1
00:00:00,000 --> 00:00:09,280
Umqambi wefilimu wocwaningo uKlaus Scheidsteger usebenza
ngesihloko sokuxhumana ngocingo lweselula cishe iminyaka engu-20.

2
00:00:09,280 --> 00:00:16,793
Ngo-2006, umsakazo waseFrance iFrance 2 wethule
umbiko wokuqala wokugxeka wemizuzu engu-50 ngesimo

3
00:00:16,793 --> 00:00:21,446
sesayensi ngaleso sikhathi ngesikhathi esiphambili.

4
00:00:21,446 --> 00:00:29,575
Umlingani wokukhiqiza ngokuhlanganyela i-MDR wanciphisa
isigaba se-ARD saba ngaphansi kwemizuzu engu-30 futhi

5
00:00:29,575 --> 00:00:35,240
wasifihla ohlelweni lwasekuseni lwe-MDR, ngaphandle kokukwazisa!

6
00:00:35,240 --> 00:00:37,760
Akubizwa ngokuthi ukucwasa?

7
00:00:37,760 --> 00:00:41,550
Kodwa uKlaus Scheidsteger akazange avunyele ukudikibala.

8
00:00:41,550 --> 00:00:48,265
Wabe esekhiqiza amadokhumentari wesinema futhi
wasebenzisa ukuxhumana kwakhe nososayensi abavela emhlabeni

9
00:00:48,265 --> 00:00:52,880
wonke ukusiza ukuhlela izingqungquthela zamazwe ngamazwe.

10
00:00:52,880 --> 00:01:02,000
Isibonelo sika-Klaus Scheidsteger sikhombisa ukuthi kungenzeka
kuphela ukushicilela ulwazi oluhlaziywe kahle ngezihloko

11
00:01:02,000 --> 00:01:07,562
ezifana ne-5G ngaphandle kwe-'mainstream' esiya isiba efanayo.

12
00:01:07,562 --> 00:01:19,720
Ngakho-ke, siza ukwephula lokhu kucwasa okuvamile ngokwabelana
ngemibhalo kaScheidsteger engezansi nabangani nomndeni wakho.

13
00:01:19,720 --> 00:01:26,860
Kule dokeumentari, uScheidsteger uveza ukukhathazeka kwakhe
okujulile mayelana nezindawo zokuphumula zempilo eJalimane.

14
00:01:26,860 --> 00:01:33,629
Ngabe izivakashi ze-spa zisakwazi ukuphumula
phakathi kokunyuka okukhulu kokuchayeka ekuradiyashini?

15
00:01:33,629 --> 00:01:37,223
Imvelo nezingane zinjani?

16
00:01:37,223 --> 00:01:44,979
Ifilimu elandelayo ikhombisa umsebenzi okhuthazayo wenyathelo
yabahlali baseBad Liebenzell eNyakatho yeBlack Forest,

17
00:01:44,979 --> 00:01:53,240
abazama ngenkuthalo ukuzivikela ezombusazwe
ezibonakala zinamandla kakhulu kanye nelobhi yocingo lweselula.

18
00:01:53,240 --> 00:02:02,300
Umkhankaso wabantu ufundisa izakhamuzi ngosizo
lochwepheshe, ngoba imfundo idingeka kakhulu.

19
00:02:02,300 --> 00:02:05,600
Kuyindaba esihlupha sonke.

20
00:02:05,600 --> 00:02:15,816
Ingabe wena noma umuntu omazi ubhekene nemiphumela yokukhishwa
kwemisebe yocingo lweselula? Bhalisa namuhla ku-vetopedia.org!

21
00:02:20,112 --> 00:02:24,750
"Ulwazi ludingeka ngokuphuthuma" –
Umkhankaso wabahlali waseBad Liebenzell kanye ne-5G

22
00:02:29,410 --> 00:02:34,426
Bad Liebenzell, idolobha le-spa
elijwayelekile eNyakatho yeBlack Forest.

23
00:02:34,426 --> 00:02:43,360
Umoya omusha, ihlathi, amanzi ashisayo
– konke lokhu kudala umoya wokuphumula.

24
00:02:43,360 --> 00:02:50,660
Ngokwabacebisi bezokukhangisa bendawo –
indawo enamandla empilweni nasekuphileni okuhle.

25
00:02:50,660 --> 00:02:54,936
Abantu abafuna ukuphumula benza uhambo
lokuzindla baya eBad Liebenzell bevela kuyo yonke

26
00:02:54,936 --> 00:02:59,600
iJalimane nakwamanye amazwe aseYurophu akhelene nayo.

27
00:02:59,600 --> 00:03:06,428
Nokho, okudumaza iningi lezepolitiki zasendaweni, le ndawo
ephelele njengomfanekiso iphazamisekile eminyakeni yamuva

28
00:03:06,428 --> 00:03:10,910
nje ngenxa yomkhankaso wabantu wokuxhumana ngocingo lwe-5G.

29
00:03:10,910 --> 00:03:18,647
Izakhamuzi ezikhathazekile zihlela njalo
imicimbi yolwazi ukuze zibheke izinkinga abakhiqizi

30
00:03:18,647 --> 00:03:23,600
nabaphathi bezepolitiki abavame ukuzinciphisa.

31
00:03:23,600 --> 00:03:27,320
Ukunakekelwa kwe-spa nokwanda kokukhanya akuhambisani kahle.

32
00:03:27,320 --> 00:03:32,497
Yingakho owesifazane onesibindi wasungula umkhankaso
wabantu baseBad Liebenzell futhi ulwa ngazo zonke

33
00:03:32,497 --> 00:03:35,700
izindlela nokwandiswa okuphelele kokuxhumana kweselula.

34
00:03:35,700 --> 00:03:40,860
Njengososayensi abavela emhlabeni wonke,
uyacela ukumiswa kokwandiswa kobuchwepheshe be-5G.

35
00:03:40,860 --> 00:03:44,304
Kodwa ingabe i-5G ingavinjwa manje?

36
00:03:44,304 --> 00:03:46,800
"Ngicabanga ukuthi kungavinjwa."

37
00:03:46,800 --> 00:03:54,480
Indlela eyodwa kuphela yokuyiyeka wukufundisa zonke
izakhamuzi yonke indawo ezingeni laseYurophu emhlabeni wonke.

38
00:03:54,480 --> 00:04:00,820
Futhi okubaluleke kakhulu, kwenziwa okuthile ezingeni lendawo.

39
00:04:04,297 --> 00:04:08,940
Kwakunjani kuwe? Ingabe ubelokhu
uthola abantu abazimisele ukulalela?

40
00:04:08,940 --> 00:04:12,531
Ngokwengxenye yebo, ngokwengxenye
ngithole abantu abazimisele ukulalela.

41
00:04:12,531 --> 00:04:21,199
Futhi siphinde sabona kaningi kusukela emkhankasweni
wabantu ukuthi abantu abaningi abanolwazi oluncane kakhulu.

42
00:04:21,199 --> 00:04:26,239
Bathi: I-5G imnandi, sidinga i-5G.

43
00:04:26,239 --> 00:04:34,357
Kodwa uma uchaza izinkinga, abantu bathi, "Besingazi lokho."

44
00:04:34,357 --> 00:04:41,073
Sekusunguliwe ukuthi kusekhona ukungazi okuningi ngalokhu.

45
00:04:41,073 --> 00:04:48,473
Lokhu kusho ukuthi kusekhona isidingo esikhulu semfundo.

46
00:04:48,473 --> 00:04:54,968
Izidluliseli ezintsha sezimisiwe futhi
ezikhona sezithuthukisiwe ukuze zisebenze ku-5G,

47
00:04:54,968 --> 00:04:59,300
ikakhulukazi emahlathini aseduze eBad Liebenzell.

48
00:04:59,300 --> 00:05:05,428
Esicelweni sakhe, uJutta Stern waqoqa iziginesha
ezingaphezu kuka-10 000 eziphikisana nokwandiswa

49
00:05:05,428 --> 00:05:09,038
kwe-5G. Lokho kungaphezu kuka-50% wabantu bonke.

50
00:05:09,038 --> 00:05:14,924
Kuzama ukuthola ozakwethu ezingeni lezepolitiki
lendawo abangeke banake izinkathazo zomkhankaso wabantu

51
00:05:14,924 --> 00:05:18,368
futhi abazothatha ngokungathi sína ukukhathazeka kwabantu.

52
00:05:18,368 --> 00:05:24,476
Angase abe yisihibe kubaningi, kodwa umzamo wakhe
wokuzibandakanya usuyaziwa kabanzi futhi uthola ukuqashelwa.

53
00:05:24,476 --> 00:05:35,760
Kuhle ukuthi aqhubeke efaka amaphosta, ngisho
nokukhokhela wona ngemali yakhe siqu, ngokuthi.

54
00:05:35,760 --> 00:05:46,851
Uhlela imicimbi lapha enkundleni yemakethe,
lapho axhumana khona nabantu ababuza: "Aningeke nize

55
00:05:46,851 --> 00:05:53,040
nenze okuthile lapha?" – bese eqoqa neziginesha.

56
00:05:53,040 --> 00:05:58,813
Futhi ngiyamhlonipha ngenxa
yamandla asebenzisa lapho edlula kukho.

57
00:05:58,813 --> 00:06:02,336
Futhi hhayi eBad Liebenzell kuphela, kodwa naseKarls.

58
00:06:02,336 --> 00:06:07,340
Iya kancane kakhulu endaweni
ezungezile. Ngakho-ke lokho kuhle kakhulu, yebo.

59
00:06:07,340 --> 00:06:15,817
Ezingeni laseYurophu, iPaneli ye-STOA – ikomidi lePhalamende
laseYurophu – iphande ngemiphumela yezempilo ye-5G futhi yachaza

60
00:06:15,817 --> 00:06:24,023
ngokusobala ukuthi, ngokususelwa ekuhlaziyweni kwemiphumela
yocwaningo, kunobufakazi bokuthi kungaba namathuba okubangela

61
00:06:24,023 --> 00:06:33,398
umdlavuza kanye nemiphumela emibi ekuzaleni ezindaweni zamaza
ezisetshenziswa kumanje ezingceleni zamaza zocingo lweselula.

62
00:06:33,398 --> 00:06:39,819
Akukho izifundo ezanele ezitholakalayo mayelana ne-5G
ebangeni lezama-frequency eliphezulu. Ngenxa yalokhu,

63
00:06:39,819 --> 00:06:43,840
ucwaningo lwe-STOA luchaza i-5G njengokuhlolwa kwabantu.

64
00:06:43,840 --> 00:06:51,551
Ababhali bocwaningo babiza ukumiswa kokwethulwa kwe-5G,
ucwaningo olwengeziwe ngamaza aphezulu e-5G, imfundo

65
00:06:51,551 --> 00:06:57,728
yomphakathi, nokugxila ekwandiseni amanethiwekhi e-fibre optic.

66
00:06:57,728 --> 00:07:04,317
"Iqembu elimele izintshisekelo zocingo lweselula liyazi
ngokuqinisekile ngezingozi zezempilo, njengalabo bezepolitiki.

67
00:07:04,317 --> 00:07:07,380
Kodwa lolu lwazi lufihlwa kithi, thina izakhamuzi."

68
00:07:07,380 --> 00:07:13,420
Futhi ama-transmitter e-5G afakwa lapho singazi.

69
00:07:13,420 --> 00:07:16,180
Akusoze kube ne-referendamu noma yini.

70
00:07:16,180 --> 00:07:21,959
Akukho uphenyo ozimele futhi akukho okunye.
Yingakho sonke sisebenzisana emizameni yabantu

71
00:07:21,959 --> 00:07:27,001
bomphakathi kulo lonke elaseJalimane ukuze sifinyelele lokhu.

72
00:07:27,001 --> 00:07:34,055
KuNksz Stern, into eyodwa iqinisekile: noma ubani othi
i-5G ayinabo ubungozi uyadlulisela ukungazi njengolwazi.

73
00:07:34,055 --> 00:07:41,246
Lapha ehlathini elimnyama, kuvame ukuthi abantu
abajwayelekile bakhuluma ngenhliziyo lapho bebona ukwanda

74
00:07:41,246 --> 00:07:47,140
kwemasti endaweni yabo nokuthi lokhu kungasho ukuthini kithi.

75
00:07:47,140 --> 00:07:50,880
"Sinezinkinga ezanele njengesifundazwe sombuso."

76
00:07:50,880 --> 00:08:00,289
Kodwa yilona inkinga enkulu kunazo zonke, ngoba kuyingxenye
yokumisa umnotho womhlaba wonke. Futhi sithembele eMelika.

77
00:08:00,289 --> 00:08:14,528
Futhi empeleni kunjalo... Kunezintshisekelo eziningi
kangaka ukuthi cishe akunakwenzeka ukuhambisana nazo zonke.

78
00:08:14,528 --> 00:08:28,140
Kodwa kukhona abantu abangase bakhumbule
ukuthi impilo ingaba lula futhi mhlawumbe iphephe.

79
00:08:28,140 --> 00:08:39,811
Awudingi ngempela le digitalisation enkulu noma
lezi zinyathelo ezinkulu zokuthuthuka ukuze

80
00:08:39,811 --> 00:08:46,637
usebenzise abantu njengezidalwa ezingenamkhuselo.

81
00:08:46,637 --> 00:08:52,920
Imvamisa siphila izimpilo
ezijabulisayo kakhulu ngezindlela ezilula.

82
00:09:00,680 --> 00:09:07,100
Singalindela ngempela ini ngemva
kokudijithalishwa okuphelele nokubanzi?

83
00:09:07,100 --> 00:09:10,285
Yini ebulawa ebantwini nasemvelweni?

84
00:09:10,285 --> 00:09:15,954
Yebo, ubuchwepheshe bokuxhumana ngamaselula
buhlale busetshenziswa emkhakheni wezempi. Futhi i-5G

85
00:09:15,954 --> 00:09:19,283
nayo iyiphrojekthi yezempi ezindaweni eziningi.

86
00:09:19,283 --> 00:09:24,829
Amabutho aseJalimane ayadijithalishwa
ngokwesiqubulo esithi: labo abangadijithalisi bazolahlekelwa.

87
00:09:24,829 --> 00:09:30,176
Amakhaya e-NATO manje ayaphusha phambili
ukuxhumana kwedijithali kwamabutho alwa.

88
00:09:30,176 --> 00:09:38,360
Ucwaningo lwenziwa ngasese, kuhlanganise namahlathi
azungeze iBad Liebenzell, njengoba uHeinrich Christl eyazi:

89
00:09:43,251 --> 00:09:46,780
"Hhayi, lokho akusiholeli ndawo."

90
00:09:46,780 --> 00:09:51,820
Futhi le ndawo iphinde ibhekwe ngokuyimfihlo.

91
00:09:51,820 --> 00:10:01,600
Futhi lesi siphawu, "CITA", kwakuyinto yokuqala engangiyibonile
ngaleso sikhathi. Futhi sikhona yonke indawo ehlathini lapha.

92
00:10:01,600 --> 00:10:08,039
Yebo, ungahamba ngezinyawo yonke
indawo lapha, emahlathini wonke lapha.

93
00:10:08,039 --> 00:10:18,105
Lapha kuphela indlela ingaphandle,
futhi awunalo ithuba lokungena ehlathini.

94
00:10:18,105 --> 00:10:23,562
UHeinrich Christl uxoxe ngalolu daba
ngokuningiliziwe nezakhamuzi zasendaweni futhi wayezwa

95
00:10:23,562 --> 00:10:26,908
ngokwanda kwezinkinga kusukela cishe ngo-2019.

96
00:10:26,908 --> 00:10:36,769
Ngqo kusukela ngesikhathi iBlack Forest
yayisetshenziswa ngokusobala ngezinjongo zempi kule ndawo.

97
00:10:36,769 --> 00:10:47,030
Lokho nakho kuyinto entsha. Sekukhona
kusukela ku-5G. Konke lapha kugcwele kakhulu.

98
00:10:47,030 --> 00:10:58,477
Ngakho-ke uma umuntu enezinkinga ngalokhu, angeke
asaphinde alale uma enezinga elithile lokuthiwa ukuzwela kagesi.

99
00:11:01,375 --> 00:11:07,780
Umhlaziyi wezemvelo, uchwepheshe wokulinganisa kanye
nesazi sezakhiwo uDietrich Moldan uyakwazi konke ngakho.

100
00:11:07,780 --> 00:11:14,006
Abantu abaningi abanesizwelo kagesi kakhulu bayacela izinsizakalo
zakhe futhi benza uDkt. Moldan ahlolisise futhi ahlaziye indawo

101
00:11:14,006 --> 00:11:18,254
yabo yangasese besebenzisa ubuchwepheshe
bokulinganisa ukuze alashwe izinkinga zokulala,

102
00:11:18,254 --> 00:11:21,500
ukukhathala ngokweqile noma izimpawu ezifana nalezo.

103
00:11:21,500 --> 00:11:26,944
Ingabe ukukhathazeka kwabantu abaningi
kuyamukeleka ngokombono wochwepheshe kaDietrich Moldan?

104
00:11:26,944 --> 00:11:29,590
Ziyizinkathazo ezifanele, futhi
ngaphezu kwakho konke azidingekile nje.

105
00:11:29,590 --> 00:11:34,800
Ucwaningo kubonisa ukuthi empeleni abantu abanentshisekelo ku-5G.

106
00:11:34,800 --> 00:11:38,560
Abantu banelisekile nge-4G. I-4G inikeza
izinga lokudluliswa kwedatha eliphezulu ngokwanele.

107
00:11:38,560 --> 00:11:43,629
Nge-5G, ngidinga izimasti zocingo eziningi kakhulu –
kuhlanganisa nezicubu ezincane – ukuze ngikwazi ukufinyelela

108
00:11:43,629 --> 00:11:46,882
endlini ngokusebenzisa ukukhanya kwezibani zomgwaqo, isibonelo.

109
00:11:46,882 --> 00:11:52,115
Ngasikhathi sinye, inethiwekhi ye-fibre
optic iyandiswa, enezinga eliphezulu kakhulu

110
00:11:52,115 --> 00:11:55,749
lokudluliswa kwedatha elivikela ukungenelela.

111
00:11:55,749 --> 00:11:59,905
Futhi akunakwenzeka nhlobo ukuqonda ukuthi
kungani imboni yocingo lweselula iqhubeka

112
00:11:59,905 --> 00:12:02,189
nokudala izinhlelo zomsakazo eziningi kakhulu.

113
00:12:02,189 --> 00:12:05,340
Kufanele kuqale kwakhiwe isidingo. Asikho nhlobo.

114
00:12:05,340 --> 00:12:10,029
Abantu banelisekile ngalokho abanakho.
Kodwa cha, i-5G, i-6G, ne-7G ziyafika.

115
00:12:10,029 --> 00:12:17,069
Inhloso empeleni ukuxhumanisa konke, kusukela
kumashibha kuya emishinini yasehhovisi – uma

116
00:12:17,069 --> 00:12:20,858
ubheka izindaba zakamuva, lapho kuthiwa ngisho:

117
00:12:20,858 --> 00:12:26,504
Inhloso ukuthi abantu bafakwe
ama-transmitter ukuze amagagasi abo ebuchosheni aqoshwe.

118
00:12:26,504 --> 00:12:30,670
Lokhu futhi kungasho ukuthi kungaba nokwenzeka
ukuthonya abantu abangaphandle ngokusebenzisa

119
00:12:30,670 --> 00:12:34,660
amafrequensi aphezulu ukuze kulawulwe futhi kuphathwe.

120
00:12:37,888 --> 00:12:43,233
Leli animation elivela kumkhiqizi wobuchwepheshe be-antenna
neziteshi zangaphandle waseJalimane,

121
00:12:43,233 --> 00:12:49,960
iKathrein, libonisa ukuthi yini ezokwenzeka
esikhathini esizayo nokuthi yini esivele yathuthukiswa.

122
00:12:49,960 --> 00:12:58,133
Isibonelo, i-antenna ye-5G emgudwini wokudonsa
amanzi: uhlelo lwe-antenna olufihliwe oluzosetshenziswa

123
00:12:58,133 --> 00:13:03,720
ekushayeleni okuzenzakalelayo esikhathini esizayo.

124
00:13:16,003 --> 00:13:18,643
Umhlaba omusha onesibindi?

125
00:13:18,643 --> 00:13:24,563
Ngokungeziwe, ubuchwepheshe bokwenziwa kwezokwakha baseJalimane
bathengiswa enkampanini enkulu yezokuxhumana ngocingo ephathekayo

126
00:13:24,563 --> 00:13:28,970
i-Ericsson, ngesikhathi sokugubha iminyaka eyikhulu yenkampani.

127
00:13:28,970 --> 00:13:37,300
Uxhumano oluphelele lwezindlu, amafulethi, izinkundla
zemidlalo namahhotela – okubizwa ngokuthi "i-Internet

128
00:13:37,300 --> 00:13:42,680
Yezinto" – ngokwezobuchwepheshe akuyona inkinga nhlobo.

129
00:13:42,680 --> 00:13:50,080
Kodwa kuthiwani ngokuhlolwa kobuchwepheshe,
imiphumela yezinto eziphilayo emaseluleni ethu, isibonelo?

130
00:13:50,080 --> 00:13:58,100
Angikutholi inhlanhla! Akuzange kuphenywe. Njengoba
kuthiwa: okokuqala okwedijithali, ukukhathazeka kuza okwesibili.

131
00:14:09,081 --> 00:14:15,506
Buyela esikwele sesigodi esincane eBad
Liebenzell enhle, kusetshenziswa umhlaziyi

132
00:14:15,506 --> 00:14:18,419
wesikhala osuzwela kakhulu kaDkt. Moldan.

133
00:14:18,419 --> 00:14:26,173
Lokhu kungakhombisa zonke izigaba zamafrequensi
zocingo lweselula ezisetshenziswayo kulesi simo.

134
00:14:26,173 --> 00:14:32,413
Ngakho-ke esikubona lapha yibanga lezilinganiso
zama-frequency kusukela ku-80 MHz kuya ku-3 GHz.

135
00:14:32,413 --> 00:14:43,207
Lapha, ibanga lezama-frequency liyi-800 MHz ye-LTE, 900
MHz ene-ESM ne-LTE, 1800 MHz ene-LTE, kanye no-2100 MHz,

136
00:14:43,207 --> 00:14:49,504
lapho inethiwekhi ye-UMTS yayikhona khona, nayo ine-LTE.

137
00:14:49,504 --> 00:14:52,960
Lena ukuhlolwa kwesimo samanje.

138
00:14:52,960 --> 00:14:59,404
Manje senza ukuhlolwa ukuze sinqume izinga
lokugcwala kwemisebe ngemuva kwalezi zicoco ngazinye.

139
00:14:59,404 --> 00:15:04,140
Ngokubala okususelwe kumthwalo oyisisekelo nomthwalo ogcwele,
ukuze sikwazi kalula ukuthola umbono wokuthi

140
00:15:04,140 --> 00:15:08,736
ubuningi bokukhanya okukhishwayo bungakanani
lapha phambi kwehholo ledolobha eBad Liebenzell.

141
00:15:08,736 --> 00:15:11,706
Ukuhlolwa kwakhe kuhambisana nesindinganiso samanje.

142
00:15:11,706 --> 00:15:17,741
Ngokuvamile, kungashiwo ukuthi, ngokombono kochwepheshe bezakhiwo
nabodokotela bemvelo baseYurophu, umthwalo

143
00:15:17,741 --> 00:15:23,333
oyisisekelo wemisebe ubeliphezulu kakhulu
iminyaka eminingi, ngisho nasemadolobhaneni amancane.

144
00:15:23,333 --> 00:15:28,024
Bacela ukuthi imingcele ilungiswe. Izinto
seziyiminyene. Emadolobheni amakhulu afana

145
00:15:28,024 --> 00:15:31,465
neMunich, sekungekho zindawo ezingenaso iselula.

146
00:15:31,465 --> 00:15:37,020
"Ngenxa yokuba kune-antenna eziningi
ngaphakathi, izindawo zisondelene kakhulu.

147
00:15:37,020 --> 00:15:40,452
Manje cabanga – kukhona imigqa emakiwe yemitha
eziyi-100 – yizona izigxobo zokudlulisa izimpawu

148
00:15:40,452 --> 00:15:42,130
lapha manje ezibekwe ngokwezikhawu zemitha eziyi-100.

149
00:15:42,130 --> 00:15:46,080
Nansi bahleli kumamitha angu-200 kude, nansi bahleli
kumamitha angu-150 kude, nansi bahleli kumamitha angu-100 kude.

150
00:15:46,080 --> 00:15:50,144
Sekungasekho okwenzeka ukwenza ucwaningo olunjalo.

151
00:15:50,144 --> 00:15:52,490
Lokho kusho ukuthini ngempela kubathengi?

152
00:15:52,490 --> 00:15:58,915
Kubathengi, lokhu kusho ukuthi isayensi ayikwazi
ngempela ukufakazela umehluko phakathi kwamaqembu abantu

153
00:15:58,915 --> 00:16:03,936
ababekwe engcupheni nalabo abangabekwanga engcupheni.

154
00:16:03,936 --> 00:16:09,420
Ngo-2020, abezepolitiki baseYurophu uRivasi
noBuchner bashicilela lo mbhalo ukuze bavele

155
00:16:09,420 --> 00:16:13,040
ubudlelwano obuseduze be-IGNIR nomkhakha wezimboni.

156
00:16:13,040 --> 00:16:18,736
Leli qembu elizimele labameli embonini yocingo lweselula
lisekelwe ngisho ngaphansi kophahla olulodwa neHhovisi

157
00:16:18,736 --> 00:16:26,100
Likazwelonke Lokuvikela Ekukhanyeni Kwezindunduma futhi lilawula
imingcele eyenzelwe ukuvikela abathengi emhlabeni wonke.

158
00:16:27,626 --> 00:16:35,733
"Kumele nje ucacise kubantu ukuthi lokho okubizwa ngokuthi
kuyisayensi, ingxenye yakhona izitatimende

159
00:16:35,733 --> 00:16:44,179
ezingamanga ngokusobala, futhi ngaphezu kwalokho,
izikhungo ezisemthethweni zigcwele laba bantu."

160
00:16:44,179 --> 00:16:49,074
Udokotela wezemvelo uMonika Krout
uyazijwayela amanethiwekhi abafana abadala kanye

161
00:16:49,074 --> 00:16:52,542
nobungazi babaphathi bezepolitiki nezimboni.

162
00:16:52,542 --> 00:17:00,320
Usehlola iziguli zakhe iminyaka eminingi
esebenzisa izinhlobo ezahlukahlukene zezindlela zokukala.

163
00:17:00,320 --> 00:17:05,380
Baxhunywe kumshini wokukala ukuguquguquka
kwenhliziyo, abahlanganyeli bokuhlolwa babo bavame

164
00:17:05,380 --> 00:17:08,900
ukugijima bezungeza esiteshini sokudlulisa emahlathini.

165
00:17:08,900 --> 00:17:16,000
Ikhompyutha bese ifunda imiphumela yokulinganisa.

166
00:17:16,000 --> 00:17:28,136
Lapha ehlathini, ungabona i-masti yokudlulisa enomsakazo ophakeme
kakhulu kule ndawo. Lona umsakazo weradio esiwulinganise.

167
00:17:28,136 --> 00:17:35,153
Sirekhoda izinga lokushaya kwenhliziyo ngasikhathi sinye, futhi
ungabona ukuthi ngesikhathi ugijima kancane

168
00:17:35,153 --> 00:17:42,340
endleleni yehlathi, izinga lokushaya kwenhliziyo
lenyuka ezindaweni lapho imisebe iphezulu khona.

169
00:17:42,340 --> 00:17:46,505
Senze konke kumuntu wesivivinyo
wesibili nomuntu wesivivinyo wesithathu.

170
00:17:46,505 --> 00:17:49,313
Nansi isihloko sesivivinyo sesibili.

171
00:17:49,313 --> 00:17:52,980
Ngisanda ukuyiprinta ngemibala emnyama nomhlophe.

172
00:17:52,980 --> 00:17:58,859
Amanani aphezulu kakhulu okukhishwa kwemisebe
ahambisana nezinga eliphezulu kakhulu lokushaya kwenhliziyo.

173
00:17:58,859 --> 00:18:07,460
Futhi lokho kusho ukuthi ihlathi – elithi lisesimweni
esihle uma uhamba kulo – lisesimweni esihle kuphela uma

174
00:18:07,460 --> 00:18:13,840
kungekho izigxobo zokudlulisa noma amaza erediyo kulo.

175
00:18:13,840 --> 00:18:18,323
Esifundeni esincane saseBad Liebenzell
e-Unterlengenhardt, umhlaba usabonakala uselalungile.

176
00:18:18,323 --> 00:18:26,026
Ngenxa yomkhankaso kamasipala wendawo nomgcini wezinyosi
omkhulu, kwethulwa lapha kulo mhlaba iphrojekthi yesikole.

177
00:18:26,026 --> 00:18:31,126
Izingane zithokozela ukulima izitshalo njengomsebenzi
wokuzilibazisa, zitshala izitshalo zokunambitha

178
00:18:31,126 --> 00:18:35,380
emapulazini anobukhulu obuhlukahlukene futhi
ziqoqa amazambane, imifino nezithelo ukuze zizidle.

179
00:18:35,380 --> 00:18:40,512
Lokhu futhi kukhanga nezinye izidalwa,
okufanele umgcini wezinyosi azikhathazeke ngazo:

180
00:18:40,512 --> 00:18:50,642
"Sekuyiminyaka cishe emithathu manje, lapha eNyakatho yeBlack
Forest, emgudwini wamakhilomitha angama-20 kusuka eCalw kuya

181
00:18:50,642 --> 00:18:57,451
ePforzheim, kanye kusuka eWurzach kuya
eStuttgart, sibona izinyosi zinyamalala nje

182
00:18:57,451 --> 00:19:01,650
ngoNovemba, futhi hhayi amaqoqo ayedwa kuphela."

183
00:19:01,650 --> 00:19:09,252
Kodwa lapha enhlanganweni yabagcini bezinyosi
eNeuhausen, amaphesenti angama-90 abagcini

184
00:19:09,252 --> 00:19:14,536
bezinyosi empeleni balahlekelwe zonke izinyosi zabo.

185
00:19:14,536 --> 00:19:20,885
Futhi kukhona abalimi bezinyosi abasebenza kulo
msebenzi iminyaka engu-50, futhi abakaze babone noma

186
00:19:20,885 --> 00:19:25,715
bahlangabezane nanoma yini efana nalena ngaphambili.

187
00:19:25,715 --> 00:19:30,830
NgeSonto, ngakhuluma nomuntu olahlekelwe ama-koloni angama-30.

188
00:19:30,830 --> 00:19:33,990
Ngesikhathi ebheka ngoNovemba, babese behambe bonke.

189
00:19:33,990 --> 00:19:41,927
Manje sekukhona isithombe esisha ngokuphelele,
okungukuthi ukudla kwasebusika – ungabona into emhlophe lapha,

190
00:19:41,927 --> 00:19:46,890
yilokho ukudla kwasebusika – kwakusele konke ngaphakathi.

191
00:19:46,890 --> 00:19:49,830
Ngakho-ke izinyosi azizange zifele indlala.

192
00:19:49,830 --> 00:19:58,745
Futhi kumakhombe okuzalela – isibonelo, leli
ikhombe okuzalela – konke engaphambili

193
00:19:58,745 --> 00:20:04,016
kwakuvamile ukuba yizizalo. Izizalo zazisusiwe.

194
00:20:04,016 --> 00:20:17,950
Kukhona ukudla futhi ngemuva. Futhi akukho isithombe esitholakele
esingakhombisa ukuthi lwaluyiluphi uhlobo lwesifo sezinyosi.

195
00:20:17,950 --> 00:20:29,772
Izifo ezindala zezinyosi zazihlonzwa ngokubheka ikhoba
lenyosi. Futhi lapha ungabona ukuthi akukho lutho nhlobo.

196
00:20:29,772 --> 00:20:36,838
Ukufa okwandayo kwezinyosi emhlabeni wonke
kunomthelela omkhulu emvelweni yethu nakithi njengabantu.

197
00:20:36,838 --> 00:20:42,371
Eqinisweni, iningi lososayensi liyazi ngezimbangela eziningi.

198
00:20:42,371 --> 00:20:47,602
Phakathi kwezinto ezivame kakhulu ukukhulunywa ngazo kukhona
izibulala-zinambuzane, ukuguquka kwesimo

199
00:20:47,602 --> 00:20:53,190
sezulu, nokubhujiswa kwezindawo zokuhlala
ngaleyo ndlela nezinsiza zokudla zamakoloni enyosi.

200
00:20:53,190 --> 00:20:57,236
Ukuthuthuka okusabisa!

201
00:20:57,236 --> 00:21:04,390
Ukuhlukahluka kwezinambuzane kubalulekile
kubantu nasemvelweni. Akungabazeki lokho.

202
00:21:04,390 --> 00:21:10,847
Nokho, nakuba izifundo eziningana zikhombise izinkinga
zokuqondisa zenyosi ezibangelwa ukukhishwa

203
00:21:10,847 --> 00:21:19,470
kwemisebe yocingo lweselula, lesi simo sokukhishwa
kwemisebe asifakiwe engxoxweni mayelana nokufa kwezinyosi.

204
00:21:19,470 --> 00:21:32,610
"Ngakho-ke kimi mathupha, kwacaca ukuthi lokhu
kwakungeze kuzo zonke ezinye izinkinga esinazo nezinyosi."

205
00:21:32,610 --> 00:21:40,070
Futhi yile radiyeshini ngqo manje enomthelela
omkhulu ezinyosini. Kufana ne-glyphosate ngaleso sikhathi:

206
00:21:40,070 --> 00:21:47,149
Ukuthi izinyosi ziyalahlekelwa ukuqondisa endizeni,
zingeke zithole indlela yokubuyela esidlekeni bese

207
00:21:47,149 --> 00:21:53,088
zifa ngaphandle. Phela zindiza amakhilomitha amathathu.

208
00:21:53,088 --> 00:21:56,809
Ubhekana kanjani nakho njalo?

209
00:21:56,809 --> 00:22:05,062
Inkinga ithi azikho iziphathimandla ezisemthethweni,
okungukuthi ezinhlanganweni noma enhlanganweni yabagcini

210
00:22:05,062 --> 00:22:10,696
bezinyosi – esikhokha kuyo imali yokuba yilungu – eziphendulayo.

211
00:22:10,696 --> 00:22:19,325
Futhi uma uqala ukukhuluma nge-5G, uphinde ungahoywa.

212
00:22:19,325 --> 00:22:29,496
Ngisho nabalimi bezinyosi abayishumi nanhlanu engihlangane nabo
ngeSonto – abalahlekelwe yikho konke futhi bachaza

213
00:22:29,496 --> 00:22:41,078
isimo esifanayo – nabo bebengakulungele ukuxoxa ngalolu
daba ngokungathi sína neziphathimandla zezima-radiation.

214
00:22:43,113 --> 00:22:55,315
Banikeze zonke izinhlobo zezizathu. Akukho ongakwenza
ngalokho. Kodwa masishiye imisebe ngaphandle kwayo.

215
00:22:55,315 --> 00:22:59,425
Kungakhathaliseki ukuchayeka ekukhanyeni
kwe-radiation, kubaluleke kakhulu kunanini

216
00:22:59,425 --> 00:23:02,394
ukuvuselela intshisekelo yezingane zethu kwemvelo.

217
00:23:02,394 --> 00:23:04,640
Lokhu kudinga ukubekezela nokuzibophezela.

218
00:23:04,640 --> 00:23:11,082
Ngempela, othisha nabazali banamuhla bangase bafune
ukubheka ngokucophelela ukuthi umhlaba wedijithali

219
00:23:11,082 --> 00:23:15,130
ubewenza kanjani ezinganeni zethu iminyaka eminingi.

220
00:23:15,130 --> 00:23:21,571
Futhi ukuthi mhlawumbe sekuyisikhathi sokucabanga ngokujulile
ngezinto kabusha nokuthuthukisa imibono emisha – njengalokhu

221
00:23:21,571 --> 00:23:26,292
abakwenzile enkundleni yezikole ezincane e-Unterlengenhardt.

222
00:23:35,314 --> 00:23:40,828
"Kufanele uyihlambulule kancane
imiphetho. Woza lapha, masixazulule lokhu."

223
00:23:40,828 --> 00:23:43,454
Manje ungakubona kangcono.

224
00:23:43,454 --> 00:23:50,143
Futhi kolunye uhlangothi,
kwakukhona ini, i-oregano? I-thyme. Impela.

225
00:23:50,143 --> 00:24:03,548
Futhi-ke kukhona uHeinrich, uthisha wethu, onemibono emihle njalo
yokugqugquzela izingane ukuthi zibambe iqhaza noma zijabulele.

226
00:24:03,548 --> 00:24:07,103
Izingane zakha lesi shed encane ngaphansi kokuqapha.

227
00:24:07,103 --> 00:24:13,582
Bakhuthazekile ngoba banake ngokuphelele – futhi
banomsebenzi okude kakhulu nemidlalo yevidiyo,

228
00:24:13,582 --> 00:24:19,648
ukuslayida kwethebhulethi, i-Facebook nezinye ezifana nalezo.

229
00:24:19,648 --> 00:24:27,250
Umphakathi onomthwalo wemfanelo kufanele usebenze
ngokushesha okukhulu. Ochwepheshe bayashaya isexwayiso.

230
00:24:27,250 --> 00:24:35,060
"Kube nokuqhuma kokuziphatha kokuncika
kwabantwana maqondana namafoni ahlakaniphile."

231
00:24:35,060 --> 00:24:44,730
Kukhona izifundo okwakudingeka zimiwe ngoba izingane zazingakwazi
ukubhekana nazo ngaphandle kwezingcingo zazo eziphathwayo.

232
00:24:44,730 --> 00:24:50,696
Ngakho bafuna ukuyizama izinsuku
ezimbalwa, bengenaso iselula – futhi beneselula.

233
00:24:50,696 --> 00:24:58,747
Futhi isivivinyo asikwazanga ukwenziwa ngoba izingane
bezingakwazi ukuphila ngaphandle kwamafoni azo ephathekayo.

234
00:24:58,747 --> 00:25:07,522
Futhi kulesi sifundo, ungabona ukuthi manje
sekuyimodeli ebizwa ngokuthi i-structural equation model, futhi

235
00:25:07,522 --> 00:25:12,231
angifuni ukukuphoqa ukuthi uyiqonde ngokuningiliziwe.

236
00:25:12,231 --> 00:25:21,614
Kodwa okubona lapha yizixhumanisi phakathi
kokuncika kwifoni ephathekayo nokudangala.

237
00:25:21,614 --> 00:25:30,848
Ungabona ukuthi kuzo zonke izikhathi ezintathu –
kwakuyisifundo esiqhubekayo – ukuhlolwa kwakuxhumene.

238
00:25:30,848 --> 00:25:39,012
Futhi hhayi lokho kuphela, kwakuhlale
kuba nomthelela esikhathini esizayo.

239
00:25:39,012 --> 00:25:46,673
Ngakho-ke lokhu kuyisongelo esikhulu esikhathini esizayo,
ngoba ukudangala kuyinkinga ekhethekile namuhla – izazi

240
00:25:46,673 --> 00:25:51,110
zengqondo zezingane nabasha zingakutshela okuningi ngalokho.

241
00:25:51,110 --> 00:25:56,600
Uchwepheshe uxoxa ngokuzwisisa
ngezizathu ezingaba khona zokungazi lokhu:

242
00:25:56,600 --> 00:26:03,326
Zonke ohulumeni zizuzela kakhulu kulezi
zobuchwepheshe, hhayi kuphela ngokuthengisa

243
00:26:03,326 --> 00:26:08,310
amalayisense, kodwa nangemali enkulu yentela abayikhiqizayo.

244
00:26:08,310 --> 00:26:21,784
Umkhakha wezokuxhumana cishe uwodwa kuphela
osaqhubeka nokukhula futhi umele umthombo wemali yentela.

245
00:26:21,784 --> 00:26:30,774
Ngakolunye uhlangothi, abezepolitiki ngokwemvelo
nabo bayazi lezi zimo zenhlalo, futhi abanye babo

246
00:26:30,774 --> 00:26:37,254
bazama ukuzibandakanya nokuzisebenzisa kwezombusazwe.

247
00:26:37,254 --> 00:26:45,224
Iphuzu lesithathu wukuthi abezepolitiki
bangabanye babokuqala ukwamukela lobu buchwepheshe.

248
00:26:45,224 --> 00:26:55,650
Angifuni ukubiza amagama, kodwa ngiyazi abaphathi bezepolitiki
abambalwa abangachazwa njengabantu abaxhomekeke kumafoni eselula.

249
00:26:55,650 --> 00:27:06,657
"Anginayo ulwazi, amandla noma ithuba, ngicabanga,
lokuguqula umhlaba, kodwa ngihlanza umnyango wami

250
00:27:06,657 --> 00:27:13,337
futhi ngizama ukuphila ngendlela engingazifakazela."

251
00:27:13,337 --> 00:27:24,584
"Siphinde sathumela le mininingwane nge-imeyili kubaholi
bamaphola aseBad Liebenzell nakuzo zonke izifunda zaseCalw,

252
00:27:24,584 --> 00:27:31,089
kanye nakubacungelezi bendawo, kodwa asikaze sithole mpendulo."

253
00:27:31,089 --> 00:27:37,552
"Ngivakashele izikole eNetherlands, eBelgium naseJalimane futhi
ngakhuluma nabaphathi bezikole, ngabatshela: 'Lokhu

254
00:27:37,552 --> 00:27:42,950
ukukhishwa kukagesi okwenzayo ezinganeni zethu.' Futhi
abantu bathi: 'Kodwa akukho esingakwenza ngalokhu.'"

255
00:27:42,950 --> 00:27:51,166
Bengisezikoleni zamazwe ngamazwe eNetherlands.
Bathi: Imisebe ayibalulekile ngoba izingane

256
00:27:51,166 --> 00:27:56,822
zethu zifunda kakhulu ngamathebulethi namaselula.

257
00:27:56,822 --> 00:28:08,113
Ngaya kubaphathi bezepolitiki, bathi: "Kulungile, singacabanga
ukuthi ulungile, kodwa asiboni sidingo sokuthatha isinyathelo."

258
00:28:25,170 --> 00:29:58,530


