1
00:00:00,000 --> 00:00:00,234


2
00:00:00,234 --> 00:00:04,648
Namhlanje, ndamkela igqwetha uRalf Ludwig kwisitudiyo sethu.

3
00:00:04,648 --> 00:00:11,757
Enkosi kakhulu ngokuthatha ixesha
lokuphendula imibuzo yethu evuyisayo, nemibuzo eshushu!

4
00:00:11,757 --> 00:00:15,804
Ungomnye wabaseki be-ZAAVV ekuthiwa njalo.

5
00:00:15,804 --> 00:00:23,854
I-ZAAVV – mandiyifunde: isishunqulelo esithi ZAAVV
simele iZiko loPhando, uCaciso, ukuTyala

6
00:00:23,854 --> 00:00:30,062
ngokomthetho nokuThintela ulwaphulo-mthetho oluchasene nobuntu.

7
00:00:30,062 --> 00:00:37,068
I-ZAAVV yasekwa kwixesha endinokulibiza ngokuba lixesha elisand'
ukudlula, elo ndalo mna ngokwam ndaliva

8
00:00:37,068 --> 00:00:43,324
lityhafisa kakhulu, liyoyikisa, liyathintela,
ngamanye amazwi, lalinoburheletya bokwenene.

9
00:00:43,324 --> 00:00:51,906
Kwaye yiyo lonto i-ZAAVV yasekwayo, ngenjongo yokuqinisekisa
ukuba oku akusokuze kuphinde kwenzeke nokuba siyamkele.

10
00:00:51,906 --> 00:00:55,367
Kwenzeke ntoni apho – kwaye akufuneki kuphinde kwenzeke!

11
00:00:55,367 --> 00:01:04,085
Ngoku, ngeli xesha – eli xesha le-coronavirus, eli xesha
lobhubhane – kuye kwanyanzeliswa amanyathelo amaninzi

12
00:01:04,085 --> 00:01:12,961
okunyanzela, athe, xa kujongwa emva, afunyaniswa ukuba
ebengafuneki ngokwezonyango, njengoko kutyhilwe ziinkqubo

13
00:01:12,961 --> 00:01:18,007
ezikhutshiweyo kwinqanaba lomfihlo zeRobert Koch Institute.

14
00:01:18,007 --> 00:01:24,477
Oko kuthetha nje ukuba amanyathelo
asetyenziswe kuthi ngenxa yezizathu zezopolitiko

15
00:01:24,477 --> 00:01:28,117
nje, kungekho sizathu sokwenene sezonyango.

16
00:01:28,117 --> 00:01:34,595
Kwaye oko kundisa kumbandela wokuba kutheni mna,
kutheni thina apha e-Kla.TV, sifuna ukuthetha nawe

17
00:01:34,595 --> 00:01:38,265
ngokukodwa. Kwaye oko kusuka kwimbono esebenzayo kuphela.

18
00:01:38,265 --> 00:01:44,617
IKomiti eSiMisiweyo yoGonyo
iicebisa ngamandla ukugonywa kwe-polio.

19
00:01:44,617 --> 00:01:52,111
Kukwakho neengxoxo eziphindaphindwayo kunye namazwi
athetha ukuba kufuneka kwaziswe ukugonywa okuyinyanzelo ngepoli.

20
00:01:52,111 --> 00:01:57,407
Yayirhoxiswa ngelo xesha, kodwa lixesha lokuba iphinde yaziswe.

21
00:01:57,407 --> 00:02:03,262
Kwaye njengommi, ndinemibuzo ngokwemvelo. Ingaba
ndiyayifuna le nto, ingaba kufuneka ndiyenze le

22
00:02:03,262 --> 00:02:06,837
nto, ingaba mandiyenze le nto? Kwaye ndifuna ulwazi.

23
00:02:06,837 --> 00:02:13,281
Kwaye kutshanje ndifunde ingxelo enomdla
ebhalwe nguTorsten Engelbrecht noHans Tolzin.

24
00:02:13,281 --> 00:02:23,097
Nabo, babhala kwingxelo yabo ukuba ezi mpawu ze-polio, oko
kukuthi, ukukhubazeka njalo njalo,

25
00:02:23,097 --> 00:02:34,837
zinokubangelwa kukutshicelwa – i-DDT, i-arsenic, ilothe njalo
njalo – ezinokubangela kanye ezi mpawu zifanayo.

26
00:02:34,837 --> 00:02:39,621
Ngoko ke ke, ukho nomntu ekuthiwa unepoliyo.

27
00:02:39,621 --> 00:02:47,582
Kwaye nkqu nakuNjingalwazi Gqr.
Bhakdi, oku akucaci ngokupheleleyo.

28
00:02:47,582 --> 00:02:52,254
I-virus: Yintoni exhasa i-virus?
Yintoni enye ekhoyo? Njalo njalo.

29
00:02:52,254 --> 00:02:56,589
Yinto egcwele iimpawu zombuzo ezininzi.

30
00:02:56,589 --> 00:02:59,237
Kungoko umbuzo wam kuwe njengengcali yezomthetho:

31
00:02:59,237 --> 00:03:05,474
Ukuba, njengommi, bendicinga ukufumana isitofu sokugonya
ipoliyo—ukuba, umzekelo, siphinde sibe sisitofu

32
00:03:05,474 --> 00:03:13,841
esinyanzelekileyo—kwaye umba awucacanga, ingaba
kungakho ngqiqo na ukulindela ummi ukuba enjenjalo?

33
00:03:13,841 --> 00:03:19,629
Kulungile, impendulo esemthethweni eqhelekileyo: kuxhomekeke.

34
00:03:19,629 --> 00:03:27,152
Ngelishwa, sibone ngexesha lobhubhane we-coronavirus
ukuba iinkundla azikhusanga abantu kwaye ukuba iinkundla...

35
00:03:27,152 --> 00:03:34,024
Okwangoku, ndingasoloko ndisithi sisigqibo
somntu ngamnye kwaye iinkqubo zonyango akufuneki

36
00:03:34,024 --> 00:03:38,347
zenziwe kubantu ngokuchasene nokuthanda kwabo.

37
00:03:38,347 --> 00:03:43,609
Yiloo nto kanye esiyifundileyo
nesiyithathileyo kwixesha lamaNazi.

38
00:03:43,609 --> 00:03:49,043
Kuye kwenziwa amavavanyo ebantwini, abantu
baye banyangwa ngokuchasene nokuthanda kwabo.

39
00:03:49,043 --> 00:03:55,385
Kwaye yiyo kanye loo nto enye yeentsifundo ezifundwe
kwixesha lamaNazi yeyokuba: Akuphindi ke, akufuneki kwenzeke!

40
00:03:55,385 --> 00:03:57,238
Ngoko iiprotocols ze-40s okanye
nantoni na ebizwa ngayo, akunjalo?

41
00:03:57,238 --> 00:04:03,788
Kanye, kodwa ngokwenene kuphinda kube ngomba
weSibhengezo seHlabathi samaLungelo oLuntu kunye neeprotocols

42
00:04:03,788 --> 00:04:07,754
okanye iindatshana zamalungelo asisiseko azifunyenwe kuso.

43
00:04:07,754 --> 00:04:13,668
Kukho isivumelwano se-bioethics, esithi,
xa sithetha nje, asikakasatyalwa yiJamani.

44
00:04:13,668 --> 00:04:19,660
Kodwa iSivumelwano seBioethics siyabandakanya oku,
kwaye kunjalo neSungulo saseYurophu samaLungelo aSiseko.

45
00:04:19,660 --> 00:04:30,214
Ngoko ke kuyaphindwa-phindwa: akukho kunyanzeliswa
kwamachiza, akukho nyango elichasene nokuthanda komntu!

46
00:04:30,214 --> 00:04:37,254
Kwaye oko kuye kuthintelwa ngokwenene
okokuqala ngoku ngexesha lobhubhane we-coronavirus.

47
00:04:37,254 --> 00:04:41,347
Kwaye ke oosopolitiki bafikelela
kwinqanaba lokuqonda: singakwazi ukwenza oku.

48
00:04:41,347 --> 00:04:46,191
Kwaye inkundla, ekufanele ukuba ibe ikhona ukuze
ibonelele ngamanyathelo okulungisa, ayikawenzi olu lungiso.

49
00:04:46,191 --> 00:04:48,386
Lelo amava ethu ukuza kuthi ga ngoku.

50
00:04:48,386 --> 00:04:55,684
Kwaye yile kanye ingozi yokuba, njengoko utshilo, isekho kude
kulo xesha lubi, kwaye sesinye sezizathu zokuba

51
00:04:55,684 --> 00:05:02,252
kubekho i-ZAAVV, ukuze sikwazi ukungenelela kanye
kule ndawo size siphakamise iminwe yethu sithi:

52
00:05:02,252 --> 00:05:06,119
Khawume umzuzwana, sinomthetho osisiseko.

53
00:05:06,119 --> 00:05:14,659
Kwaye ukusukela oko le ngqikelelo ye-bioethics yamiselwa –
eneneni ibisoloko ixoxwa ukusukela kwiminyaka yoo-1990 –

54
00:05:14,659 --> 00:05:23,676
umkhwa ube kukucacisa ngakumbi nangakumbi ukuba akukho
mntu unokunikwa unyango ngokuchasene nokuthanda kwakhe.

55
00:05:23,676 --> 00:05:31,300
Kodwa ngokucacileyo le mbono yamalungelo oluntu iyaphikisana
nezinto eziluncedo kushishino lwamachiza

56
00:05:31,300 --> 00:05:38,478
kwaye ngandlel' ithile iyaphikisana noshishino
olukhulu lwehlabathi olwenza imali eninzi kulo.

57
00:05:38,478 --> 00:05:40,847
Ewe, yindlela esayibona ngayo ngexesha lobhubhane we-coronavirus.

58
00:05:40,847 --> 00:05:43,777
Kwakusele kunjalo naphambi kobhubhane we-coronavirus.

59
00:05:43,777 --> 00:05:45,686
Kusenjalo nangoku, nasemva kobhubhane we-coronavirus.

60
00:05:45,686 --> 00:05:52,379
Ngoko ke, imalunga nemali eninzi, amandla
amaninzi, impembelelo, iindawo zomdla njalo njalo.

61
00:05:52,379 --> 00:05:54,777
Kwaye usandokukhankanya i-STIKO .

62
00:05:54,777 --> 00:06:00,980
I-STIKO, ewe, ikwangumthuthi ochanekileyo
wokuphumeza ezi ngcinga. Oko akufanelanga kulityalwe.

63
00:06:00,980 --> 00:06:05,135
Ngoko ke, i-STIKO – ukuba ujonisisa ngakumbi
indlela i-STIKO esebenza ngayo ngokwenene...

64
00:06:05,135 --> 00:06:11,846
Ngoko ke i-STIKO yikomishoni,
ndikholelwa ukuba inamalungu ali-18.

65
00:06:11,846 --> 00:06:16,596
Kwaye kule STIKO, eli Bhunga liMiselweyo
lokuGonya, elenza ii-subcommittees ekuthiwa zinjalo.

66
00:06:16,596 --> 00:06:21,283
Ngoko ke oko kuthetha ukuba kukho ikomiti
ye-coronavirus – okanye mandithi, amaqela asebenzayo.

67
00:06:21,283 --> 00:06:27,415
Kukho iqela elisebenzayo leemeko zekliniki
ezahlukeneyo kunye namanyathelo abawahlolisisa ukuze

68
00:06:27,415 --> 00:06:31,002
bafumanise ukuba masenze na isindululo sokugonya.

69
00:06:31,002 --> 00:06:34,795
Kwaye ke kukho izikhokelo ezicacileyo. Ngoko
ke, ngokomgaqo, ukuba uqwalasela

70
00:06:34,795 --> 00:06:37,416
ngokusondeleyo, yonke into ilawulwa kakuhle ngumthetho.

71
00:06:37,416 --> 00:06:40,860
Kuba i-STIKO kufanele yenze isindululo ke.

72
00:06:40,860 --> 00:06:49,369
Bafumana uvavanyo lwezifundo ezikhoyo
malunga nezi meko zeklinikhi zithile.

73
00:06:49,369 --> 00:06:55,080
Ezi zifundo ke zihlelwa ngokwe-skeli yobungqina .

74
00:06:55,080 --> 00:06:58,723
Ngoko ke, ngokwesiseko, siyazi ukuba olu
luphando apho abathathi-nxaxheba abaninzi

75
00:06:58,723 --> 00:07:00,682
bathatha inxaxheba kwaye lwaluyi-double-blind .

76
00:07:00,682 --> 00:07:09,178
Ngoko ke, ubungqina obuvela kuphando olunjalo buhlelwa
ngokwemigangatho yenzululwazi, kwaye amalungu e-STIKO, okanye

77
00:07:09,178 --> 00:07:16,355
mandithi amalungu ekomiti enza isindululo kwi-STIKO,
afumana isishwankathelo sezinto eziphathelele

78
00:07:16,355 --> 00:07:20,682
kwimeko yezonyango ekuthethwa ngayo kunye nemeko yangoku.

79
00:07:20,682 --> 00:07:27,117
Ngoko ke, yintoni kanye kanye esiyaziyo ngesi sifo, yintoni
esiyaziyo ngeempawu zaso, yintoni esiyaziyo ngendlela esihamba

80
00:07:27,117 --> 00:07:33,341
ngayo, yintoni esiyaziyo ngobunzima baso, yintoni esiyaziyo
ngeziyobisi, kule meko ngamalungiselelo okugonya, achasene

81
00:07:33,341 --> 00:07:39,518
nesi sifo, asebenza kangakanani la malungiselelo okugonya,
ziziphi iziphumo zawo ebezingalindelekanga, njalo njalo.

82
00:07:39,518 --> 00:07:44,900
Kwaye ngokusekelwe kule bungqina, i-STIKO ke
kufuneka yenze isindululo okanye ingasenzi.

83
00:07:44,900 --> 00:07:45,674
Ewe.

84
00:07:45,674 --> 00:07:50,404
Ingxaki, nangona kunjalo, kukuba kudla
ngokungabikho zizifundo ezithetha ngokwenene

85
00:07:50,404 --> 00:07:53,537
enye into okanye enye ngokwembono yenzululwazi.

86
00:07:53,537 --> 00:07:56,531
Yiyo leyo ingxaki engundoqo. Kwaye ngoku kuza iqhinga...

87
00:07:56,531 --> 00:07:58,109
Umbuzo nje omfutshane:

88
00:07:58,109 --> 00:08:04,694
Ingaba oko kuthetha ukuba, phantsi kweemeko ezithile,
imiba efana nokubulawa ngetyhefu isenokungazange

89
00:08:04,694 --> 00:08:09,071
ithathelwe ngqalelo kwaphela kule nkqubo yokulinganisa?

90
00:08:09,071 --> 00:08:18,998
Okokuqala – ndiza kufika kuloo nto kungekudala –
okokuqala, umbuzo ngulo, zithi ntoni kanye kanye ezi zifundo?

91
00:08:18,998 --> 00:08:21,873
Kodwa bobomelele kangakanani
ubungqina obunikezelwe ziziifundo ezi?

92
00:08:21,873 --> 00:08:28,404
Ewe, ke ngoko, umbuzo ngulo: ingaba ubungqina buphezulu kakhulu,
buphezulu, buphakathi, buphantsi okanye buphantsi kakhulu?

93
00:08:28,404 --> 00:08:32,388
Kwiimeko ezininzi, asinazo naziphi na
izifundo ezingaphaya kobungqina obuphakathi.

94
00:08:32,388 --> 00:08:39,206
Ngoko ke, kunokwenzeka kananjalo, umzekelo,
ukuba uphando luthi: ezi mpawu, esizibhekisela

95
00:08:39,206 --> 00:08:43,000
kwesi sifo, zisenokuba zibangelwe nezinye izinto.

96
00:08:43,000 --> 00:08:48,037
Ngoko ke, ndikholelwa, yile nto
ubhekisa kuyo kule phepha ubhekisa kuyo...

97
00:08:48,037 --> 00:08:55,271
Ngoko ke kunokwenzeka ngokupheleleyo ukuba
sibize into ngokuba yi-polio, kanti ayiyiyo kwaphela.

98
00:08:55,271 --> 00:09:02,998
Okanye, ukubuyela kwixesha le-coronavirus, sibiza into ngokuba
yi-Covid – i-Covid sisifo, isifo se-coronavirus – sibiza into

99
00:09:02,998 --> 00:09:10,475
ngokuba yi-Covid engeyiyo kwaphela i-Covid, kodwa ineeempawu nje
kuphela, ezinjengomqala obuhlungu, ukukhohlela, intloko

100
00:09:10,475 --> 00:09:18,841
ebuhlungu, ukudinwa okanye nantoni na enye enezizathu ezahluke
ngokupheleleyo, kodwa esisayibiza ngokuba yi-Covid. Asikwazi oko.

101
00:09:18,841 --> 00:09:20,816
Njengesifo esosulelayo.

102
00:09:20,816 --> 00:09:24,091
Kanye, xa esi sifo, i-Covid.

103
00:09:24,091 --> 00:09:29,834
Kwaye amanyathelo onyango acetyiswa
yi-STIKO ajolise ekulweni nesifo esi.

104
00:09:29,834 --> 00:09:39,435
Kodwa oko kusenokungabi njalo, kuba izifundo esinazo, ingakumbi
nge-Covid, siyazi ukuba akukho zifundo zigqibeleleyo nge-Covid.

105
00:09:39,435 --> 00:09:44,654
Akukho malunga nesifo ngokwaso, kwaye
akukho malunga nobungqina bezinyathelo.

106
00:09:44,654 --> 00:09:50,568
Kunjengokuba zonke izifundo esinazo
zikumgangatho ophantsi kakhulu okanye ezisezantsi kakhulu.

107
00:09:50,568 --> 00:10:01,966
Sinophando olunye oluphakathi, olusukelwe kulo isindululo
se-STIKO, olujongene nokusebenza. Kwaye oko akwanelanga kwaphela.

108
00:10:01,966 --> 00:10:07,207
Kwaye ngesiqhelo, i-STIKO ithi ezi
ziinkqubo zokusebenza eziqhelekileyo, ewe.

109
00:10:07,207 --> 00:10:12,810
Zimiselwe, ziinkqubo okanye imigangatho
yehlabathi jikelele eyenziwa ingqalelo xa

110
00:10:12,810 --> 00:10:17,771
kudweliswa izifo kunye nokusebenza kwezamayeza.

111
00:10:17,771 --> 00:10:21,193
Kufuneka zihlale zingagqithisi.
Kodwa thina asinalo kwaphela elo nto.

112
00:10:21,193 --> 00:10:26,250
Kwaye kunokwenzeka ukuba kunjalo
ngepolio, andazi ngokuqinisekileyo, kodwa

113
00:10:26,250 --> 00:10:29,263
kufuneka ujonge uphando olukhoyo lwe-STIKO.

114
00:10:29,263 --> 00:10:34,998
Kwaye kusenokwenzeka ukuba singabi nazifundo
kwaphela ezidlulela ngaphaya kokulingeneyo.

115
00:10:34,998 --> 00:10:42,446
Kwaye ke – kwaye nantsi iqhinga – ukuba akukho meko yezonyango,
i-STIKO ayenzi izigqibo ngokusekelwe

116
00:10:42,446 --> 00:10:49,466
kwizizathu zonyango nezesayensi kuphela, kodwa
ke kungena iBhodi ekuthiwa yi-Decide Board.

117
00:10:49,466 --> 00:10:54,802
Kwaye le Bhodi yoGqibo ke ithanda ukuthi:
Singayisa kangakanani kakuhle le nto emarikeni?

118
00:10:54,802 --> 00:10:58,623
Iza kwamkeleka kangakanani kubantu?
Ingaba kuza kubakho inkcaso evela koogqirha?

119
00:10:58,623 --> 00:11:02,115
Ngaba kuzakubakho inkcaso evela kwiikhemesti? Njalo njalo.

120
00:11:02,115 --> 00:11:04,021
Zitshiphu kangakanani la mayeza njalo njalo.

121
00:11:04,021 --> 00:11:10,146
Kwaye ke ngequbuliso isigqibo senzululwazi siba
sisigqibo sezopolitiko. Ngoko ke. Kwaye kulapho...

122
00:11:10,146 --> 00:11:12,440
Kwaye isigqibo sorhwebo.

123
00:11:12,440 --> 00:11:14,320
Ewe, isigqibo sorhwebo besisoloko sikho.

124
00:11:14,320 --> 00:11:17,857
Ngoko ke, sisigqibo sezopolitiko nje, esithi ke,
ngokuqhelekileyo senziwe ngenxa yezizathu zorhwebo.

125
00:11:17,857 --> 00:11:21,341
Emva koko, ke, sinabo abalweli bamdla
abacebisa oosopolitiki ngokufanelekileyo.

126
00:11:21,341 --> 00:11:24,294
Emva koko kukho abalweli-manga abacebisa i-RKI njalo njalo.

127
00:11:24,294 --> 00:11:32,789
Kwaye ngequbuliso into ethile iba sisindululo se-STIKO,
singaziswanga nokuba ubungqina bezonyango obunokufuneka

128
00:11:32,789 --> 00:11:41,880
ngokwenene abukho kwaphela, kodwa ukungabikho kobu bungqina
kuye kwahoywa nje kwaye kwathathwa isigqibo sezopolitiko.

129
00:11:41,880 --> 00:11:49,963
Le yimeko esinayo kanye, kwaye wonke umntu onecebiso
le-STIKO kufuneka azi ukuba icebiso le-STIKO alitsho ukuthi:

130
00:11:49,963 --> 00:11:55,878
Sinobungqina besayensi obuthi esi sifo siphantsi kophando
olucokisekileyo, ukusebenza kwamachiza kuphantsi kophando

131
00:11:55,878 --> 00:12:01,278
olucokisekileyo, kunye nokuba yingozi kwamachiza
neempembelelo zawo ezingalindelekanga kuphantsi kophando

132
00:12:01,278 --> 00:12:04,784
olucokisekileyo, kodwa kusenokwenzeka ukuba asinabo kwaphela.

133
00:12:04,784 --> 00:12:08,306
Sisigqibo sezopolitiko nje esithi
siza kuyizisa emarikeni kunjalo.

134
00:12:08,306 --> 00:12:12,390
Kwaye ngesindululo kunye nesindululo se-STIKO,
ngokwemvelo sinemeko apho iyeza lithengiswa

135
00:12:12,390 --> 00:12:14,807
ngcono kunokuba lalingathengiswa ngaphandle kwaso.

136
00:12:14,807 --> 00:12:19,039
Kwakubi ngokwenene oko. Akusekho malunga nokuphila kakuhle
kwabantu, ayisekho loo nto ejolisiweyo,

137
00:12:19,039 --> 00:12:23,534
kodwa endaweni yoko ngokukhawuleza kujoliswa
kwizinto ezininzi ezahluke ngokupheleleyo.

138
00:12:23,534 --> 00:12:29,651
Mnu Ludwig, andifuni ukunamathela kwingxoxo
ngepolio, kodwa ndingathanda ukujonga nzulu kancinci.

139
00:12:29,651 --> 00:12:40,221
Umzekelo, ugqirha, uGqr Stefan Lanker, ukwajolise kwingqondo.

140
00:12:40,221 --> 00:12:48,573
Ukuba ingqondo yomntu ibalulekile kungekuphela nje ekuqondeni
kwakhe, kodwa kananjalo nakwiimpawu ezibonakalisa emzimbeni.

141
00:12:48,573 --> 00:12:56,548
Olunye uphando luka-1984, olugxininisa zombini ingqondo
nokutya okunempilo, lubonisa ukuba ukutya okunempilo

142
00:12:56,548 --> 00:13:01,471
ngokwenene kunefuthe – kuquka nakwiimpawu umzimba onokuvelisa.

143
00:13:01,471 --> 00:13:08,323
Kwaye apho, umzekelo, kuyachazwa nokuba iityhefu,
iityhefu zokusingqongileyo, zinokuchaphazela ingqondo.

144
00:13:08,323 --> 00:13:16,424
Ngesiquphe ndiye ndadandatheka okanye ndaxhalaba okanye ndibe
nezinye iimvakalelo, nto leyo edla ngokuchaphazela umzimba.

145
00:13:16,424 --> 00:13:28,799
Ngoko ke, zininzi izinto ekugqibeleni eziphembelela okanye
ezimisela iimpawu eziveliswa ngumzimba, mandibeke ngolo hlobo.

146
00:13:28,799 --> 00:13:36,911
Ngoko ke, ayisoloko icace gca njengoko abantu besitsho,
ukuba nge-Covid-19, umzekelo, yintsholongwane ebangela

147
00:13:36,911 --> 00:13:41,377
isifo, kodwa kusenokwenzeka ukuba zininzi ezinye izinto.

148
00:13:41,377 --> 00:13:49,266
NguProfesa Bhakdi ukwathi, umzekelo, ukuba kwimeko yesifo
sesibindi esifana ne-hepatitis, kusoloko kungenxa yemishanguzo,

149
00:13:49,266 --> 00:13:55,915
mhlawumbi nokusetyenziswa gwenxa kwemishanguzo, ukusela utywala,
zonke ezo zinto zidlala indima, kwaye

150
00:13:55,915 --> 00:14:02,612
ayisiyiyo nje ivayirasi yesibindi eyenza isibindi
sibe sgula. Kwaye yiyo loo nto ndizidwelisa.

151
00:14:02,612 --> 00:14:07,627
Inyaniso yeyokuba, ngoku sinesivumelwano esitsha
kraca se-WHO sesifo esosulela ihlabathi jikelele.

152
00:14:07,627 --> 00:14:12,729
Emva koko kukho iMigaqo yezeMpilo
yaMazwe ngaMazwe – nayo eqaliswe yi-WHO.

153
00:14:12,729 --> 00:14:20,640
Ngokomgaqo, sele kucetyiswe kuthi ngokwenziwayo: Bantu
abathandekayo, singena kwixesha lobhubhane olungapheliyo, akukho

154
00:14:20,640 --> 00:14:24,901
ndlela yokuphepha oko. Yonke into idibene kwihlabathi jikelele.

155
00:14:24,901 --> 00:14:28,552
Kwaye ukuba kuvela isiganeko e-Afrika –
nokuba yintoni na – ke kufuneka siqalise ukugonya

156
00:14:28,552 --> 00:14:31,068
apha, njengenyathelo lokuthintela njalo njalo.

157
00:14:31,068 --> 00:14:43,067
Kodwa ukuba zonke ezi nxulumano, ezingamangqina nje eziqinileyo,
zisaxakekile kwaye azichazwanga, ngoko ke thina njengabemi,

158
00:14:43,067 --> 00:14:51,515
phantsi koko ndingakubiza ngokuba yi-ZAAVV, eyavela ngexesha
lokuxhatshazwa koloyiko lwesifo

159
00:14:51,515 --> 00:15:00,665
se-coronavirus, kufuneka ngokwenene sizibuze:
singazithintela njani izenzo zobugebenga ezinje?

160
00:15:00,665 --> 00:15:05,834
Lulwaphulo-mthetho oluchasene noluntu ukuba siphinde sijamelane
nemiqathango, ukuba sinyanzelwa ukuba sisele amayeza,

161
00:15:05,834 --> 00:15:10,994
nokuba sinokunyanzelwa ukuba singeniswe ezibhedlele,
njengoko kwenzekile ngokubanzi e-Itali nakwamanye amazwe.

162
00:15:10,994 --> 00:15:16,156
Uvavanywe ngandlela ithile –
une-Covid-19, kwaye ngoku kufuneka uye esibhedlele.

163
00:15:16,156 --> 00:15:20,203
Kufuneka wahlulwe, njalo njalo. Emva koko
unyanzelwa ukuba usele amayeza, unyanzelwe

164
00:15:20,203 --> 00:15:22,939
ukuba ufakwe umoya, abantu basweleka ngobuninzi.

165
00:15:22,939 --> 00:15:26,408
Zonke ezi zinto ziulwaphilo olubi kakhulu.

166
00:15:26,408 --> 00:15:33,111
Kwaye xa into efana nale
isemnyango, i-WHO iphantse yayibhengeza sele:

167
00:15:33,111 --> 00:15:38,650
Ngoku singena kwixesha leentlanga
ezosapho. Kufuneka sizilungiselele oku.

168
00:15:38,650 --> 00:15:43,184
Abemi bangazikhusela njani koku? Bangenza ntoni?

169
00:15:43,184 --> 00:15:48,134
Okokuqala, njengabemi, singabantu abakhululekileyo.

170
00:15:48,134 --> 00:15:52,697
Sibantu abakhululekileyo, singazikhathalela kuqala.

171
00:15:52,697 --> 00:16:01,123
Kwaye ndikholelwa ukuba i-WHO kunye nesi
sibhengezo se-pandemic esinayo ngoku, ngokuqinisekileyo,

172
00:16:01,123 --> 00:16:05,884
sisixhobo sokuthengisa somashishini ezamayeza.

173
00:16:05,884 --> 00:16:12,093
Kwaye kufuneka nje ujonge ukuba ngubani ngokwenene
oxhasa i-WHO ngemali nokuba ngubani otyala imali kuyo...

174
00:16:12,093 --> 00:16:13,017
Ngubani ke lo?

175
00:16:13,017 --> 00:16:17,939
Ewe, phakathi kwabanye, iBill & Melinda Gates
Foundation ihlawula iimali ezinkulu kakhulu.

176
00:16:17,939 --> 00:16:25,040
Ngoko ke, okukhona amazwe esanda ukurhoxa ekuxhaseni
i-WHO ngemali, kokukhona iza kuxhaswa ngemali ngabucala.

177
00:16:25,040 --> 00:16:35,253
Oku kuthetha ukuba iinkampani zabucala, ishishini lamachiza,
iinkampani zamachiza kunye nemibutho yazo engaphambili

178
00:16:35,253 --> 00:16:46,392
ngokwendalo zinomdla wokuqinisekisa ukuba imibutho efana ne-WHO,
i-STIKO, i-European Medicines Agency, i-American Medicines Agency

179
00:16:46,392 --> 00:16:55,303
njalo njalo isoloko igxininisa iingcebiso nemibono yayo
kwizisombululo ezingamachiza – kwaye ingaphantsi

180
00:16:55,303 --> 00:17:03,845
kwento osandul' ukuyikhankanya, izisombululo
zesondlo kwaye mhlawumbi nezisombululo zengqondo.

181
00:17:03,845 --> 00:17:06,281
Yiloo kanye imfazwe yenkcubeko eyenzekayo eMelika.

182
00:17:06,281 --> 00:17:15,763
Ngapha koko, sinalo nomgqwetha apho, uRobert Kennedy Junior,
ongumphathiswa wezeMpilo eUnited States nowaseka umbutho iMAHA,

183
00:17:15,763 --> 00:17:25,328
umbutho othi Make America Healthy Again, owadlala indima enkulu
ekubeni uDonald Trump anyulwe njengomongameli kwasekuqaleni.

184
00:17:25,328 --> 00:17:32,064
Kuba lo mzamo we-MAHA ongqonge uRobert Kennedy uvela kwicala
lamaDemokhrasi, oko kukuthi iDemocratic Party, kwaye kanye

185
00:17:32,064 --> 00:17:37,780
kwizifundazwe ezitshintshayo apho waqinisekisa
ukuba iivoti ezihambelanayo ziyakwelela kuTrump, ukuze

186
00:17:37,780 --> 00:17:40,673
uTrump aphumelele kwezi zifundazwe zitshintshayo.

187
00:17:40,673 --> 00:17:41,946
Uphumelele njengeRiphablikhani.

188
00:17:41,946 --> 00:17:43,532
Uphumelele njengeRiphablikhani, kanye.

189
00:17:43,532 --> 00:17:48,747
Kwaye ndiyabazi abantu abaninzi kweli phulo
le-MAHA, eli phulo lokwenza iMelika iphile

190
00:17:48,747 --> 00:17:51,663
kwakhona. Yiloo nto kanye le nto imalunga nayo.

191
00:17:51,663 --> 00:18:02,060
Bathi sihlala sijonge kuphela xa iimpawu sele zikho, xa
isifo sele siqhambukile, ngoko sinokusiwaphatha njani ngamayeza?

192
00:18:02,060 --> 00:18:07,100
Kucacile oko. Ukuba bendingummi
wamashishini eziyobisi, nembona yam ibiya kuba yile.

193
00:18:07,100 --> 00:18:11,186
Imbono yam ibingayi kuba yile: Ingaba sinabantu abasempilweni?

194
00:18:11,186 --> 00:18:17,952
Endaweni yoko, imbono yam ibe yile: Ndingabagcina njani
abantu begula kangaka ukuze ekugqibeleni sifumane imali kuko?

195
00:18:17,952 --> 00:18:21,199
Kuba ishishini lamachiza alifumani mali kubantu abasempilweni.

196
00:18:21,199 --> 00:18:27,380
Ngoko ke ayikho malunga nokufumana ukhathalelo lwempilo
olugqwesileyo, njengoko iSivumelwano seNtlalo

197
00:18:27,380 --> 00:18:34,710
seHlabathi sisitsho, kodwa imalunga nokwenza inzuzo
enkulu kangangoko kunokwenzeka kukhathalelo lwempilo.

198
00:18:34,710 --> 00:18:39,890
Kwaye ngoku abantu mhlawumbi baya kuphinda bathi uLudwig,
othetha oku kudliwanondlebe, ungumntu weengcinga zobuqhetseba...

199
00:18:39,890 --> 00:18:43,801
Kodwa isithi njalo ihlabathi lethu. Siphila
kwihlabathi lobukapitali, kwaye kweli hlabathi

200
00:18:43,801 --> 00:18:45,763
lobukapitali, yonke into ijolise kwingeniso.

201
00:18:45,763 --> 00:18:46,210
Ewe.

202
00:18:46,210 --> 00:18:50,668
Oko kuthetha ukuba ukuba uyingxenye
yeshishini lamachiza, unokucinga:

203
00:18:50,668 --> 00:18:57,796
Singazithengisa njani iimveliso zethu
kumadoda nakumabhinqa ngendlela esiya kuxhamla kuyo?

204
00:18:57,796 --> 00:19:03,997
Xa kwafuneka kwaziswe ulwalathiso lokwalela
ukutshaya, ishishini le-tobacco lamsusa amaziko ajongene

205
00:19:03,997 --> 00:19:08,491
nokungqina ukuba umsi we-tobacco awuyonto yingozi kangako.

206
00:19:08,491 --> 00:19:13,116
Kwaye, ewe, waseka namaziko afunda
ngomhlaza wemiphunga njalo njalo.

207
00:19:13,116 --> 00:19:18,435
Kucace gca oko. Okwangoku, eli linyathelo
eliqhelekileyo nelinengqiqo elithathwa lishishini.

208
00:19:18,435 --> 00:19:27,334
Kwaye oko kuthetha ukuba ishishini lamachiza linomdla wokulawula
i-WHO, kwaye ishishini lamachiza alinamdla wokuthintela

209
00:19:27,334 --> 00:19:35,565
iintlanga, kodwa linomdla wokuba iintlanga zenzeke ukuze likwazi
ukuzisa amayeza ahambelanayo, esele liliphethe

210
00:19:35,565 --> 00:19:43,780
ilungelo elilodwa lomenzi kwaye eliveliswe
kwangaphambili – okanye, elilungiselelwe ukuveliswa – kwimarike.

211
00:19:43,780 --> 00:19:46,945
Sakubona oku nge-swine flu, kwaye siyabona ngoku nge-coronavirus.

212
00:19:46,945 --> 00:19:48,835
Kwaye, njengoko benditshilo, ungayibona le ntshukumo ichasayo.

213
00:19:48,835 --> 00:19:50,460
Ubufuna ukwazi ukuba yintoni enokwenziwa ngayo.

214
00:19:50,460 --> 00:19:56,835
Ngoko ke eMelika ngoku kukho eli phulo lophikiso, iMelika
Iphile Kwakhona. Banazo kanye iindawo ezimbini zokuqala.

215
00:19:56,835 --> 00:20:01,287
Ingongoma yokuqala yeyokuba uKennedy eneneni uthi nangona thina
baseMelika singowona sizwe sisityebi kakhulu

216
00:20:01,287 --> 00:20:06,153
esihambisa iimveliso ehlabathini, sinolona nani lweeminyaka
zokuphila oluphantsi xa sithelekiswa namanye amazwe.

217
00:20:06,153 --> 00:20:08,171
Kutheni kunjalo? Akunakuba kulungile oko.

218
00:20:08,171 --> 00:20:11,360
Siyilizwe elityebileyo kwaye sinolindelo lobomi oluphantsi.

219
00:20:11,360 --> 00:20:14,343
Emva koko ujonga aze athi: Injalo njani inkqubo yokutya e-USA?

220
00:20:14,343 --> 00:20:18,616
Kwaye ke, ngokuqinisekileyo, ubona ukutya okuninzi
okukhawulezayo, ukutya okuninzi okungaphilanga, ukutya

221
00:20:18,616 --> 00:20:23,262
okuninzi okukhawulezayo, ukutya okuninzi okwenziweyo
nako, okwangoku kuphuhliswa apho, njalo njalo. Kwaye uthi...

222
00:20:23,262 --> 00:20:24,326
Iityhefu zokusingqongileyo...

223
00:20:24,326 --> 00:20:28,179
Iityhefu zokusingqongileyo, izinto ezininzi,
amayeza amaninzi, kulapho iqala khona.

224
00:20:28,179 --> 00:20:30,750
Ingakumbi le ngxaki ye-opioid e-USA njalo njalo.

225
00:20:30,750 --> 00:20:37,633
Ngoko ke e-USA, inani elingakholelekiyo lamayeza... – amanzi
aselwayo akanacoceko kuba anamasalela amayeza njalo njalo.

226
00:20:37,633 --> 00:20:40,390
Ngoko ke oko kuthetha ukuba uqala kanye kule ndawo aze athi:

227
00:20:40,390 --> 00:20:46,094
Kufuneka siphucule isondlo; kufuneka
siqinisekise ukuba abantu batya ukutya okunempilo.

228
00:20:46,094 --> 00:20:52,555
Kwaye kufuneka siqinisekise ukuba iityhefu
zokusingqongileyo ziyancitshiswa. Yiyo kanye leyo indlela.

229
00:20:52,555 --> 00:20:58,100
Emva koko kuza kufuneka sibone: Ingaba le nto ithethwa lishishini
lamachiza iyinyani na – lelo linyathelo elilandelayo...

230
00:20:58,100 --> 00:21:01,412
Utshintshe ngokupheleleyo ikhomishini
yomgripho eyayisekhona apho waza wathi:

231
00:21:01,412 --> 00:21:06,797
Umsebenzi wakho ngoku kukuba ujonge ngokwenene ukuba
zonke iingcebiso ezikhoyo ziyimfuneko na okanye hayi.

232
00:21:06,797 --> 00:21:10,140
Kwaye ngoku khangela izifundo ezingobungqina.

233
00:21:10,140 --> 00:21:14,193
Kuye kwabakho isikhalo esikhulu kwihlabathi
jikelele, ingakumbi apha eJamani ke, kuba kucacile...

234
00:21:14,193 --> 00:21:18,372
Ewe, ndingakuxelela ukuba siye sayiphanda le
nto ngokunxulumene ne-coronavirus, kwaye

235
00:21:18,372 --> 00:21:20,991
akukho zifundo zigqibeleleyo nge-coronavirus!

236
00:21:20,991 --> 00:21:25,331
Nangona kunjalo, sinecebiso. Ewe, sinecebiso
lokugonywa ngaphandle kobungqina obucacileyo

237
00:21:25,331 --> 00:21:27,078
obuvela kuphando. Kwaye oko ngokuqinisekileyo...

238
00:21:27,078 --> 00:21:30,226
Kwaye oko kukuwo onke amaxesha amabi
anzulu kunye nokusweleka okuninzi.

239
00:21:30,226 --> 00:21:32,720
Kanye! Kwaye oko ngokuqinisekileyo kuya
kuba njalo nakwezinye izitofu zokugonya.

240
00:21:32,720 --> 00:21:36,445
Kwaye ngoku uRobert Kennedy uyaphandla ngale
nto. Kwaye ngequbuliso kuvakala isikhalo esikhulu.

241
00:21:36,445 --> 00:21:39,375
Kutheni? Ngubani obangela esi
sikhalo kwaye ngubani osilungiselelayo?

242
00:21:39,375 --> 00:21:43,949
Kakade ke, namajelo eendaba nawo axhamla
kakhulu kule nkxaso-mali isuka kushishino

243
00:21:43,949 --> 00:21:46,633
lwamachiza, kwintengiso, nakwimali efakwa kuwo.

244
00:21:46,633 --> 00:21:51,160
UBill Gates, nantsi siphinde sabuyela kuBill Gates
kwakhona, uhlawule izigidi ezininzi kwiDer Spiegel, umzekelo.

245
00:21:51,160 --> 00:21:56,067
Oku kuthetha ukuba iDer Spiegel
namaphephandaba, anemali encinci ngokunyayo, nawo axhomekeke

246
00:21:56,067 --> 00:21:58,580
kakhulu kwinkxaso evela kushishino lwamachiza.

247
00:21:58,580 --> 00:22:02,420
Ngoko ke, ngokwendalo, nabo
bayazixela ezi ndaba. Yiyo ke leyo ingongoma.

248
00:22:02,420 --> 00:22:10,406
Ke, okokuqala, kwinkqubo yethu yezopolitiko
ekhoyo, kufuneka sizibuze: ngobani abantu abayichasayo?

249
00:22:10,406 --> 00:22:15,836
Kwaye ngoku kukho intshukumo echasayo enamandla
kwaye enkulu evela eMelika, kwaye baseke le

250
00:22:15,836 --> 00:22:18,945
MAHA, le ntshukumo i-Make America Healthy Again.

251
00:22:18,945 --> 00:22:21,053
Akukho sizathu sokungayenzi into efanayo eJamani.

252
00:22:21,053 --> 00:22:27,500
Kwaye nathi njengeZAAVV sikulungele
ngokupheleleyo ukuxhasa kanye la magqabantshintshi.

253
00:22:27,500 --> 00:22:29,600
Sele sisebenzisana ngokusondeleyo nomzamo we-MAHA.

254
00:22:29,600 --> 00:22:33,047
Siyabazi abantu, sele sinxibelelana, sele sidibene.

255
00:22:33,047 --> 00:22:42,013
Kubalulekile kananjalo ukugxininisa ukuba sifuna ubungqina
obucacileyo obuvela kuphando, kwaye amayeza

256
00:22:42,013 --> 00:22:50,027
ngokukodwa kufuneka anikezelwe kuphela xa
sinophando olusekelwe bobungqina obuphezulu.

257
00:22:50,027 --> 00:22:53,695
Okulingeneyo kuseyamkeleka, kodwa kuphezulu kakhulu.

258
00:22:53,695 --> 00:22:57,672
Kwaye ke kwakuthetha ukuba amayeza
amaninzi ayengasayi kuphinda avunyelwe.

259
00:22:57,672 --> 00:22:59,656
Kwaye ke, ewe kona, abantu kufuneka bazikhusele.

260
00:22:59,656 --> 00:23:05,031
Ngoko ke, ingongoma yokuqala, le nto uyithethileyo, wonke
umntu kufuneka ngokuqala aqwalasele indlela adla ngayo.

261
00:23:05,031 --> 00:23:09,100
Oko kuthetha ukuba kufuneka ubone ukuba
ungakwazi na ukutya okuninzi okufumaneka

262
00:23:09,100 --> 00:23:11,617
kwingingqi yakho kwaye uxhase amafama akufuphi nawe.

263
00:23:11,617 --> 00:23:16,537
Ngoku baphume baya ezitratweni beqhankqalazela lo mgaqo-nkqubo
ugxilileyo, besithi abantu kufuneka batye ukutya

264
00:23:16,537 --> 00:23:22,226
kwengingqi yabo, kufuneka batye ukutya okunempilo, kwaye
kufuneka banikele ingqalelo kulungelelwaniso lwabo lwezondlo.

265
00:23:22,226 --> 00:23:28,760
Okokuqala, lo ngumba womntu ngamnye. Emva koko, xa
kufika la manyathelo karhulumente, kufuneka ulwe.

266
00:23:28,760 --> 00:23:32,765
Kuza kufuneka siphinde siphume esitratweni. Emva
koko kuza kufuneka sithi: Hayi, andivumelani naloo nto.

267
00:23:32,765 --> 00:23:35,289
Emva koko uthabathe amanyathelo afanelekileyo.

268
00:23:35,289 --> 00:23:43,617
Hmm. Njengomntu, uphinde wathi: Ndine-amalungelo am
abuntu, awathethathethwayo kwaye ndiyawagxininisa!

269
00:23:43,617 --> 00:23:49,573
Kwaye andinyanzelekanga ukuba ndivumelane
nale nkcubeko enyanzeliswayo okanye nantoni

270
00:23:49,573 --> 00:23:53,520
na enokuba yiyo, nokuba ithini na imo yayo.

271
00:23:53,520 --> 00:23:56,264
Ewe, siyabona ukuba isiphumo senzeka ngokuzenzekelayo.

272
00:23:56,264 --> 00:24:03,952
Umzekelo, sibona ukuba le mfuneko yokugonya enxulumene
nezibonelelo ibangela iingxaki ezimbi kakhulu kwicandelo

273
00:24:03,952 --> 00:24:08,859
leetalente eziselula, kwicandelo leetalente zezonyango eziselula.

274
00:24:08,859 --> 00:24:11,166
Ewe, oko ke ngoku kukwasisiphumo saloo nto.

275
00:24:11,166 --> 00:24:14,440
Ngoko mhlawumbi akukho mntu uya kuthetha
nto kwaye abantu abayi kungena ezitalatweni.

276
00:24:14,440 --> 00:24:21,241
Kodwa abantu abatsha abaninzi abasakhethi olu hlobo lomsebenzi
wezonyango kuba kusoloko kukho le ntsholo ingxamisekileyo phezu

277
00:24:21,241 --> 00:24:27,961
kwawo, apho abantu bathi, ngoku kukho ubhubhane olandelayo,
ngoku kufuneka ugonywe ngesi sithako kwaye usele la mayeza.

278
00:24:27,961 --> 00:24:30,461
Kwaye ke nabo abakufuni oko. Nabona
bayakhathazeka ngemibonakalo yomzimba wabo.

279
00:24:30,461 --> 00:24:31,751
Ewe, kunjalo.

280
00:24:31,751 --> 00:24:35,900
Kwaye ke kufuneka uthi "Hayi!" uze
uthi: "Misa, andizukuyenza loo nto!"

281
00:24:35,900 --> 00:24:39,897
Kwaye xa usathandabuza, kufuneka nje
uthi, "Ndiza kulishiya eli shishini."

282
00:24:39,897 --> 00:24:41,960
Ewe kona, esi sikwasisigqibo somntu ngamnye.

283
00:24:41,960 --> 00:24:45,391
Kodwa ndiyazi ukuba abantu abaninzi baye
bakwenza oku nkqu nangexesha lobhubhane we-coronavirus.

284
00:24:45,391 --> 00:24:49,756
Kwaye ingakumbi abo bayishiyileyo le
msebenzi ngabom abasayi kubuya. Abafuni.

285
00:24:49,756 --> 00:24:57,743
Kwaye oko kuthetha ukuba sinomgudu omkhulu
kakhulu kubungcali bezonyango eJamani, kwaye akukaxoxwa

286
00:24:57,743 --> 00:25:01,839
ngako – umsantsa omkhulu kakhulu ongazaliswanga.

287
00:25:01,839 --> 00:25:03,830
Ewe, ukunqongophala okukhulu kwabasebenzi.

288
00:25:03,830 --> 00:25:05,634
Kanye.

289
00:25:05,634 --> 00:25:11,264
Kulungile, ngoku kukho le Vetopedia.

290
00:25:11,264 --> 00:25:17,057
Ngaba ukhe wabona umonakalo wesitofu
sokugonya? Sishicilele kwiVetopedia, i-encyclopaedia

291
00:25:17,057 --> 00:25:21,272
yasimahla yezizwi eziphikisayo: www.vetopedia.org

292
00:25:21,272 --> 00:25:29,431
Le qonga, le dathabheyisi, apho unokufaka khona,
umzekelo, umonakalo wakho wesitofu sogonyo ngexesha lobhubhane

293
00:25:29,431 --> 00:25:33,701
we-coronavirus – okanye omnye umonakalo wesitofu sogonyo.

294
00:25:33,701 --> 00:25:37,879
Kodwa ngakumbi ngexesha lobhubhane we-coronavirus,
kubekho iimeko ezininzi zomonakalo wesitofu sokugonya,

295
00:25:37,879 --> 00:25:40,208
kuquka nezokufa – ezininzi kuzo ngexesha elilandelayo...

296
00:25:40,208 --> 00:25:46,459
Nabazalwana banako nokubhalisa
umonakalo wale ntofa-ntliziyo apho.

297
00:25:46,459 --> 00:25:55,255
Akanguye na loo nto isixhobo esibalulekileyo, ndingatsho,
ngokwembono yezomthetho, nangokwembono yophando lwobugebengu,

298
00:25:55,255 --> 00:26:00,476
ukuze kubekho indlela yokuthatha amanyathelo nakuloo ndawo?

299
00:26:00,476 --> 00:26:06,287
Amanyathelo okunyanzelisa ayengalunganga ngelo xesha, kwaye
asifuni tu ukubuyela kwimeko apho into

300
00:26:06,287 --> 00:26:12,842
isityhalelwa nje ngenkani kwixesha
leentlanganekela zezifo ezizayo – neziphumo ezimbi kangaka.

301
00:26:12,842 --> 00:26:16,678
Awuvumelani na ukuba le
ikwasisixhobo esibalulekileyo samagqwetha?

302
00:26:16,678 --> 00:26:21,701
Ewe, leyo ikwayinto esiyifundileyo kweli xesha lobhubhane.

303
00:26:21,701 --> 00:26:24,225
Enyanisweni lixesha lamanyathelo obhubhane.

304
00:26:24,225 --> 00:26:31,147
Kwaye le nto siyibona ngoku – ingakumbi
ngabantu abanjengoTom Lausen – kwiikomiti zophando:

305
00:26:31,147 --> 00:26:35,022
Abasemagunyeni abaxanduva
ngokwenene abazange benze umsebenzi wabo.

306
00:26:35,022 --> 00:26:38,990
I-Paul Ehrlich Institute ayizange iyirekhode
idatha ngendlela ebifanele ukuba iyenze ngayo.

307
00:26:38,990 --> 00:26:41,404
Imiyalezo yesilumkiso ayizange ithunyelwe.

308
00:26:41,404 --> 00:26:44,843
Iinkampani ze-inshorensi yezempilo... – eneneni, wonke umntu
wayefanele ukuba wayesazi, kuba, masithi, iimpawu

309
00:26:44,843 --> 00:26:48,225
ezilumkisayo zazikho kuyo yonke indawo, iintsimbi
zesilumkiso zazifanele ukuba zazibetha kuyo yonke indawo.

310
00:26:48,225 --> 00:26:54,838
Ndithetha ukuthi, kwi-Paul Ehrlich Institute, safunda kwikomiti
yophando eBrandenburg ukuba i-Paul Ehrlich Institute ibingenayo

311
00:26:54,838 --> 00:27:01,148
nkqu nendawo eyaneleyo kwiiseva zayo yokurekhoda zonke
iingxelo ezazingenayo malunga neziphumo ebezingalindelekanga.

312
00:27:01,148 --> 00:27:01,624
Wow.

313
00:27:01,624 --> 00:27:05,863
Ngoko ke oko kuthetha ukuba ibango lokuba asinazo iziphumo
ebezingalindelekanga ezininzi kangako lisekelwe

314
00:27:05,863 --> 00:27:10,501
kwinyaniso yokuba iziphumo ebezingalindelekanga
ekuye kwaxelwa azikaze zirekhodwe okanye zibhale.

315
00:27:10,501 --> 00:27:15,219
Into endingayiboniyo, andinayo. Kwaye uTom
Lausen uyisingathe kakuhle kakhulu loo nto.

316
00:27:15,219 --> 00:27:24,158
Kwaye oko kuthetha ukuba naphaya, sinokusebenzisa kuphela
imodeli ukuze sifumane amanani okwenene afunyenwe ngesi sigonyo.

317
00:27:24,158 --> 00:27:33,440
Ngoko ke, kunjalo, kulungile xa kukho amaphulo abucala enza kanye
ezi zinto, ukuze ubuncinci kucace ukuba zininzi kakhulu iimeko.

318
00:27:33,440 --> 00:27:39,138
Ngoko ke, ukuba igunya likarhulumente, elixhotyiswe
kangangoko ngemithombo engapheliyo, alikwazi ukuyiqonda le

319
00:27:39,138 --> 00:27:42,148
nto, ze ke umzamo wabucala uyenze, uze ngequbuliso ubone:

320
00:27:42,148 --> 00:27:46,150
Thixo wam, zingaphi iingxelo esinazo
apha kwaye kwenzeke ntoni kanye kanye?

321
00:27:46,150 --> 00:27:48,767
Ke ubuncinci ungakujonga kuqala.

322
00:27:48,767 --> 00:27:54,636
Kwaye ke, ngaxa lithile, kwanemijelo yeendaba
ephambili, ayisayi kuphinda ikwazi ukusebenza

323
00:27:54,636 --> 00:27:57,931
ngokuchasene nayo okanye ifihle into eyenzekileyo.

324
00:27:57,931 --> 00:28:02,837
Lelo kananjalo amava abaluleke kakhulu esiwafumene ngeli xesha.

325
00:28:02,837 --> 00:28:06,376
Kufuneka sizise zonke ezi zinto
zisuke ebumnyameni zingene ekukhanyeni.

326
00:28:06,376 --> 00:28:08,580
Ngoko ke umbuzo wakho ibingu, abantu banokwenza ntoni?

327
00:28:08,580 --> 00:28:12,940
Ungakwazi, umzekelo, ukuseka amaphulo
anjalo. Ungazibhalisa khona ngokwakho.

328
00:28:12,940 --> 00:28:19,200
Unganikezela ngeenkcukacha zakho, kuquka kwi-ZAVV
, ukubonisa ukuba nokuba abasemagunyeni abaxanduva

329
00:28:19,200 --> 00:28:22,634
abayiqapheli le nkcukacha, thina siya kuyiqaphela.

330
00:28:22,634 --> 00:28:28,097
Kwaye ukhuthaze ugqirha wakho ukuba athi: Olu ngumonakalo wesitofu
sokugonya kwaye ndiyakuxelela ukuba uxele oku kwinkampani

331
00:28:28,097 --> 00:28:30,703
ye-inshorensi yezempilo njengomonakalo wesitofu sokugonya!

332
00:28:30,703 --> 00:28:33,572
Kuba oogqirha abaninzi abayenzi loo
nto. Izigulana kufuneka zinyanzelise nje.

333
00:28:33,572 --> 00:28:39,095
Ugqirha unyanzelekile ukuba enjenjalo. Ukuba kunokwenzeka
ukuba yingomonzakalo wesitofu sokugonya, kufuneka ayixele.

334
00:28:39,095 --> 00:28:44,541
Izinto ezinje, apho uqinisekisa ukuba uyayixela ngokwakho
kwinkampani yakho ye-inshorensi yezempilo, okanye, ukuba

335
00:28:44,541 --> 00:28:49,540
unokuthandabuza, yiya kwi-portal enjengale uze uyixele apho
ukuze sikwazi ukubona ukuba kukho into eyenzekileyo ngokwenene.

336
00:28:49,540 --> 00:28:52,392
Kwaye ungabona ukuba imimoya yezopolitiko iyatshintsha.

337
00:28:52,392 --> 00:28:58,671
Ngenxa yamandla amaqela afana ne-AfD okanye i-BSW , –
kumzantsi-mpuma weJamani, ngoku sinamazibonelelo angaphezu

338
00:28:58,671 --> 00:29:04,670
kwama-25 ekhulwini kuyo yonke indawo, ukuze iikomiti zophando
okanye iikhomishoni zophando zikwazi ukusekwa

339
00:29:04,670 --> 00:29:10,220
kuyo yonke indawo, nto leyo ubuncinci
encedisa ekuziseni le micimbi kwingqwalasela yoluntu.

340
00:29:10,220 --> 00:29:12,728
Kwaye kufuneka nje uthethe uqhubeke nokuzama.

341
00:29:12,728 --> 00:29:22,927
Ewe, kwaye yile nto kanye endiyivayo, ukuba ngoku lixesha
elilungileyo, kweli xesha lasemva kwe-coronavirus, lokutyhala

342
00:29:22,927 --> 00:29:30,383
ukuze kwenziwe olu hlolo okanye olu vavanyo,
ukusebenzela lona, kanye ukuze kuthintelwe

343
00:29:30,383 --> 00:29:35,120
ezinye izenzo zolwaphulo-mthetho, akunjalo?

344
00:29:35,120 --> 00:29:39,853
Ewe, kanye. Ngokwenene imalunga
nokuthintela. Kufuneka sifunde ukuba kwenzeke ntoni.

345
00:29:39,853 --> 00:29:46,384
Ndingacebisa kuphela ukuba kujongwe... – zikwi-intanethi,
iividiyo zeKomishoni ye-Enquete yaseBrandenburg.

346
00:29:46,384 --> 00:29:52,729
EBrandenburg, ipalamente yephondo imise
ikhomishoni yophando ukuze ihlole ixesha le-coronavirus.

347
00:29:52,729 --> 00:29:58,173
Ngokungafaniyo nekhomithi yophando,
ikhomishoni yophando isoloko ijonga ikamva kuphela.

348
00:29:58,173 --> 00:30:00,173
Oko kuthetha ukuba ujonge nje into enokwenziwa ngcono.

349
00:30:00,173 --> 00:30:06,567
Kodwa iKomishoni yoPhando eBrandenburg ngokukodwa yenzelwe ngolo
hlobo, ngenxa yemeko yezopolitiko apho, ukuba

350
00:30:06,567 --> 00:30:12,580
kubekho iingcali ezininzi ezigxekayo, kwaye neengcali
ezininzi ezigxekayo nazo zivakalise izimvo zazo.

351
00:30:12,580 --> 00:30:13,406
Kunika umdla.

352
00:30:13,406 --> 00:30:19,087
Kukho uGerd Antes, umzekelo, bekukho uStefan
Homburg, kukho uTom Lausen. Ngoko ke baninzi.

353
00:30:19,087 --> 00:30:26,027
Umzekelo, umcebisi wezenzululwazi weqela le-AfD lepalamente
nguStephan Kohn, owayesebenza apha kwiSebe

354
00:30:26,027 --> 00:30:32,471
leMicimbi yezeKhaya loRhulumente weManyano, owatyhila
eli phepha lothusayo waza wagxothwa ngenxa yoko.

355
00:30:32,471 --> 00:30:34,916
Ngoku ubandakanyekile kwinkqubo
yokuphononongwa ngokutsha eBrandenburg, masithi.

356
00:30:34,916 --> 00:30:41,909
Oku kusinika ulwazi oluninzi malunga noko
kwenzekileyo, size sijonge phambili kwikamva.

357
00:30:41,909 --> 00:30:49,453
Kwaye yilapho kanye apho iindawo zokuqala zikhoyo,
ekufundiseni abantu, kuqala ngokufumanisa: Kwenzeka

358
00:30:49,453 --> 00:30:53,760
ntoni apho, kwenzeka njani, kwaye yintoni inyaniso?

359
00:30:53,760 --> 00:31:00,583
Kwaye uWolfgang Wodarg, uGqr. Wolfgang Wodarg, ekuqaleni kwale
xesha ye-coronavirus – nto leyo yindlela endaqonda ngayo ukuba

360
00:31:00,583 --> 00:31:07,133
kukho into engahambi kakuhle apha – wathi kwenye yeevidiyo zakhe
zokuqala kakhulu, mhlawumbi nakwividiyo yakhe yokuqala,

361
00:31:07,133 --> 00:31:13,362
ukuba ukuba besinobhubhane ngokwenene, besiya kubona
abantu abafileyo ezitratweni. Bese wonke umntu eya kwazi...

362
00:31:13,362 --> 00:31:14,221
...yisifo esosulela ihlabathi lonke.

363
00:31:14,221 --> 00:31:15,700
Yisifo esosasazekayo; abantu bayasweleka.

364
00:31:15,700 --> 00:31:16,955
Kwaye ayisosifo sodubulo.

365
00:31:16,955 --> 00:31:25,215
Kanye. Kwaye ngoku, xa siphuma sisiya
esitratweni, siphantse singafumani mntu onokusixelela:

366
00:31:25,215 --> 00:31:30,024
Owu, ndinomntu endimaziyo osweleke
nge-coronavirus. Ayifane yenzeke lonto.

367
00:31:30,024 --> 00:31:36,241
Ngoko ke akukho mntu, kuba sibona ukuba iminyaka yobudala
ephakathi yabo bafe ngenxa ye-coronavirus okanye bene-coronavirus

368
00:31:36,241 --> 00:31:40,260
yi-84 – nto leyo engaphezulu kwesithuba sethu solindelo lobomi.

369
00:31:40,260 --> 00:31:42,754
Kodwa wonke umntu uyamazi umntu owonakaliswe sisitofu sokugonya.

370
00:31:42,754 --> 00:31:47,377
Wonke umntu uyamazi umntu oye watsala nzima ngenxa yesitofu
sokugonya, oye wenzakaliswa sisitofu sokugonya

371
00:31:47,377 --> 00:31:51,527
– isitrowuku, ukuhlaselwa yintliziyo, isifo
sentliziyo, i-myocarditis, ukusweleka njalo njalo.

372
00:31:51,527 --> 00:31:57,550
Oko kukuthi, le ntlekele yezifo esiyijongene
nayo yayisisiphumo esingalindelekanga sokugonywa.

373
00:31:57,550 --> 00:32:02,740
Ndikwabonile oku kubantu ababengengabo kanye
abacingi abangajwayelekanga okanye abagxeki.

374
00:32:02,740 --> 00:32:10,925
Kodwa xa ndithetha nabantu namhlanje – ewe, abasoloko bekwamkela
esidlangalaleni, kodwa xa bethetha phakathi kwabo, bonke bathi:

375
00:32:10,925 --> 00:32:15,254
Ndiyamazi umntu, okanye nam ndiye ndakufumana oku, andiziva
kakuhle, ukusukela oko ndayifumana le ntlawulo,

376
00:32:15,254 --> 00:32:19,144
ndisoloko ndigula, ndisoloko ndineengxaki njalo
njalo. Kwaye yiyo kanye le nto kuthethwa ngayo.

377
00:32:19,144 --> 00:32:21,824
Kwaye kulapho abantu kufuneka... –
Ndicinga ukuba seso isifundo esifundileyo.

378
00:32:21,824 --> 00:32:26,086
Kwaye ukuba iiportal ezinjalo, eziya kusetyenziswa nakwixesha
elizayo, zibenza baqonde ngakumbi ukuba kukho iziphumo

379
00:32:26,086 --> 00:32:30,575
ebezingalindelekanga, ngoko abantu baya kuba ngabavavanyi
ngakumbi kwaye kusenokwenzeka ukuba baya kuthi hayi baze bathi:

380
00:32:30,575 --> 00:32:34,288
Andisayi kuphinda ndivume koku. Andisayi
kuphinda ndizenzele oku kum nasemzimbeni wam!

381
00:32:34,288 --> 00:32:42,762
Ewe, ndiyaqonda. Ukushwankathela:
Ngokubanzi, imalunga nokwazisa uluntu.

382
00:32:42,762 --> 00:32:48,380
Ayikho malunga nempilo yethu,
ikumodeli yeshishini yeshishini lamachiza.

383
00:32:48,380 --> 00:32:51,942
Ngokwenene kukho ishishini elikhulu elihamba nako oku.

384
00:32:51,942 --> 00:32:59,913
Iinkampani azinamdla wokuba siphilile; zenza imali kuphela
kubantu abagulayo, ngokomgaqo, ukuba ndiyaqonda kakuhle.

385
00:32:59,913 --> 00:33:02,137
Ewe, kunjalo, nathi siyayazi loo nto.

386
00:33:02,137 --> 00:33:10,200
Ngoko ke, nakubagqirha abaqhelekileyo,
ixesha eligqirha alichitha nesigulana lincinci.

387
00:33:10,200 --> 00:33:14,004
Ndicinga ukuba yinto eqhelekileyo yeyo kangangemizuzwana embalwa.

388
00:33:14,004 --> 00:33:19,420
Emva koko oogqirha bahlala befumana iinkqubo
zekhompyutha ezivela kushishino lwamachiza, abazisebenzisayo.

389
00:33:19,420 --> 00:33:25,011
Ke ngoko, iyeza elivela lihlala lileyo elixhaswe
ngemali okanye elixhaswe ngokubambisana ngumvelisi

390
00:33:25,011 --> 00:33:29,129
wenkqubo yekhompyutha okanye izixhobo ezikwigumbi likagqirha.

391
00:33:29,129 --> 00:33:31,129
Yonke into imalunga nemali, ewe, imalunga nemali.

392
00:33:31,129 --> 00:33:36,200
Yonke into eyenzekayo kwicandelo lethu
lezempilo, ngokuyintloko imalunga nemali.

393
00:33:36,200 --> 00:33:39,880
Ewe kona, ndingathi ukhathalelo lwempilo sisiphumo esisecaleni.

394
00:33:39,880 --> 00:33:44,403
Kwaye andingomntu ogxeka okanye ochasayo amayeza aqhelekileyo.

395
00:33:44,403 --> 00:33:51,238
Sidinga amayeza aqhelekileyo, kwaye ingakumbi kwicandelo
lotyando, ngokwemvelo sikwanayo namayeza anamhlanje, akumgangatho

396
00:33:51,238 --> 00:33:55,253
ophezulu, athembekileyo ngokwenzululwazi kwaye esebenza kakuhle.

397
00:33:55,253 --> 00:34:02,358
Kodwa kwiindawo ezininzi okanye kwizinto ezininzi, umzekelo
kwi-oncology, zonke ezi nyathelo zithathwa ngokuchasene

398
00:34:02,358 --> 00:34:09,408
nomhlaza, ngokuqinisekileyo ziindleko ezithi ngokuyintloko
zithwalwe ziisibhedlele, ezihlawula iindleko zonyango.

399
00:34:09,408 --> 00:34:11,715
Kwaye imali enxulumene nako iyinqwaba nje.

400
00:34:11,715 --> 00:34:18,008
Kwaye kum, kuyavakala ngokupheleleyo ukubuza:
Kutheni ndicinga kuphela ngamayeza endiwafaka

401
00:34:18,008 --> 00:34:21,018
emzimbeni wam, ndingacingi ngoko ndikutyayo?

402
00:34:21,018 --> 00:34:26,582
Kuba ukufunxa izondlo ngomlomo
yenye yezona zinto zibaluleke kakhulu.

403
00:34:26,582 --> 00:34:32,887
Umzekelo, kusoloko kukho le ngxoxo malunga
nevithamini D, ngoku sele isiba yinto eqhelekileyo.

404
00:34:32,887 --> 00:34:39,687
Oku kuthetha ukuba kuya kusiba selubala ukuba ivithamini D okanye
isongezelelo sevithamini D ibalulekile ekuthinteleni isifo.

405
00:34:39,687 --> 00:34:47,900
Kodwa i-vitamin D iyafikeleleka ngexabiso eliphantsi, kwaye
ke ngoko ayiyondlela yokwenza imali kushishino lwamachiza.

406
00:34:47,900 --> 00:34:53,114
Kwaye yiyo loo nto iingqiqo ezininzi
abantu abanazo zigcinwa ngokwendalo.

407
00:34:53,114 --> 00:34:59,739
Kambe ke, ishishini lezonyango lishishini
lehlabathi jikelele elixabisa izitriliyoni zeeponti.

408
00:34:59,739 --> 00:35:02,817
Kwaye ke, iimaski ziyacetyiswa ukuba ufuna ukuthengisa iimaski.

409
00:35:02,817 --> 00:35:10,153
Kwaye, ewe, ke uxhasa izifundo ezithi imaski i-FFP2,
eneneni iyimaski yothuli, iyakhusela kwintsholongwane.

410
00:35:10,153 --> 00:35:18,030
Kwaye, ewe, awuzithathi iimithi ezitshiphu ezifumaneka kwimarike
xa unokufumana inkxaso-mali yophuhliso ebiza kakhulu exhaswe

411
00:35:18,030 --> 00:35:21,817
ngurhulumente – kwaye ngaphandle kwalo naluphi na uxanduva.

412
00:35:21,817 --> 00:35:24,081
Ekugqibeleni, sithi lilizwe; siyihlawulela ngemali yethu yerhafu.

413
00:35:24,081 --> 00:35:25,254
Kanye.

414
00:35:25,254 --> 00:35:29,043
Kodwa njengoko ubutshilo
ekuqaleni, wonke umntu unoxanduva lwakhe.

415
00:35:29,043 --> 00:35:32,832
Kwaye kuba undikhankanyile
njengommeli, andinakwenza lukhulu njengommeli.

416
00:35:32,832 --> 00:35:37,388
Into endinokuyithetha yile yokuba amalungelo oluntu eneneni
ayaluthintela olu hlobo lokuphathwa, olu

417
00:35:37,388 --> 00:35:41,387
kunyanzeliswa ukuba usele amayeza, unyanzeliswe
ukuba ufumane unyango lwengqondo njalo njalo.

418
00:35:41,387 --> 00:35:48,059
Kodwa ukuba iinkundla ziyayivumela nje,
njengoko sibonile apha, ngoko ke kunzima ngokwenene.

419
00:35:48,059 --> 00:35:51,197
Emva koko uyashiywa uzenzele. Kwaye xa
ungenalo uqiniseko, kufuneka uthi hayi

420
00:35:51,197 --> 00:35:52,981
ngokucacileyo uze uthi, andizukuhamba naloo nto.

421
00:35:52,981 --> 00:36:00,090
Njengoko kubhaliwe kwi-T-shirt yakho: Inkululeko iqala
ngokuthi hayi. Kum, oko kuthetha amalungelo oluntu kuqala.

422
00:36:00,090 --> 00:36:09,399
Kwaye enye into kukuthintela ulwaphulo-mthetho –
ndicinga ukuba oku kwenzeka nangezemfundo,

423
00:36:09,399 --> 00:36:15,450
ngokuzifundisa, ukuziqhelanisa, kunye nokwazisa nabanye.

424
00:36:15,450 --> 00:36:20,098
Kuhle kakhulu. Enkosi ngolu
dliwano-ndlebe. Lube lwazi olukhanyisayo kakhulu.

425
00:36:20,098 --> 00:36:24,434
Ngamanye amazwi, akukho mfuneko yokuzikhathaza kangako ngayo.

426
00:36:24,434 --> 00:36:38,801
ICorona isilumkisile, isivusile. Kwaye
akufuneki sinikezele kulo mdlalo wamandla wesi sifo.

427
00:36:38,801 --> 00:36:41,520
Kanye. Enkosi ngokundivumela ukuba ndibe lapha!

