,718 --> 00:00:53,817
Kwezinye iindawo, amanzi ayefikelele kwimizila
emihlanu ukuphakama. ENorth Carolina, kuye kwana imvula

12
00:00:53,817 --> 00:00:57,968
efikelela kwiilitha ezingama-750 kwimitha yesikwere nganye.

13
00:00:57,968 --> 00:01:04,160
Amakhaya angaphezu kwezigidi ezine ayengenampumilo,
kwaye emva kweveki kwakusekho ubuncinane izigidi ezimbini.

14
00:01:04,160 --> 00:01:11,494
Iindlela kwiindawo ezinezintaba zikhukuliswe,
ziwa okanye zazingahambeki ngenxa yemithi ewe.

15
00:01:11,494 --> 00:01:19,137
Izindlu ziye zatsalwa ngamanzi, iilali zizonke
zatshabalala. Uninzi lwezi ndawo azisayi kuphinda zakhiwe.

16
00:01:19,137 --> 00:01:24,306
Ngenxa yokuba kusweleke abantu abangaphezu kwama-230
kwaye abangaphezu kwama-600 basalahlekile, uHelene

17
00:01:24,306 --> 00:01:28,544
usengomnye wamaqhaqhazela anobungozi obukhulu kwimbali yase-US.

18
00:01:28,544 --> 00:01:33,146
"UHelene" ibiyinkanyamba yesine
eyabeth'e e-United States ngo-2024.

19
00:01:33,146 --> 00:01:40,104
Le ngoku yinkanyamba yesibhozo yodidi lwesi-4
ukuya kwelwesi-5 kwiinyanga ezili-13 ezidlulileyo.

20
00:01:40,104 --> 00:01:47,957
Yiloo nani ababekho kule minyaka ingama-57 idlulileyo.
Kucacile ukuba kukho ugxininiso olukhethekileyo apha.

21
00:01:47,957 --> 00:01:57,066
Emva kwale ntlekele, amazwi kumakhasi
onxibelelwano ayabuza ngobukhulu nendlela ka-"Helene".

22
00:01:57,066 --> 00:02:01,218
Kuyaziwa kakuhle ukuba izaqhwithi ziyaba
buthathaka kwangoko zifikelela emhlabeni.

23
00:02:01,218 --> 00:02:06,771
Izigidi zabantu zibone esi siganeko kwiiveki
ezimbini kamva xa iNkanyamba uMilton yayibetha iFlorida

24
00:02:06,771 --> 00:02:10,592
ukusukela ngomhla we-9 ukuya kowe-10 ku-Okthobha.

25
00:02:10,592 --> 00:02:16,938
Ndisithi nje uMilton wafika eFlorida, waba buthathaka esuka
kwisichotho seDidi lesi-4 waya kwelesesi-2

26
00:02:16,938 --> 00:02:23,072
emva nje kwekhilomitha ezingama-50 phezu
kwepeninsula yaseFlorida, eyayisebenza njenge "breki".

27
00:02:23,072 --> 00:02:27,766
Oku kuvusa umbuzo wokuba u"Helene" wayenokuhamba
njani umgama omde kangaka angene ngaphakathi elizweni.

28
00:02:27,766 --> 00:02:33,141
Kufuneka kuthiwe ngeli xesha ukuba ummandla weentaba
waseAppalachian, owona mmandla usweleyo eUnited States,

29
00:02:33,141 --> 00:02:36,608
uhleli phezu kweyona diphozithi inkulu yelithium kweli lizwe.

30
00:02:36,608 --> 00:02:43,667
I-lithium isetyenziselwa ukwenza iibhetri ezitshajwayo
kwakhona kunye neebhetri zeeselula, iimoto zombane, njl.

31
00:02:43,667 --> 00:02:46,414
Kulo mxholo, kubalulekile ukwazi ukuba:

32
00:02:46,414 --> 00:02:52,376
Ehlotyeni elidlulileyo, uMongameli Biden usayine ummiselo
wobunkokheli othetha ngokusemthethweni ukuba iipesenti

33
00:02:52,376 --> 00:02:56,954
ezingama-50 zazo zonke izithuthi ezitsha
ezithengiswayo ngonyaka ka-2030 kufuneka zibe

34
00:02:56,954 --> 00:03:00,531
zizithuthi zombane ezisebenza ngeebhetri zeli-lithium.

35
00:03:00,531 --> 00:03:06,828
UMthetho wokuNciphisa iNtshukumo yamaXabiso
osandula ukutyikitywa ujolise ekukhuthazeni

36
00:03:06,828 --> 00:03:09,563
amakhonkco onikezelo lweebhetri zasekhaya.

37
00:03:09,563 --> 00:03:15,836
Kucetywe izaphulelo zerhafu iimayini kunye neekhredithi zeemoto
zombane nezicelo zokugcina umbane

38
00:03:15,836 --> 00:03:23,505
kuthungelwano, ukuba ipesenti ethile yebhetri yenziwe
okanye iphinde isetyenziswe eUnited States.

39
00:03:23,505 --> 00:03:28,780
Intatheli yophando uStew Peters uthi:

40
00:03:30,434 --> 00:03:37,242
Urhulumente waseMelika kunye namaqabane akhe kumahlelo obugebenga
ee-bhanki ezingundoqo bafuna ukwenza izigidi

41
00:03:37,242 --> 00:03:45,793
neebhiliyoni zeedola kwezi dipozithi zeli-lithium, ezifumaneka
phantsi kweedolophu, phantsi kwezindlu naphantsi kwezikolo.

42
00:03:45,793 --> 00:03:53,756
Abakwazi ukuzifumana ezi zinto ngaphandle kokuba umhlaba
uhlanjululwe ngokupheleleyo uze wenziwe ukuba ufunyaneke emayini.

43
00:03:53,756 --> 00:03:59,641
Akukho ndlela ingcono yokwenza oku kunokuba
kukhuphe abantu abahlala apho kunye nayo yonke

44
00:03:59,641 --> 00:04:05,015
into abanayo, uze utyholole utshintsho lwemozulu.

45
00:04:05,015 --> 00:04:10,734
Iinkampani zemigodi ngoku zibuyisela ingqwalasela yazo eNorth
Carolina, kwiintaba zaseAppalachian, njengoko

46
00:04:10,734 --> 00:04:16,918
zifuna ukuxhamla kwimarike ekhulayo yeenqwelo-mafutha
zombane kunye nokugcinwa kwamandla ahlaziyekayo.

47
00:04:16,918 --> 00:04:22,475
Ingaba i-geoengineering, oko kukuthi
ukulawulwa kwemozulu, isenokuba ibandakanyekile apha?

48
00:04:22,475 --> 00:04:27,014
Inye into eqinisekileyo: zonke iintlekele
zitsala amaxhwele enzuzo azizalisa iipokotho zawo –

49
00:04:27,014 --> 00:04:29,957
ngamanye amaxesha kwinqanaba eliphezulu kakhulu.

50
00:04:29,957 --> 00:04:36,864
I-Kla.TV sele isasaze iinkqubo ezininzi ngalo mxholo,
ezifana nale zilandelayo: "Ingaba imozulu iyaphambana?"

51
00:04:36,864 --> 00:04:42,026
Iinkcukacha ezithe vetshe ngalo mbandela
zikwafumaneka kwiinkqubo zethu phantsi

52
00:04:42,026 --> 00:04:45,423
kwe-#GeoEngineering kwiwebhusayithi yethu i-Kla.TV.

