1
00:00:00,000 --> 00:00:00,234


2
00:00:00,234 --> 00:00:04,648
Kajeno, ke amohela 'muelli oa
molao Ralf Ludwig setudiong sa rona.

3
00:00:04,648 --> 00:00:11,757
Re leboha haholo ka ho ipha nako ea ho araba
lipotso tsa rona tse thabisang le tse re tšoenyang!

4
00:00:11,757 --> 00:00:15,804
U mothehi-mmoho oa se bitsoang ZAAVV.

5
00:00:15,804 --> 00:00:24,819
ZAAVV – e re ke e bale: khutsofatso ZAAVV e
emetse Setsi sa Phuputso, Tlhaloso, Qoso ea Molao le

6
00:00:24,819 --> 00:00:30,062
Thibelo ea Litlolo tsa Molao khahlanong le Botho.

7
00:00:30,062 --> 00:00:38,508
ZAAVV e thehiloe nakong eo nka e hlalosang e le nako e sa tsoa
feta, eo ka bonna ke e fumaneng e le e hatellang ka tsela e

8
00:00:38,508 --> 00:00:43,324
feteletseng, e tšosang, e thibelang, ebile e le sehlōhō kannete.

9
00:00:43,324 --> 00:00:48,838
Mme ke kamoo ZAAVV e bileng teng, ka sepheo
sa ho netefatsa hore sena ha se ke se hlola se

10
00:00:48,838 --> 00:00:51,906
etsahala hape le hore re utlwisisane ka sona.

11
00:00:51,906 --> 00:00:55,367
Ho etsahetseng moo – mme ha ho a
lokela ho hlola ho etsahala hape!

12
00:00:55,367 --> 00:01:05,789
Joale, nakong ena – nakong ena ea coronavirus, nakong ena ea seoa
– mehato e mengata ea khatello e ile ea qobelloa, eo, ha ho

13
00:01:05,789 --> 00:01:13,460
shejoa morao, ho fumanoeng hore e ne e sa
hlokahale ka tsa bongaka, joalokaha ho senotsoe ke

14
00:01:13,460 --> 00:01:18,007
melaoana e neng e patiloe ea Setsi sa Robert Koch.

15
00:01:18,007 --> 00:01:28,117
Seo se bolela feela hore mehato e ile ya re qobellwa ka mabaka
a dipolotiki feela, ntle le motheo ofe kapa ofe wa bongaka.

16
00:01:28,117 --> 00:01:34,901
Mme seo se ntlisa ntlheng ya hore na hobaneng nna,
hobaneng rona ba Kla.TV, re batla ho bua le wena ka ho

17
00:01:34,901 --> 00:01:38,265
kgetheha. Mme seo ke feela ho ya ka pono e sebetsang.

18
00:01:38,265 --> 00:01:44,617
Komiti e sa Feleng ea Liente e
khothaletsa ka matla ente ea polio.

19
00:01:44,617 --> 00:01:52,111
Hape ho na le lipuisano tse pheta-phetoang le mantsoe
a reng ente ea polio e tlamehang e lokela ho hlahisoa.

20
00:01:52,111 --> 00:01:57,407
E ne e fedisitswe ka nako eo, empa
e ka ba nako ya ho e kgutlisetsa.

21
00:01:57,407 --> 00:02:03,365
Mme jwalo ka moahi, ka tlhaho ke na le dipotso. Na
ke batla sena, na ke tlameha ho etsa sena, na ke

22
00:02:03,365 --> 00:02:06,837
lokela ho etsa sena? Mme ke batla tlhahisoleseding.

23
00:02:06,837 --> 00:02:13,281
Mme haufinyane tjena ke badile tlaleho e
kgahlang ya Torsten Engelbrecht le Hans Tolzin.

24
00:02:13,281 --> 00:02:24,047
Ba, ka lehlakoreng la bona, ba ngola tlalehong ea bona hore
matšoao ana a polio, ke hore, ho holofala le tse

25
00:02:24,047 --> 00:02:34,837
ling, a ka bakoa hape ke chefo – DDT, arsenic, loto le
tse ling – e ka hlahisang matšoao a tšoanang hantle.

26
00:02:34,837 --> 00:02:39,621
Kahoo he, hape o na le motho eo ho thoeng o na le polio.

27
00:02:39,621 --> 00:02:47,582
Le ho Moprofesa Dr. Bhakdi, sena ha se hlake ka botlalo.

28
00:02:47,582 --> 00:02:52,254
Vaerase: Ke eng se tšehetsang
vaerase? Ho na le eng hape? Joalo-joalo.

29
00:02:52,254 --> 00:02:56,589
Ke ntho e tletseng lipotso tse ngata.

30
00:02:56,589 --> 00:02:59,237
Ka hona potso ea ka ho uena joaloka setsebi sa molao:

31
00:02:59,237 --> 00:03:06,736
Haeba, ke le moahi, ke ne ke ka fuoa ente ea polio,
mohlala, 'me taba e ne e sa hlaka, na ho ka

32
00:03:06,736 --> 00:03:13,841
amoheleha ho lebella moahi hore a kenele ts'ebetso e joalo?

33
00:03:13,841 --> 00:03:19,629
Hantle, karabo e tloaelehileng ea molao ke hore: ho itšetlehile.

34
00:03:19,629 --> 00:03:27,152
Ka bomalimabe, re bone nakong ea seoa sa coronavirus
hore makhotla ha a sireletsa batho le hore makhotla...

35
00:03:27,152 --> 00:03:33,946
Hajoale, nka lula ke re ke qeto ea motho ka
mong, le hore mekhoa ea bongaka ha ea lokela

36
00:03:33,946 --> 00:03:38,347
ho etsoa ho batho khahlanong le thato ea bona.

37
00:03:38,347 --> 00:03:43,609
Ha e le hantle, ke sona seo re ithutileng
sona mme ra se nka ho tloha mehleng ea Manazi.

38
00:03:43,609 --> 00:03:49,043
Ho entsoe liteko ho batho, batho ba
phekoloe khahlanong le thato ea bona.

39
00:03:49,043 --> 00:03:53,352
Mme ke ka lebaka lena hantle thuto e nngwe e
ithutilweng mehleng ya Bonazi e bileng hore:

40
00:03:53,352 --> 00:03:55,385
Le ka mohla hape, ha ho a lokela ho etsahala!

41
00:03:55,385 --> 00:03:57,238
Kahoo liprothokholo tsa 40 kapa eng
kapa eng tseo li bitsoang, akere?

42
00:03:57,238 --> 00:04:03,633
Hantle-ntle, empa ha e le hantle e ntse e le ka
Phatlalatso ea Lefatše ka Bophara ea Litokelo tsa Botho le

43
00:04:03,633 --> 00:04:07,754
melaoana kapa manane a litokelo tsa motheo tse tsoang ho eona.

44
00:04:07,754 --> 00:04:13,668
Ho na le tumellano ya melao ya boitshwaro ya saense
ya bophelo, eo, ka tsela, e eso ananelwe ke Jeremane.

45
00:04:13,668 --> 00:04:19,660
Empa Tumellano ea Melao ea Boitšoaro ea Bophelo e kenyeletsa sena,
'me le Chate ea Litokelo tsa Motheo ea Europe le eona e joalo.

46
00:04:19,660 --> 00:04:30,214
Ka hona ho bolelwa kgafetsa: ha ho na meriana e
qobellwang, ha ho na phekolo e kgahlanong le thato ya motho!

47
00:04:30,214 --> 00:04:37,254
Mme seo se thibetsoe haholo kgetlo la
pele jwale nakong ya sewa sa coronavirus.

48
00:04:37,254 --> 00:04:41,347
Mme yaba boradipolotiki ka tsela e
itseng ba hlokomela hore: re ka kgona sena.

49
00:04:41,347 --> 00:04:46,191
Mme makgotla a dinyewe, ao ha e le hantle a lokelang ho
ba teng ho fana ka mehato ya tokiso, ha a etsa tokiso ena.

50
00:04:46,191 --> 00:04:48,386
Ke phihlelo ea rona ho fihlela joale.

51
00:04:48,386 --> 00:04:55,426
Mme ke kotsi yona hantle eo, jwalo ka ha o boletse, e ntseng e le
teng ho tswa nakong ena e bohloko, hape e le le leng la mabaka

52
00:04:55,426 --> 00:05:02,252
a etsang hore ZAAVV e be teng, e le hore re ka kena dipakeng
ntlheng ena hantle mme ra phahamisa menoana ya rona mme ra re:

53
00:05:02,252 --> 00:05:06,119
Ema hanyane, haele hantle re na le molao oa motheo.

54
00:05:06,119 --> 00:05:14,415
Mme haesale tumellano ena ya boitshwaro ba tsa bophelo e le teng
– ehlile e ntse e buisanwa ho tloha dilemong tsa bo-1990 – mokgwa

55
00:05:14,415 --> 00:05:19,839
o bile wa ho hlalosa le ho tiisa ka ho hlaka
le ho feta hore ha ho motho ya ka fuwang

56
00:05:19,839 --> 00:05:23,676
phekolo ya bongaka kgahlanong le thato ya hae.

57
00:05:23,676 --> 00:05:31,393
Empa ho hlakile hore pono ena ya ditokelo tsa botho e hanyetsana
le dithahasello tsa indasteri ya meriana, mme ka tsela e

58
00:05:31,393 --> 00:05:38,478
batlang e tshwana e hanyetsana le indasteri e kgolo ya
lefatshe ka bophara e etsang tjhelete e ngata ho tsona.

59
00:05:38,478 --> 00:05:40,847
E, ke kamoo re neng re e bona
kateng nakong ea seoa sa coronavirus.

60
00:05:40,847 --> 00:05:43,777
Boemo bo ne bo se bo ntse bo le
joalo le pele ho seoa sa coronavirus.

61
00:05:43,777 --> 00:05:45,686
Sena se ntse se le tjena le hona
jwale, le kamora sewa sa coronavirus.

62
00:05:45,686 --> 00:05:52,379
Kahoo taba ke ka chelete e ngata, matla a maholo,
tšusumetso, mefuta ea lithahasello le tse ling joalo-joalo.

63
00:05:52,379 --> 00:05:54,777
Mme o sa tswa bua ka STIKO .

64
00:05:54,777 --> 00:06:00,980
STIKO, ehlile, hape ke sesebediswa se tobileng sa ho
phethahatsa mehopolo ena. Seo ha sea lokela ho lebalwa.

65
00:06:00,980 --> 00:06:05,135
Kahoo, STIKO – ha o ka shebisisa hore
na STIKO e sebetsa jwang kannete...

66
00:06:05,135 --> 00:06:11,846
Kahoo STIKO ke khomishene, ke dumela hore e na le ditho tse 18.

67
00:06:11,846 --> 00:06:16,596
Mme ho STIKO ena, Komiti ena e sa Tsoeng Pele ea
Liente, e thehang seo ho thoeng ke likomiting tse nyenyane.

68
00:06:16,596 --> 00:06:21,283
Seo se bolela hore ho na le komiti ya
coronavirus – kapa ho e-na le hoo, dihlopha tse sebetsang.

69
00:06:21,283 --> 00:06:27,523
Ho na le sehlopha sa tšebetso bakeng sa litšoantšo tse fapaneng
tsa mafu le bakeng sa mehato eo ba e hlahlobang ho etsa qeto

70
00:06:27,523 --> 00:06:31,002
ea hore na re lokela ho fana ka khothaletso ea ente kapa che.

71
00:06:31,002 --> 00:06:37,416
Mme hape ho na le ditataiso tse hlakileng. Kahoo, ka molao-motheo,
ha o ka shebisisa, ntho tsohle di laolwa hantle ke molao.

72
00:06:37,416 --> 00:06:40,860
Hobane STIKO e lokela ho fana ka kgothaletso ka nako eo.

73
00:06:40,860 --> 00:06:49,369
Ba fumana ditekolo tsa diphuputso tse teng
mabapi le ditshwantsho tsena tse tobileng tsa mafu.

74
00:06:49,369 --> 00:06:55,080
Dithuto tsena di ntan'o arohanngwa ho ya ka sekalara sa bopaki .

75
00:06:55,080 --> 00:06:58,763
Kahoo, ha e le hantle, re tseba hore ona ke
phuputso eo bankakarolo ba bangata ba ileng ba nka

76
00:06:58,763 --> 00:07:00,682
karolo ho eona le eo e neng e le ea 'double-blind' .

77
00:07:00,682 --> 00:07:10,419
Ka hona, bopaki bo tsoang phuputsong e joalo bo arotsoa ho latela
litekanyetso tsa saense, ebe litho tsa STIKO, kapa hantle-ntle ba

78
00:07:10,419 --> 00:07:17,034
tsoang komiting e fanang ka khothaletso ho
STIKO, ba fumana kakaretso ea saense mabapi le

79
00:07:17,034 --> 00:07:20,682
boemo ba bongaka bo amehang le maemo a hajoale.

80
00:07:20,682 --> 00:07:28,533
Joale he, re tseba eng hantle ka lefu lena, re tseba eng ka
matšoao a lona, re tseba eng ka tsela eo le atileng ka eona, re

81
00:07:28,533 --> 00:07:35,682
tseba eng ka boima ba lona, re tseba eng ka meriana,
tabeng ena liente, tse loantšang lefu lena, liente tsena li

82
00:07:35,682 --> 00:07:39,518
sebetsa hakae, litla-morao tsa tsona ke life, joalo-joalo.

83
00:07:39,518 --> 00:07:44,900
Mme ho ipapisitswe le bopaki bona, STIKO
e lokela ho etsa kgothaletso kapa tjhe.

84
00:07:44,900 --> 00:07:45,674
E.

85
00:07:45,674 --> 00:07:50,597
Bothata, leha ho le joalo, ke hore hangata ha
ho na liphuputso tse hlileng li buellang ntho

86
00:07:50,597 --> 00:07:53,537
e 'ngoe kapa e 'ngoe ho latela pono ea saense.

87
00:07:53,537 --> 00:07:56,531
Eo ke yona bothata bo boholo. Mme jwale ho tla leqheka...

88
00:07:56,531 --> 00:07:58,109
Ke potso e potlakileng feela:

89
00:07:58,109 --> 00:08:04,502
Na seo se bolela hore, tlasa maemo a itseng,
dintlha tse kang ho chefuwa di kanna tsa se be di

90
00:08:04,502 --> 00:08:09,071
elotswe hloko ho hang tshebetsong ena ya ho lekanyetsa?

91
00:08:09,071 --> 00:08:18,998
Pele ho tsohle – ke tla fihla ho seo haufinyane – pele ho
tsohle, potso ke hore: liphuputso tsena li bolela hantle eng?

92
00:08:18,998 --> 00:08:21,873
Empa bopaki bo fanoeng ke lithuto tsena bo matla hakae?

93
00:08:21,873 --> 00:08:28,404
E, kahoo pele ho tsohle, potso ke hore: na bopaki bo phahameng
haholo, bo phahameng, bo mahareng, bo tlase kapa bo tlase haholo?

94
00:08:28,404 --> 00:08:32,388
Maemong a mangata, ha re na
liphuputso tse fetang bopaki bo itekanetseng.

95
00:08:32,388 --> 00:08:39,337
Kahoo, ho ka etsahala hape, mohlala, hore
diphuputso di re: matshwao ana, ao re a amahanyang le

96
00:08:39,337 --> 00:08:43,000
lefu lena, a kanna a bakwa hape ke mabaka a mang.

97
00:08:43,000 --> 00:08:48,037
Kahoo ke seo, ke dumela, seo o se
buang ka pampiri ena eo o e buang...

98
00:08:48,037 --> 00:08:55,271
Ka hona, hoa khoneha ka ho feletseng hore re bitsa ntho
e itseng polio, empa ha e le hantle e se polio ho hang.

99
00:08:55,271 --> 00:09:03,101
Kapa, ha re kgutlela sefuteng sa corona, hore re bitsa ntho e
itseng Covid – Covid ke lefu, lefu la corona – hore re bitsa ntho

100
00:09:03,101 --> 00:09:10,499
e itseng Covid eo ha e le hantle e seng Covid, empa e na le
matshwao feela, jwalo ka hlooho e opang, ho kokota, hlooho e

101
00:09:10,499 --> 00:09:18,841
opang, mokgathala kapa eng kapa eng e nang le mabaka a fapaneng ka
ho felletseng, empa re ntse re e bitsa Covid. Ha re tsebe seo.

102
00:09:18,841 --> 00:09:20,816
Joaloka lefu le tšoaetsanoang ka potlako.

103
00:09:20,816 --> 00:09:24,091
Hantle-ntle, ha bokuli bona, Covid.

104
00:09:24,091 --> 00:09:29,834
Mme mehato ya bongaka e kgothaletswang ke
STIKO e reretswe ho lwantsha lefu lena.

105
00:09:29,834 --> 00:09:36,188
Empa ho ka nna ha se jwalo, hobane diphuputso tseo
re nang le tsona, haholoholo ka Covid, re a tseba

106
00:09:36,188 --> 00:09:39,435
hore ha ho na diphuputso tse phethetseng ka Covid.

107
00:09:39,435 --> 00:09:44,654
E seng ka lefu ka bo lona, ebile e seng ka bopaki ba mehato.

108
00:09:44,654 --> 00:09:50,568
Ho tshwana le ha eka diphuputso tsohle tseo re nang
le tsona di le tlase kapa esita le di le tlase haholo.

109
00:09:50,568 --> 00:09:57,703
Re na le phuputso e le 'ngoe feela e
itekanetseng, eo khothaletso ea STIKO e buang ka eona, e

110
00:09:57,703 --> 00:10:01,966
shebaneng le katleho. Mme seo ha se lekana ho hang.

111
00:10:01,966 --> 00:10:07,207
Mme ka tlwaelo, STIKO e re tsena ke tse
bitswang mekgwa e tlwaelehileng ya tshebetso, e.

112
00:10:07,207 --> 00:10:13,156
Ke mekgwa e tsitsitseng, ke mekgwa ya lefatshe ka
bophara kapa maemo a lefatshe ka bophara a sebediswang

113
00:10:13,156 --> 00:10:17,771
ha ho etswa karohano ya mafu le bokgoni ba meriana.

114
00:10:17,771 --> 00:10:21,193
Li lokela ho lula li le bobebe
bonyane. Empa ha re na seo ho hang.

115
00:10:21,193 --> 00:10:29,263
Mme ho ka nna ha e-ba jwalo ka polio, ha ke tsebe ka bonnete, empa
o tla tlameha ho sheba diphuputso tseo STIKO e nang le tsona.

116
00:10:29,263 --> 00:10:34,998
Mme re kanna ra se be le diphuputso ho
hang tse fetang tekanyo e itekanetseng.

117
00:10:34,998 --> 00:10:44,687
Mme he – mme leqheka ke lena – haeba ho se na boemo ba bongaka,
STIKO ha e etse liqeto feela ho ipapisitse le mabaka a bongaka

118
00:10:44,687 --> 00:10:49,466
le saense, empa ho kenella Boto e bitsoang Boto ea Liqeto.

119
00:10:49,466 --> 00:10:54,802
Mme Boto ena ya ho etsa qeto e atisa ho
botsa: Re ka tlisa sena mmarakeng hantle hakae?

120
00:10:54,802 --> 00:10:58,623
Batho ba tla e amohela hakae? Na lingaka li tla e hanela?

121
00:10:58,623 --> 00:11:02,115
Na likhemisi li tla hanyetsa? Joalo-joalo.

122
00:11:02,115 --> 00:11:04,021
Meriana ena le tse ling li theko e tlase hakaakang.

123
00:11:04,021 --> 00:11:10,146
Mme ka tshohanyetso qeto ya saense e
fetoha qeto ya dipolotiki. Kahoo. Mme ke moo...

124
00:11:10,146 --> 00:11:12,440
Le qeto ea khoebo.

125
00:11:12,440 --> 00:11:14,320
E, qeto ea khoebo e bile teng nako eohle.

126
00:11:14,320 --> 00:11:17,857
Ka hona ke qeto ea lipolotiki feela, eo
ehlile hangata e etsoang ka mabaka a khoebo.

127
00:11:17,857 --> 00:11:21,341
Ebe, ehlile, re na le baemeli ba kgothatso
ba eletsang boradipolotiki ho ya ka moo.

128
00:11:21,341 --> 00:11:24,294
Ebe ho na le baemeli ba kgothatso ba eletsang RKI le tse ding.

129
00:11:24,294 --> 00:11:33,199
Mme ka tshohanyetso ntho e itseng e fetoha kgothaletso ya STIKO,
re sa tsebisehe hore bopaki ba bongaka bo neng bo hlokeha ha

130
00:11:33,199 --> 00:11:41,880
bo yo ho hang, empa hore ho haella ha bopaki bona ba bongaka
ho mpa ho hlokomolohilwe feela ho etswa qeto ya dipolotiki.

131
00:11:41,880 --> 00:11:47,072
Ke boemo boo re leng ho bona, mme motho e mong
le e mong ya nang le kgothaletso ya STIKO o

132
00:11:47,072 --> 00:11:49,963
hloka ho tseba hore kgothaletso ya STIKO ha e re:

133
00:11:49,963 --> 00:11:56,905
Re na le bopaki ba saense bo bontšang hore lefu lena le entsoe
lipatlisiso tse tebileng ka lona, katleho ea meriana e entsoe

134
00:11:56,905 --> 00:12:01,887
lipatlisiso ka eona, le kotsi ea meriana le
litla-morao tsa eona li entsoe lipatlisiso ka

135
00:12:01,887 --> 00:12:04,784
tsona, empa re kanna ra se be le seo ho hang.

136
00:12:04,784 --> 00:12:08,306
Ke qeto ea lipolotiki feela e reng re
tla e tlisa 'marakeng leha ho le joalo.

137
00:12:08,306 --> 00:12:12,545
Mme ka kgothaletso le kgothaletso ya STIKO, ka
tlhaho re na le boemo boo moriana o rekiswang hamolemo ho

138
00:12:12,545 --> 00:12:14,807
feta kamoo o neng o tla rekiswa kateng ntle le yona.

139
00:12:14,807 --> 00:12:20,002
Hoo ho sehlōhō haholo. Ha e sa le taba ea boiketlo ba
batho, seo ha se sa le sehlohlolong, empa lithahasello

140
00:12:20,002 --> 00:12:23,534
tse fapaneng ka ho felletseng li fetoha sehlohlolo kapele.

141
00:12:23,534 --> 00:12:29,651
Monghadi Ludwig, nka rata ho tloha tabeng ya
polio mme re shebisise ntlha e nngwe hanyane.

142
00:12:29,651 --> 00:12:40,221
Ka mohlala, ngaka, Dr Stefan
Lanker, o boetse o shebana le kelello.

143
00:12:40,221 --> 00:12:45,309
Hore kelello ea motho e bohlokoa eseng feela
bakeng sa kutloisiso ea motho ka mong, empa

144
00:12:45,309 --> 00:12:48,573
hape le bakeng sa matšoao a iponahatsang 'meleng.

145
00:12:48,573 --> 00:12:55,181
Phuputso e 'ngoe ea 1984, e hatellang kelello le phepo e
nepahetseng ka bobeli, e bontša hore phepo e

146
00:12:55,181 --> 00:13:01,471
nepahetseng ehlile e na le tšusumetso – ho
kenyeletsa le matšoao ao 'mele o ka bang le ona.

147
00:13:01,471 --> 00:13:08,323
Mme moo, ka mohlala, ho boetse ho hlaloswa hore
ditshila, ditshila tsa tikoloho, di ka ama kelello.

148
00:13:08,323 --> 00:13:16,424
Ka tshoganyetso kea tepella maikutlo kapa kea
tshwenyeha kapa ntho e nngwe, e leng se atisang ho ama mmele.

149
00:13:16,424 --> 00:13:23,863
Kahoo, ho na le mabaka a mangata ao qetellong
a susumetsang kapa a laolang matšoao ao

150
00:13:23,863 --> 00:13:28,799
'mele o a hlahisang, e re ke e behe ka tsela eo.

151
00:13:28,799 --> 00:13:36,903
Kahoo ha se kamehla taba e leng bonolo joalokaha
batho ba bua, hore ka Covid-19, mohlala, ke vaerase e

152
00:13:36,903 --> 00:13:41,377
bakang lefu, empa e ka ba lintho tse ling tse ngata.

153
00:13:41,377 --> 00:13:49,761
Moprofesa Bhakdi o boetse o re, ka mohlala, hore tabeng ea lefu
la sebete joalo ka hepatitis, hangata ke meriana, mohlomong esita

154
00:13:49,761 --> 00:13:58,080
le tšebeliso e mpe ea meriana, ho noa joala, lintho tsohle tse
joalo tse bapalang karolo, eseng feela vaerase ea sebete e etsang

155
00:13:58,080 --> 00:14:02,612
hore sebete se kula. 'Me ke ka lebaka leo ke li thathamisang.

156
00:14:02,612 --> 00:14:07,627
Nnete ke hore, joale re na le
tumellano e ncha-ncha ea seoa sa WHO.

157
00:14:07,627 --> 00:14:12,729
Ebe ho na le Melawana ya Matjhaba ya
Bophelo bo Botle – eo le yona e qalilweng ke WHO.

158
00:14:12,729 --> 00:14:18,993
Motheong, taba ena e se e ntse e re bontšoa ka liketso: Batho ba
ratehang, re kena mehleng ea seoa se sa

159
00:14:18,993 --> 00:14:24,901
feleng, ha ho na mokhoa oa ho qoba sena. Ntho e
'ngoe le e 'ngoe e hokahane lefatšeng ka bophara.

160
00:14:24,901 --> 00:14:28,569
Mme haeba ketsahalo e ka hlaha Afrika – ho sa
tsotellehe hore na ke eng – re tla tlameha ho qala

161
00:14:28,569 --> 00:14:31,068
ho enta mona, e le mokgwa wa thibelo le tse ding.

162
00:14:31,068 --> 00:14:43,510
Empa haeba dikamano tsena tsohle, tseo e leng feela matshwao a
mmele, di ntse di le tse rarahaneng le tse sa hlalosweng hakaale,

163
00:14:43,510 --> 00:14:54,415
jwale re le baahi, tlasa seo nka se bitsang ZAAVV, se
hlahileng nakong ya ho tsosa letshoso la sewa sa coronavirus, re

164
00:14:54,415 --> 00:15:00,665
hlile re lokela ho ipotsa: re ka thibela melato e jwalo jwang?

165
00:15:00,665 --> 00:15:05,789
Ke tlolo ya molao kgahlanong le botho hore re boetse re tobane le
dithibelo, hore re ntse re fuwa meriana ka dikgoka,

166
00:15:05,789 --> 00:15:10,994
hore re ka kenngwa dipetlele ka dikgoka, jwalokaha ho
etsahetse ka bongata naheng ya Italy le dinaheng tse ding.

167
00:15:10,994 --> 00:15:16,156
O hlahletšitswe ka tsela e itseng – o na le
Covid-19, mme jwale o tlameha ho ya sepetlele.

168
00:15:16,156 --> 00:15:20,292
O tlameha ho arohanngwa le tse ding jwalo. Ebe
o fuwa meriana ka likgoka, o kenngwa moya ka

169
00:15:20,292 --> 00:15:22,939
likgoka, mme batho ba shwele jwalo ka dintsintsi.

170
00:15:22,939 --> 00:15:26,408
Tsena kaofela ke litlolo tsa molao tse mpe haholo.

171
00:15:26,408 --> 00:15:33,111
Mme ha ntho e tjena e se e le haufi,
ha WHO e se e batla e e phatlalatsa:

172
00:15:33,111 --> 00:15:38,650
Jwale re kena mehleng ya mafu a
sewa. Re tlameha ho itokisetsa sena.

173
00:15:38,650 --> 00:15:43,184
Baahi ba ka itshireletsa jwang kgahlanong le sena? Ba ka etsang?

174
00:15:43,184 --> 00:15:48,134
Pele ho tsohle, re le baahi, re batho ba lokolohileng.

175
00:15:48,134 --> 00:15:52,697
Re batho ba lokolohileng, re ka itlhokomela pele.

176
00:15:52,697 --> 00:16:05,884
Mme ke dumela hore WHO le pale ena ya sewa seo re leng ho sona
jwale, ke sesebediswa sa papatso bakeng sa indasteri ya meriana.

177
00:16:05,884 --> 00:16:12,093
Mme o hloka feela ho sheba hore na ke bo-mang ba
tshehetsang WHO ka ditjhelete le ba tsetelang ho yona...

178
00:16:12,093 --> 00:16:13,017
Ke mang eo he?

179
00:16:13,017 --> 00:16:17,939
E, hara ba bang, Motheo oa Bill & Melinda
Gates o lefa chelete e batlang e le ngata.

180
00:16:17,939 --> 00:16:22,892
Kahoo, ha dinaha di ntse di eketsa ho ikgula
ho tshehetseng WHO ka ditjhelete, e tla ba e

181
00:16:22,892 --> 00:16:25,040
tshehetswa haholo ke mekgatlo ya poraefete.

182
00:16:25,040 --> 00:16:35,523
Sena se bolela hore lik'hamphani tsa poraefete, indasteri ea
meriana, Lik'hamphani tsa meriana le mekhatlo ea tsona e ba

183
00:16:35,523 --> 00:16:46,405
emelang li na le thahasello ka tlhaho ho netefatsa hore mekhatlo
e kang WHO, STIKO, European Medicines Agency, American Medicines

184
00:16:46,405 --> 00:16:55,600
Agency joalo-joalo e lula e shebisa likhothaletso le maikutlo a
eona litharollong tsa meriana – 'me e shebane

185
00:16:55,600 --> 00:17:03,845
hanyane le seo u sa tsoa se bolela, e leng
litharollo tsa phepo le mohlomong le tsa kelello.

186
00:17:03,845 --> 00:17:06,281
Ke yona hantle ntwa ya setso e etsahalang Amerika.

187
00:17:06,281 --> 00:17:14,591
Ka tsela, re boetse re na le 'muelli oa molao moo, Robert Kennedy
Junior, eo e leng Letona la Bophelo bo Botle naheng ea United

188
00:17:14,591 --> 00:17:21,658
States le ea thehileng mokhatlo oa MAHA, mokhatlo oa
Make America Healthy Again, o bileng le seabo se seholo

189
00:17:21,658 --> 00:17:25,328
hore Donald Trump a khethoe ho ba mopresidente qalong.

190
00:17:25,328 --> 00:17:31,924
Hobane mokhatlo ona oa MAHA o mabapi le Robert Kennedy o hlile o
tsoa lehlakoreng la Democratic, ke hore Mokha oa Democratic, 'me

191
00:17:31,924 --> 00:17:37,548
e bile hantle linaheng tse sa tsitsang moo o ileng oa
etsa bonnete ba hore likhetho tse tsamaellanang li ea ho

192
00:17:37,548 --> 00:17:40,673
Trump, e le hore Trump a hape linaha tsena tse sa tsitsang.

193
00:17:40,673 --> 00:17:41,946
O hlotse e le Morephaboliki.

194
00:17:41,946 --> 00:17:43,532
Ha Rephaboliki a hlola, hantle-ntle.

195
00:17:43,532 --> 00:17:48,873
Mme ke tseba batho ba bangata ba mokgatlo ona wa
MAHA, mokgatlo ona wa Ho etsa Amerika e Phele

196
00:17:48,873 --> 00:17:51,663
Hantle Hape. Ke sona hantle seo o buang ka sona.

197
00:17:51,663 --> 00:18:02,060
Ba re re sheba feela ha matšoao a se a le teng, ha bokuli
bo se bo qhoma, joale re ka bo phekola joang ka meriana?

198
00:18:02,060 --> 00:18:07,100
Hoo ho hlakile. Haeba ke ne ke le moemeli oa
lifeme tsa meriana, le 'na ke ne ke tla nahana joalo.

199
00:18:07,100 --> 00:18:11,186
Pono ea ka e ne e ke ke ea ba: Na
re na le batho ba phetseng hantle?

200
00:18:11,186 --> 00:18:17,952
Ho e-na le hoo, pono ea ka e ka ba: Nka boloka batho ba
kula hakaalo joang hore qetellong re etse chelete ka hona?

201
00:18:17,952 --> 00:18:21,199
Hobane indasteri ea meriana ha e etse
chelete ho batho ba phetseng hantle.

202
00:18:21,199 --> 00:18:27,755
Kahoo ha se taba ea ho ba le tlhokomelo ea bophelo e molemohali
kamoo ho ka khonehang, joalo ka ha Selekane sa Machaba

203
00:18:27,755 --> 00:18:34,710
sa Sechaba se bolela, empa ke taba ea ho etsa phaello
e kholo ka ho fetisisa ho tsoa tlhokomelong ea bophelo.

204
00:18:34,710 --> 00:18:39,890
Mme jwale batho ba kanna ba boela ba re Ludwig, ya buang
tjena puisanong, ke motho ya dumelang mererong ya sephiri...

205
00:18:39,890 --> 00:18:43,689
Empa ke kamoo lefatshe la rona le sebetsang kateng.
Re phela lefatsheng la bokapitale, mme lefatsheng

206
00:18:43,689 --> 00:18:45,763
lena la bokapitale, ntho tsohle di shebane le phaello.

207
00:18:45,763 --> 00:18:46,210
E.

208
00:18:46,210 --> 00:18:50,668
Seo se bolela hore haeba u le
indastering ea meriana, u ka nahana ka:

209
00:18:50,668 --> 00:18:57,796
Re ka bapatsa dihlahiswa tsa rona ho banna le
basadi jwang ka tsela eo re ka ruang molemo ho yona?

210
00:18:57,796 --> 00:19:04,295
Ha ho ne ho tla tabeng ea ho kenya tšebetsong lithibelo tsa
ho tsuba, indasteri ea koae hang-hang e ile ea theha litsi

211
00:19:04,295 --> 00:19:08,491
tse inehetseng ho paka hore mosi oa koae ha o kotsi hakaalo.

212
00:19:08,491 --> 00:19:13,116
Mme, ehlile, o boetse a theha mekgatlo ya dipatlisiso e
neng e etsa dipatlisiso ka kankere ya matshwafo le tse ding.

213
00:19:13,116 --> 00:19:16,321
Hoo ho hlakile ka ho phethahala. Hajoale,
ena ke kgato e tlwaelehileng ka ho

214
00:19:16,321 --> 00:19:18,435
feletseng, e utlwahalang, e nkuwang ke indasteri.

215
00:19:18,435 --> 00:19:27,318
Mme seo se bolela hore indasteri ea meriana e na le thahasello ea
ho laola WHO, le hore indasteri ea meriana ha e na thahasello ea

216
00:19:27,318 --> 00:19:35,517
ho thibela mafu a seoa, empa e na le thahasello ea hore mafu a
seoa a hlaha e le hore e ka tlisa meriana e loketseng, eo

217
00:19:35,517 --> 00:19:43,780
e seng e e entse tokelo ea molao le ho e etsa esale pele –
kapa hantle-ntle, e e lokiselitseng ho e etsa – 'marakeng.

218
00:19:43,780 --> 00:19:46,945
Re bone sena ka seoa sa kolobe, mme
re se bona hona joale ka coronavirus.

219
00:19:46,945 --> 00:19:48,835
Mme, jwalo ka ha ke boletse, o ka bona motsamao ona o kgahlanong.

220
00:19:48,835 --> 00:19:50,460
O ne o batla ho tseba hore na ho ka etswa eng ka yona.

221
00:19:50,460 --> 00:19:54,383
Kahoo Amerika hona joale ho na le mokhatlo
ona o hanyetsang, Make America Healthy

222
00:19:54,383 --> 00:19:56,835
Again. Ba na le lintlha tse peli hantle tsa qalo.

223
00:19:56,835 --> 00:20:01,546
Ntlha ea pele ke hore Kennedy o hlile o re leha rona ba Amerika
re le sechaba se ruileng ka ho fetisisa sa

224
00:20:01,546 --> 00:20:06,153
liindasteri lefatšeng, re na le tebello e tlase ka
ho fetisisa ea bophelo ha e bapisoa le ba bang.

225
00:20:06,153 --> 00:20:08,171
Hobaneng ho le jwalo? Seo se ke ke sa ba nepa.

226
00:20:08,171 --> 00:20:11,360
Re naha e atlehileng 'me re na le tebello e tlase ea bophelo.

227
00:20:11,360 --> 00:20:14,343
Ebe o a sheba mme a re: Lenaneo la
phepo e nepahetseng le jwang naheng ya USA?

228
00:20:14,343 --> 00:20:18,584
Mme he, ehlile, o bona dijo tse ngata tsa kapele, dijo tse ngata
tse sa pheliseng hantle, dijo tse ngata tse

229
00:20:18,584 --> 00:20:23,262
potlakileng, le dijo tse ngata tsa maiketsetso, tseo hona jwale
di ntseng di ntlafatswa teng, jwalo-jwalo. Mme o re...

230
00:20:23,262 --> 00:20:24,326
Chefo ea tikoloho...

231
00:20:24,326 --> 00:20:28,289
Chefo ea tikoloho, lintho tse ngata, meriana e
mengata, ke moo tsohle li qalang teng. Haholo-holo

232
00:20:28,289 --> 00:20:30,750
bothata bona ba li-opioid naheng ea USA joalo-joalo.

233
00:20:30,750 --> 00:20:34,978
Kahoo naheng ea USA, palo e makatsang ea
meriana e... – metsi a nooang ha a hloekile

234
00:20:34,978 --> 00:20:37,633
hobane a na le masalla a meriana joalo-joalo.

235
00:20:37,633 --> 00:20:40,390
Kahoo seo se bolela hore o qala hantle mona mme o re:

236
00:20:40,390 --> 00:20:46,094
Re hloka ho ntlafatsa phepo; re hloka ho
netefatsa hore batho ba ja lijo tse phelisang hantle.

237
00:20:46,094 --> 00:20:52,555
Mme re tlameha ho netefatsa hore chefo ea
tikoloho e fokotseha. Ke sona hantle mokhoa ona.

238
00:20:52,555 --> 00:20:58,100
Mme ka mora moo re tla bona: Na seo indasteri ya
meriana e se buang ke nnete kannete? Ke mohato o latelang...

239
00:20:58,100 --> 00:21:01,412
O ile a nka sebaka sa komisi e neng e
le teng ya ente ka botlalo mme a re:

240
00:21:01,412 --> 00:21:06,797
Mosebetsi oa hau hona joale ke ho hlahloba hore na
likhothaletso tsohle tse teng li hlokahala kapa che.

241
00:21:06,797 --> 00:21:10,140
Mme jwale, sheba diphuputso tsa bopaki.

242
00:21:10,140 --> 00:21:14,193
Ho bile le moferefere o moholo lefats'eng ka
bophara, haholo-holo mona Jeremane, hobane ho hlakile...

243
00:21:14,193 --> 00:21:20,991
Hantle, nka o bolella hore re se re batlisitse taba ena mabapi le
coronavirus, empa ha ho na liphuputso tse phethetseng ka eona!

244
00:21:20,991 --> 00:21:25,202
Leha ho le jwalo, re na le kgothaletso. E, re na
le kgothaletso ya ho enta ntle le bopaki bo

245
00:21:25,202 --> 00:21:27,078
hlakileng bo tswang diphuputsong. Mme seo ka sebele...

246
00:21:27,078 --> 00:21:30,226
Mme hoo ke ka litla-morao tsohle tse tebileng le mafu a mangata.

247
00:21:30,226 --> 00:21:32,720
Hantle-ntle! Mme ke na le bonnete ba
hore ho tla ba joalo le ka liente tse ling.

248
00:21:32,720 --> 00:21:36,445
Mme jwale Robert Kennedy o etsa hore taba ena e
fuputswe. Mme ka tshohanyetso ho ba le moferefere o moholo.

249
00:21:36,445 --> 00:21:39,375
Hobaneng? Ke mang ea bakang
moferefere ona, 'me ke mang ea o hlophisang?

250
00:21:39,375 --> 00:21:44,037
Ehlile, mecha ea litaba le eona e rua molemo haholo ka
lichelete tsena tse tsoang indastering ea meriana, ho

251
00:21:44,037 --> 00:21:46,633
tsoa lipapatsong, le ho tsoa cheleteng e kentsoeng ho eona.

252
00:21:46,633 --> 00:21:51,160
Bill Gates, re boetse re kgutletse ho Bill Gates hape, o
lefile dimilione tse mmalwa ho Der Spiegel, ka mohlala.

253
00:21:51,160 --> 00:21:55,663
Sena se bolela hore Der Spiegel le likoranta, tse nang
le chelete e ntseng e fokotseha, le tsona li

254
00:21:55,663 --> 00:21:58,580
itšetlehile haholo ka tšehetso e tsoang indastering ea meriana.

255
00:21:58,580 --> 00:22:02,420
Kahoo, ka tlhaho, le bona ba tlaleha
ka dipale tsena. Mme ke yona ntlha.

256
00:22:02,420 --> 00:22:10,406
Kahoo, pele ho tsohle, tsamaisong ea rona ea lipolotiki e
teng, re hloka ho ipotsa: ke batho ba bafe ba e hananang?

257
00:22:10,406 --> 00:22:15,841
Mme jwale ho na le mokgatlo o moholo o batlang o le
matla o kgahlanong o tswang Amerika, mme ba thehile MAHA

258
00:22:15,841 --> 00:22:18,945
ena, mokgatlo ona wa Ho etsa Amerika e Phele Hantle Hape.

259
00:22:18,945 --> 00:22:21,053
Ha ho lebaka la ho se etse se tšoanang Jeremane.

260
00:22:21,053 --> 00:22:27,500
Mme rona mona ZAAVV, re boetse re itokiseditse ka
botlalo ho tshehetsa dintlha tsena hantle jwalo ka mokgatlo.

261
00:22:27,500 --> 00:22:29,600
Re se re ntse re sebetsa haufi-ufi le mokgatlo wa MAHA.

262
00:22:29,600 --> 00:22:33,047
Re tseba batho, re se re ntse re buisana, re se re kopane.

263
00:22:33,047 --> 00:22:41,582
Hape ho bohlokoa ho toboketsa hore re batla bopaki bo hlakileng
bo tsoang liphuputsong, le hore meriana

264
00:22:41,582 --> 00:22:50,027
haholo-holo e lokela ho fanoa feela haeba re na le
liphuputso tse nang le bopaki bo matla haholo.

265
00:22:50,027 --> 00:22:53,695
Tekanyo e ntse e amoheleha, empa e batla e le hodimo haholo.

266
00:22:53,695 --> 00:22:57,672
Mme yaba ho etsahala phetoho –
meriana e mengata e ne e se e sa dumellwa.

267
00:22:57,672 --> 00:22:59,656
Mme he, ehlile, batho ba tlameha ho itšireletsa.

268
00:22:59,656 --> 00:23:05,031
Kahoo, ntlha ea pele, seo u se buileng, ehlile motho e mong le
e mong o tlameha ho qala ka ho ela hloko kamoo a jang kateng.

269
00:23:05,031 --> 00:23:11,617
Seo se bolela hore o lokela ho bona hore na o ka ja haholoanyane
lijo tsa sebakeng sa heno le ho tšehetsa lihoai tsa heno.

270
00:23:11,617 --> 00:23:16,798
Jwale ba se ba tswile diterateng ho ipelaetsa kgahlanong le leano
lena le laolwang bohareng, ba pheha kgang ya hore batho ba

271
00:23:16,798 --> 00:23:22,226
lokela ho ja dijo tsa sebaka sa habo bona, ho ja dijo tse
phelisang hantle le ho ela hloko tekatekano ya phepo ya bona.

272
00:23:22,226 --> 00:23:28,760
Pele ho tsohle, ke taba ea motho ka mong. Mme joale, ha
mehato ena ea mmuso e qala ho sebetsa, o tlameha ho loantša.

273
00:23:28,760 --> 00:23:32,765
Re tla tlameha ho boela re tsoela literateng. Ebe
re tla tlameha ho re: Che, ha kea lumellana le seo.

274
00:23:32,765 --> 00:23:35,289
Ebe o e thibela ka ho latela.

275
00:23:35,289 --> 00:23:43,617
Hmm. Joaloka motho, u boetse u itse: Ke na le ditokelo
tsa ka tsa botho, ha di buiswane mme ke di tsitlallela!

276
00:23:43,617 --> 00:23:49,470
Mme ha kea tlameha ho lumellana le meriana ena
e qobelloang kapa eng kapa eng eo e ka bang

277
00:23:49,470 --> 00:23:53,520
eona, ka sebopeho sefe kapa sefe seo e se nkang.

278
00:23:53,520 --> 00:23:56,264
E, re ka bona hore phello e etsahala ka bo eona.

279
00:23:56,264 --> 00:24:04,236
Ka mohlala, re bona hore tlhokahalo ena ea ente e amanang le
lits'ebeletso e baka mathata a tebileng haholo lekaleng la

280
00:24:04,236 --> 00:24:08,859
litalenta tse ncha, lekaleng la litalenta tse ncha tsa bongaka.

281
00:24:08,859 --> 00:24:11,166
E, eo le eona ke karabelo ho sona, ehlile.

282
00:24:11,166 --> 00:24:14,440
Kahoo mohlomong ha ho motho ya tla bua
letho mme batho ba ke ke ba tswa diterateng.

283
00:24:14,440 --> 00:24:21,190
Empa batjha ba bangata ha ba sa kgetha mosebetsi ona wa bongaka
hobane kamehla ho na le tshoso e sa feleng hodima ona, moo

284
00:24:21,190 --> 00:24:27,961
batho ba reng, jwale ho na le sewa se latelang, jwale o
tlameha ho entwa ka sethethefatsi sena le ho nwa meriana ena.

285
00:24:27,961 --> 00:24:30,461
Mme ehlile le bona ha ba batle seo.
Le bona ba tshohile ka mmele ya bona.

286
00:24:30,461 --> 00:24:31,751
E, ehlile.

287
00:24:31,751 --> 00:24:35,900
Ebe o tlameha feela ho re "Che!" 'me o
re: "Khaotsa, ha ke na ho etsa seo!"

288
00:24:35,900 --> 00:24:39,897
Mme haeba o na le pelaelo, o tlameha ho
re, "Jwale ke tla tlohela mosebetsi ona."

289
00:24:39,897 --> 00:24:41,960
Ehlile, ena hape ke qeto ea motho ka mong.

290
00:24:41,960 --> 00:24:45,391
Empa kea tseba hore batho ba bangata ba ile
ba etsa sena le nakong ea seoa sa coronavirus.

291
00:24:45,391 --> 00:24:49,756
Haholoholo ba tlohetseng mosebetsi ona ka
boomo ha ba sa kgutlela morao. Ha ba batle.

292
00:24:49,756 --> 00:24:57,404
Mme seo se bolela hore – ena ke bothata bo boholo haholo
Jeremane, mme ha ho so be le lefuoang le lona – ho na le

293
00:24:57,404 --> 00:25:01,839
sekheo se seholo haholo mesebetsing ea bongaka se sa tlatsoeng.

294
00:25:01,839 --> 00:25:03,830
E, khaello e kholo ea basebetsi.

295
00:25:03,830 --> 00:25:05,634
Hantle-ntle.

296
00:25:05,634 --> 00:25:11,264
Ho lokile, joale ho boetse ho na le Vetopedia ena.

297
00:25:11,264 --> 00:25:21,272
Na u bone kotsi e bakoang ke liente? E ngolise ho Vetopedia,
encyclopaedia ea mahala ea mehopolo e fapaneng: www.vetopedia.org

298
00:25:21,272 --> 00:25:29,579
Sethala sena, polokelo ena ea tlhahisoleseding, moo o
ka kenyang, mohlala, likotsi tsa hao tsa ente nakong ea

299
00:25:29,579 --> 00:25:33,701
seoa sa coronavirus – kapa likotsi tse ling tsa ente.

300
00:25:33,701 --> 00:25:38,037
Empa haholoholo nakong ea seoa sa coronavirus, ho bile
le liketsahalo tse ngata tsa kotsi ea ente, ho kenyeletsoa

301
00:25:38,037 --> 00:25:40,208
le mafu – tse ngata tsa tsona e ka be eona e ile ea...

302
00:25:40,208 --> 00:25:46,459
Ba lelapa le bona ba ka tlaleha tshenyo ena ya ente moo.

303
00:25:46,459 --> 00:25:55,309
Na seo hape ha se sesebelisoa sa bohlokoa, nka re,
ho latela molao, le ho latela tlhahlobo ea bopaki,

304
00:25:55,309 --> 00:26:00,476
e le hore ho be le mokhoa oa ho nka khato le moo?

305
00:26:00,476 --> 00:26:08,126
Mehato ea qobello e ne e se metle mehleng eo, 'me ha re batle
le ka mohla ho khutlela boemong boo ho hlahlojoang ntho feela

306
00:26:08,126 --> 00:26:12,842
ho rona mafu a seoa a kamoso – ka litlamorao tse mpe hakana.

307
00:26:12,842 --> 00:26:16,678
Na ha o dumellane hore le ona ke
sesebediswa sa bohlokwa bakeng sa babuelli ba molao?

308
00:26:16,678 --> 00:26:21,701
E, le hona ke ntho eo re ithutileng eona nakong ena ea seoa.

309
00:26:21,701 --> 00:26:24,225
Ha e le hantle ke nako ea mehato ea seoa.

310
00:26:24,225 --> 00:26:31,147
Mme seo re se bonang hape hona jwale – haholoholo ka
batho ba kang Tom Lausen – dikomiting tsa dipatlisiso:

311
00:26:31,147 --> 00:26:35,022
Ba boholong ba neng ba ikarabella ha ba a etsa mosebetsi oa bona.

312
00:26:35,022 --> 00:26:38,990
Setsi sa Paul Ehrlich ha se a ka sa tlaleha
datha ka tsela eo se neng se lokela ho etsa ka yona.

313
00:26:38,990 --> 00:26:41,404
Melaetsa ea temoso ha ea romelloa.

314
00:26:41,404 --> 00:26:44,841
Lik'hamphani tsa inshorense ea bophelo bo botle... – ha e le
hantle, e ne e lokela hore ebe bohle baa tseba, hobane, a

315
00:26:44,841 --> 00:26:48,225
re re, matšoao a tlhokomeliso a ne a le hohle, 'me
litšepe tsa tlhokomeliso li ne li lokela hore ebe lia lla hohle.

316
00:26:48,225 --> 00:26:54,361
Ke bolela hore, ho la Paul Ehrlich Institute, re ithutile
komiting ea lipatlisiso e Brandenburg hore Paul Ehrlich

317
00:26:54,361 --> 00:27:01,148
Institute e ne e se na le bokgoni bo lekaneng ba seva ho
rekota litlaleho tsohle tse neng li kena mabapi le litla-morao.

318
00:27:01,148 --> 00:27:01,624
Ao.

319
00:27:01,624 --> 00:27:07,094
Kahoo seo se bolela hore qoso ea hore ha re na litla-morao
tse ngata hakaalo e thehiloe holim'a taba ea hore litla-morao

320
00:27:07,094 --> 00:27:10,501
tse tlalehiloeng ha li a ka tsa ngolisoa kapa tsa bolokoa.

321
00:27:10,501 --> 00:27:15,219
Seo ke sa se boneng, ha ke na sona. Mme
Tom Lausen o sebetsane le seo hantle haholo.

322
00:27:15,219 --> 00:27:20,490
Mme seo se bolela hore le moo, re ka
sebedisa feela ho etsa mehlala ho fihlela

323
00:27:20,490 --> 00:27:24,158
dipalopalo tsa nnete tse fihletsweng ka ente ena.

324
00:27:24,158 --> 00:27:30,324
Ka hona, ehlile, ke ntho e ntle ha ho na le maiteko a
ikemetseng a etsang hantle lintho tsena, e le hore bonyane ho

325
00:27:30,324 --> 00:27:33,440
hlake hore ho na le liketsahalo tse ngata haholo ho feta.

326
00:27:33,440 --> 00:27:39,145
Kahoo haeba mmuso, o nang le mehlodi e batlang e
sa fele, o hloleha ho utlwisisa sena, ebe kgatello

327
00:27:39,145 --> 00:27:42,148
ya poraefete e se etsa, mme ka tshohanyetso o bona:

328
00:27:42,148 --> 00:27:46,150
Ao Morena, re na le litlaleho tse kae
hantle mona, 'me ho etsahetse'ng hantle?

329
00:27:46,150 --> 00:27:48,767
Jwale bonyane o ka qala ka ho e sheba.

330
00:27:48,767 --> 00:27:54,525
Mme ebe, ka nako e nngwe, le mecha ya
phatlalatso e ka sehloohong, e tla se hlole e

331
00:27:54,525 --> 00:27:57,931
kgona ho e lwantsha kapa ho pata se etsahetseng.

332
00:27:57,931 --> 00:28:02,837
Hape ke boiphihlelo ba bohlokoa
haholo boo re bo fumaneng nakong ena.

333
00:28:02,837 --> 00:28:06,376
Re tlameha ho ntša lintho tsena
kaofela botšoing re li tlise leseling.

334
00:28:06,376 --> 00:28:08,580
Kahoo potso ea hau e ne e le hore, batho ba ka etsa'ng?

335
00:28:08,580 --> 00:28:12,940
Ka mohlala, o ka theha mananeo a
tjena. O ka ingodisa teng ka bouena.

336
00:28:12,940 --> 00:28:18,143
Le ka fana ka tlhahisoleseding ea lona, ho kenyeletsa le ho ZAAVV
, ho bontša hore hobane feela lona, joaloka

337
00:28:18,143 --> 00:28:22,634
ba boholong ba nang le boikarabello, ha le
ngole tlhahisoleseding ena, rona rea e ngola.

338
00:28:22,634 --> 00:28:28,087
Hape o kgothaletse ngaka ya hao hore e bolele: Hona ke
tshenyo ya ente mme ke o bolella hore o e tlalehe k'hamphaning

339
00:28:28,087 --> 00:28:30,703
ya inshorense ya bophelo bo botle e le tshenyo ya ente!

340
00:28:30,703 --> 00:28:33,572
Hobane lingaka tse ngata ha li etse
joalo. Bakuli ba tlameha feela ho phehella.

341
00:28:33,572 --> 00:28:39,095
Ngaka e tlamehile ho etsa jwalo. Haeba e ka
ba kotsi ya ente, o tlameha ho e tlaleha.

342
00:28:39,095 --> 00:28:44,911
Lintho tse joalo, moo o tsitlalletseng ho tlalehela k'hamphani ea
hau ea inshorense ea bophelo bo botle kapa, haeba o na le pelaelo,

343
00:28:44,911 --> 00:28:49,540
kena sebakeng sa marang-rang se kang sena 'me u e tlalehele
moo e le hore re ka bona hore ho na le se etsahetseng kannete.

344
00:28:49,540 --> 00:28:52,392
Mme o ka bona hore meya ya dipolotiki e a fetoha.

345
00:28:52,392 --> 00:29:00,221
Ka lebaka la matla a mekha e kang AfD kapa BSW , – bochabela ho
Jeremane, hona joale re na le liperesente tse fetang 25 hohle, e

346
00:29:00,221 --> 00:29:06,214
le hore ho ka thehoa likomiti tsa lipatlisiso kapa
likhomishene tsa lipatlisiso hohle, tse bonyane

347
00:29:06,214 --> 00:29:10,220
sebeletsang ho tlisa litaba tsena tlhokomelong ea sechaba.

348
00:29:10,220 --> 00:29:12,728
Mme o lokela feela ho bua le ho nne o iteke.

349
00:29:12,728 --> 00:29:23,394
E, ke kamoo ke ikutloang kateng hantle, hore joale ke nako e
ntle, nakong ena ea kamorao ho coronavirus, ea ho phehella

350
00:29:23,394 --> 00:29:35,120
tlhahlobo kapa tekolo e joalo, ho sebeletsa ho e fihlela,
haholo-holo e le ho thibela litlolo tsa molao tse ling, akere?

351
00:29:35,120 --> 00:29:39,853
E, hantle-ntle. Ha e le hantle, e mabapi le
thibelo. Re tlameha ho ithuta se etsahetseng.

352
00:29:39,853 --> 00:29:46,384
Nka fana feela ka tlhahiso ea hore le shebe... – li fumaneha
inthaneteng, livideo tsa Khomishene ea Lipatlisiso e Brandenburg.

353
00:29:46,384 --> 00:29:52,729
Brandenburg, paramente ea naha e thehile
khomishene ea lipatlisiso ho hlahloba nako ea coronavirus.

354
00:29:52,729 --> 00:29:58,173
Ho fapana le komiti ea lipatlisiso,
khomishene ea lipatlisiso e sheba bokamoso feela.

355
00:29:58,173 --> 00:30:00,173
Seo se bolela hore o sheba feela se ka etswang hamolemo.

356
00:30:00,173 --> 00:30:06,211
Empa Khomishene ea Lipatlisiso e Brandenburg ka ho khetheha e
hlophisitsoe ka tsela eo, ka lebaka la maemo a lipolotiki

357
00:30:06,211 --> 00:30:12,580
moo, hore ho be le litsebi tse ngata tse nyatsang, 'me litsebi
tse ngata tse nyatsang le tsona li fumana monyetla oa ho bua.

358
00:30:12,580 --> 00:30:13,406
Hoa thahasellisa.

359
00:30:13,406 --> 00:30:19,087
Ho na le Gerd Antes, mohlala, ho ne ho e-na le Stefan
Homburg, ho na le Tom Lausen. Kahoo ba bangata haholo.

360
00:30:19,087 --> 00:30:26,398
Ka mohlala, moeletsi wa saense wa sehlopha sa palamente sa AfD ke
Stephan Kohn, ya neng a sebetsa mona Lefapheng la

361
00:30:26,398 --> 00:30:32,471
Naha la tsa ka Hare, ya ntshitseng tokomane ena e
tshosang mme a lelekoa mosebetsing ka lebaka la seo.

362
00:30:32,471 --> 00:30:34,916
Hona jwale o kenetse tshebetso ya
tlhahlobo botjha Brandenburg, ha re ka rialo.

363
00:30:34,916 --> 00:30:41,909
Sena se re fa tlhahisoleseding e ngata haholo mabapi
le se etsahetseng, ebe re boela re talimela bokamoso.

364
00:30:41,909 --> 00:30:48,870
Mme ke hona hantle moo metheo e leng teng, ho
ruteng batho, pele ho tsohle ho fumana: ho

365
00:30:48,870 --> 00:30:53,760
etsahetse'ng moo, ho etsahetse joang, 'me 'nete ke efe?

366
00:30:53,760 --> 00:31:00,080
Mme Wolfgang Wodarg, Ngaka Wolfgang Wodarg, qalong ya nako ena ya
coronavirus – e leng moo ke ileng ka hlokomela hore ho na le ho

367
00:31:00,080 --> 00:31:06,301
sa tsamaeeng hantle mona – o ile a bolela ho e nngwe ya divideo
tsa hae tsa pele-pele, mohlomong esita le video ya hae ya pele,

368
00:31:06,301 --> 00:31:10,662
hore haeba e le kannete re ne re na le sewa sa
mafu, re ne re tla bona batho ba shwetseng

369
00:31:10,662 --> 00:31:13,362
diterateng. Ebe e mong le e mong o ne a tla tseba...

370
00:31:13,362 --> 00:31:14,221
…ke sewa.

371
00:31:14,221 --> 00:31:15,700
Ke seoa, batho baa shoa.

372
00:31:15,700 --> 00:31:16,955
Mme e seng sewa sa pampiri.

373
00:31:16,955 --> 00:31:25,215
Hantle-ntle. Mme jwale, ha re tswela kantle seterateng,
re ka sitwa ho fumana mang kapa mang ya ka re bolellang:

374
00:31:25,215 --> 00:31:30,024
Ao, ke na le motho eo ke mo tsebang ea hlokahetseng
ka lebaka la coronavirus. Hoo ha ho etsahale hangata.

375
00:31:30,024 --> 00:31:35,330
Ka hona, ha ho motho, hobane re bona hore dilemo tse bohareng tsa
ba hlokahetseng ka lebaka la coronavirus

376
00:31:35,330 --> 00:31:40,260
kapa ba nang le coronavirus ke 84 – e leng
ka hodimo ho tebello ya rona ya bophelo.

377
00:31:40,260 --> 00:31:42,754
Empa bohle ba tseba motho ea bileng le kotsi ea ente.

378
00:31:42,754 --> 00:31:47,436
Motho e mong le e mong o tseba motho ea utloileng bohloko ka
lebaka la ente, ea lemetseng ka lebaka la

379
00:31:47,436 --> 00:31:51,527
ente – setorouku, setorouku sa pelo, lefu la
pelo, myocarditis, mafu a mang joalo-joalo.

380
00:31:51,527 --> 00:31:57,550
Ke hore, seoa sa 'nete seo re phelang
le sona e ne e le litla-morao tsa ente.

381
00:31:57,550 --> 00:32:02,740
Ke boetse ke bone sena ho batho ba neng ba sa
tloaeleha kapa ba sa be le maikutlo a tebileng.

382
00:32:02,740 --> 00:32:10,925
Empa ha ke bua le batho kajeno – ehlile ha ba atise ho lumela
seo phatlalatsa, empa ha ba bua ba le bang, kaofela ba re:

383
00:32:10,925 --> 00:32:16,371
Ke tseba motho, kapa ke iponetse ka bonna, ha ke ikutloe hantle,
haesale ke entoa ente ena, ke lula ke kula, ke lula ke e-na

384
00:32:16,371 --> 00:32:19,144
le mathata joalo-joalo. Mme ke sona hantle seo ba se bolelang.

385
00:32:19,144 --> 00:32:21,824
Mme ke moo batho ba tlamehang ho... – Ke
nahana hore ke thuto eo re ithutileng eona.

386
00:32:21,824 --> 00:32:26,144
Mme haeba menyako e jwalo, e tla boela e sebediswe nakong e
tlang, e ka etsa hore ho hlake ho bona hore ho na le ditlamorao,

387
00:32:26,144 --> 00:32:30,575
jwale batho ba tla ba le bohlale ba ho sekaseka haholoanyane mme
mohlomong ba tla ba le monyetla o moholo wa ho hana le ho re:

388
00:32:30,575 --> 00:32:34,288
Ha ke sa tla tswela pele ka sena. Ha nka
ke ka bo ntša hampe le 'mele oa ka hape!

389
00:32:34,288 --> 00:32:42,762
E, kea utlwisisa. Ho akaretsa: Ka
kakaretso, e mabapi le ho phahamisa tlhokomediso.

390
00:32:42,762 --> 00:32:48,380
Ha se ka bophelo ba rona, empa ke ka
mokhoa oa khoebo oa indasteri ea meriana.

391
00:32:48,380 --> 00:32:51,942
Ha e le hantle, ho na le indasteri
e kholo e tsamaisanang le taba ena.

392
00:32:51,942 --> 00:32:56,739
Lik'hamphani ha li na thahasello hore re phele
hantle; li etsa chelete feela ho tsoa ho batho ba

393
00:32:56,739 --> 00:32:59,913
kulang, ka tšebetso, haeba ke utloisisa hantle.

394
00:32:59,913 --> 00:33:02,137
E, ehlile, le rona rea tseba seo.

395
00:33:02,137 --> 00:33:10,200
Kahoo le ho lingaka tse tloaelehileng, nako eo
ngaka e e qetang le mokuli e batla e le khutšoanyane.

396
00:33:10,200 --> 00:33:14,004
Ke dumela hore ha e le hantle ke
palohare ya metsotswana e seng mekae.

397
00:33:14,004 --> 00:33:19,420
Ebe hangata dingaka di fumana mananeo a khomphutha a
tswang indastering ya meriana, ao di a sebedisang.

398
00:33:19,420 --> 00:33:25,354
Joale meriana e hlahang e lula e le eona e tšehelitsoeng ka
lichelete kapa e tšehelitsoeng ka lichelete hammoho ke moetsi oa

399
00:33:25,354 --> 00:33:29,129
lenaneo lena la khomphutha kapa lisebelisoa tse ofising ea ngaka.

400
00:33:29,129 --> 00:33:31,129
Taba eohle ke ka chelete, ehlile e mabapi le chelete.

401
00:33:31,129 --> 00:33:36,200
Ntho e 'ngoe le e 'ngoe e etsahalang lekaleng la rona
la bophelo bo botle e mabapi le chelete ka ho fetisisa.

402
00:33:36,200 --> 00:33:39,880
Ehlile, nka re tlhokomelo ea bophelo ke phello e ka thoko.

403
00:33:39,880 --> 00:33:44,403
Mme ha ke motho ya nyatsang kapa ya hananang le meriana ya setso.

404
00:33:44,403 --> 00:33:51,442
Re hloka meriana ea setso, 'me haholo-holo lekaleng la ho buoa,
ka tlhaho re boetse re na le meriana ea sejoale-joale ea boleng

405
00:33:51,442 --> 00:33:55,253
bo holimo e nang le motheo oa mahlale 'me e sebetsang hantle.

406
00:33:55,253 --> 00:34:02,700
Empa makaleng a mangata kapa linthong tse ngata, mohlala kalafong
ea mofetše, mehato ena kaofela e nkuoang khahlanong le

407
00:34:02,700 --> 00:34:09,408
mofetše, ehlile ke mehato eo ka sehloohong e jaroang
ke lipetlele, tseo e leng karolo ea lekala la bongaka.

408
00:34:09,408 --> 00:34:11,715
Mme ho na le tjhelete e ngata ho feta tekano e amehang.

409
00:34:11,715 --> 00:34:17,903
Mme ho 'na, ho utloahala hantle ho botsa: Ke
hobane'ng ha ke nahana feela ka meriana eo ke e kenyang

410
00:34:17,903 --> 00:34:21,018
'meleng oa ka, empa ke sa nahane ka seo ke se jang?

411
00:34:21,018 --> 00:34:26,582
Hobane ho nka limatlafatsi ka molomo ke e
'ngoe ea lintho tsa bohlokoahali ka ho fetisisa.

412
00:34:26,582 --> 00:34:32,887
Ka mohlala, kamehla ho na le ngangisano ena ea
vithamine D, e ntseng e tuma haholo hona joale.

413
00:34:32,887 --> 00:34:39,687
Sena se bolela hore ho ntse ho hlaka haholoanyane hore vithamine
D kapa tlatsetso ea eona e bohlokoa bakeng sa ho thibela mafu.

414
00:34:39,687 --> 00:34:47,900
Empa vithamine D e theko e tlase ho e fumana, ka hona
ha se moralo oa khoebo bakeng sa indasteri ea meriana.

415
00:34:47,900 --> 00:34:53,114
Mme ke ka lebaka leo, ka tlhaho,
maikutlo a mangata a batho le ona a patwang.

416
00:34:53,114 --> 00:34:59,739
Ehlile, indasteri ea bongaka ke indasteri ea
lefats'e ka bophara ea boleng ba lidolara tse trilione.

417
00:34:59,739 --> 00:35:02,817
Mme ehlile, ho kgothaletswa hore o
roale maske haeba o batla ho rekisa maske.

418
00:35:02,817 --> 00:35:07,035
Mme, ehlile, ka mora moo o tshehetsa diphuputso
tse reng maske ya FFP2, eo ha e le hantle e leng

419
00:35:07,035 --> 00:35:10,153
maske ya lerole, e sireletsa kgahlanong le vaerase.

420
00:35:10,153 --> 00:35:18,188
Mme, ehlile, ha o nke meriana e theko e tlase e fumanehang
mmarakeng ha o ka fumana ntshetsopele e turang e tsheheditsweng

421
00:35:18,188 --> 00:35:21,817
ka ditjhelete ke mmuso – mme ntle le boikarabelo bope.

422
00:35:21,817 --> 00:35:24,081
Qetellong, ke rona naha; re e lefella ka lekhetho la rona.

423
00:35:24,081 --> 00:35:25,254
Hantle-ntle.

424
00:35:25,254 --> 00:35:29,043
Empa joalokaha u boletse qalong, motho e
mong le e mong o ikarabella bakeng sa boeena.

425
00:35:29,043 --> 00:35:32,832
Mme kaha o nkgetse ke be 'muelli oa molao, ha ke na
seo ke ka se etsang haholo joalo ka 'muelli oa molao.

426
00:35:32,832 --> 00:35:38,560
Seo nka se buang feela ke hore ditokelo tsa botho di
thibela ka nnete mofuta ona wa tshwaro, kalafo ena e

427
00:35:38,560 --> 00:35:41,387
qobellwang, kalafo ya kelello e qobellwang, jwalo-jwalo.

428
00:35:41,387 --> 00:35:48,059
Empa haeba makgotla a molao a mpa a e fetisa
feela, jwalo ka ha re bone mona, jwale ho thata.

429
00:35:48,059 --> 00:35:52,981
Mme ka nako eo o dula o le mong. Mme ha o na bonnete, o
tlameha ho hana ka ho hlaka le ho re, Ha ke na ho kena le seo.

430
00:35:52,981 --> 00:36:00,090
Jwalokaha ho ngotswe hodima sekipa sa hao: Tokoloho e
qala ka tjhe. Ho nna, seo se bolela ditokelo tsa botho pele.

431
00:36:00,090 --> 00:36:09,919
Mme ntho e nngwe ke thibelo ya botlokotsebe
feela – ke nahana hore hape e etsahala ka thuto,

432
00:36:09,919 --> 00:36:15,450
ka ho ithuta, ho itsebisa le ho tsebisa ba bang.

433
00:36:15,450 --> 00:36:20,098
Hantle haholo. Kea leboha ka puisano
ena. E bile e fanang ka leseli haholo.

434
00:36:20,098 --> 00:36:24,434
Ka mantsoe a mang, ha ho hlokahale
ho tšoenyeha hakaalo ka taba ena.

435
00:36:24,434 --> 00:36:38,801
Corona e re lemositse, ea re tsosa borokong. Mme
ha rea tlameha ho inehela ntoeng ena eohle ea seoa.

436
00:36:38,801 --> 00:36:41,520
Hantle-ntle. Kea leboha ka ho ntumella ho ba mona!

