1
00:00:00,000 --> 00:00:00,200


2
00:00:00,200 --> 00:00:10,038
ብሚያዝያ 2026 ኣብ ውድብ ዓለምለኻዊ ክሊማ (IPCC) 44
ሊቃውንቲ ሓደ ሕታም ኣውጺኦም፣ እቲ ክሳብ ሕጂ ዝነበረ ስነ-ስርዓት፣ እቲ

3
00:00:10,038 --> 00:00:15,801
SSP5-8.5 ዝብሃል፣ ዘይክልክልን ዘይተግባራውን ከም ዝኾነ ተገሚቱ።

4
00:00:15,801 --> 00:00:30,875
እዚ ስነ-ስርዓት እዚ ብዝጠፍኡ ዘይተግባራዊ ቅድመ-ኩነታት ተመስሪቱ፣ ዝተገመተ ልቀት CO₂ ድማ
ክሳብ 3-5 ዲግሪ ሴልሺየስ ዓለምለኻዊ ውርደት ክፍጽም ምዃኑ፣ ሓያል ስጉምትታት እንተዘይተወሲዱ።

5
00:00:30,875 --> 00:00:38,857
እቲ ጀርመናዊ ፖለቲከኛ፣ ኬሚስት፣ ደራሲ መጽሓፍን ማናጀርን ፍሪትዝ
ፋረንሆልት ነዚ ስነ-ስርዓት እዚ "ካብ ጀምሮ ዘይተግባራዊ" ኢሉ ይገልጾ።

6
00:00:38,857 --> 00:00:49,050
ስለዚ ኣብ መጀመርታ 2025 ኣብ ውድብ ዓለምለኻዊ ክሊማ ተቓላሳዊ ጽሑፍ
ተቐሪቡ፣ እዚ ድማ ብሚያዝያ 2026፣ ድሕሪ ልዕሊ ሓደ ዓመት መርመራ ፍቓድ ረኺቡ።

7
00:00:49,050 --> 00:00:58,053
እቲ ሓድሽ ስነ-ስርዓት ኣብ ዓመት 2100 ውርደት ሙቐት ጥራይ 2,56 ዲግሪ ከም ዝኸውን ይገምት።

8
00:00:58,053 --> 00:01:05,180
ውርደትታት ሙቐት ኩሉ ግዜ ኣብ ዓመት 1860፣ ማለት
እቲ ግዜ ቅድሚ ኢንዱስትሪያላይዜሽን፣ ተመርኩዞም ይሕሰቡ።

9
00:01:05,180 --> 00:01:11,424
ሎሚ ምናልባት 1,5 ዲግሪ ዝኸውን ማእከላይ ውርደት ሙቐት ኣብ ቅድሚ እቲ ግዜ ኣለና።

10
00:01:11,424 --> 00:01:18,486
ብመሰረት እዚ ስነ-ስርዓት እዚ ድማ ኣብ ዝመጽኡ 100 ዓመታት ጥራይ ሓደ ዲግሪ ተወሳኺ ክኸውን እዩ።

11
00:01:18,486 --> 00:01:23,840
እቲ ብሰብኣዊ ልቀት CO₂ ዝመጽእ ክሊማዊ ውርደት ሙቐት ዘይከራኸር ኣይኮነን።

12
00:01:23,840 --> 00:01:29,632
ካልኦት ኣረኣእያታት ብፍላይ ምድሪ ብሰንኪ ዝተወሰኸ ጸሓያዊ ንጥፈት ከም እትውዕይ ይገምቱ።

13
00:01:29,632 --> 00:01:38,171
እቲ ዝመጽእ ውርደት ሙቐት ብሰብኣዊ CO₂ ይኹን ብጸሓያዊ ንጥፈት፣
ኣብ ዝመጽኡ 100 ዓመታት ተወሳኺ 1° ሴልሺየስ ዓለምለኻዊ ውርደት

14
00:01:38,171 --> 00:01:44,378
ሙቐት ብሓፈሻ "ዘይጠንቀቕ" ከምኡ'ውን "ዝተቖጻጸረ" ተባሂሉ ይሕሰብ።

15
00:01:44,378 --> 00:01:53,189
ፋረንሆልት ሕጂ ኩሉ ሰብ ተፈጥሮን ሰብን ኣብዚ ኩነታት እዚ ክላማዕ ከም
ዝኽእልን እቲ "ዕንወት ተሰረዘ" ከም ዝኾነን ክርኢ ይኽእል እዩ ይብል።

16
00:01:53,189 --> 00:02:04,575
ንሱ ዋልታ ኣይገብርን፣ እዞም ሕጂ ዝስማዑ ዘለዉ ናይ ክሊማ ሊቃውንቲ
"ብምኽንያት ናይ ደገፍ ገንዘብ ንርእሶም ዘበላሸዉ ዕጹው ጉጅለ" ምዃኖም ይገልጽ።

17
00:02:04,575 --> 00:02:10,935
ንናይ ክሊማ ትረኻ ዝቃወመ ዝኾነ ወገን ካብ ጸወታ ተወጺኡ ኣብ ናይ ቅጣዕ ወንበር ተቐሚጡ።

18
00:02:10,935 --> 00:02:14,044
ከምኡ ድማ ንቫረንሆልት ባዕሉ እውን ኣጋጢምዎ።

19
00:02:14,044 --> 00:02:21,794
ጀርመን እንተተመልከትና፡ ዓለምለኻዊ ናይ CO₂ ልቀት 1.5% ጥራይ እያ እትፈልጥ።

20
00:02:21,794 --> 00:02:30,255
ይኹን እምበር፡ ብዙሓት ኣብ ጀርመን ዝተተግበሩን
ዝተመባጽዑን ክልከላታትን ትእዛዛትን ክሳብ ሕጂ ይቕጽሉ ኣለዉ።

21
00:02:30,255 --> 00:02:37,977
ብጠቕላላ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት እዚ ዘምጽኦ፡ ናይ ጀርመን ጥራይ
ዘይኮነስ ብጠቕላላ ናይ ኤውሮጳ ቁጠባ ክቕጽል ከም ዝፈርስ እዩ።

22
00:02:37,977 --> 00:02:47,084
ቫረንሆልት ይሓትት፡ ተወሳኺ ናይ ከሰል ኃይሊ ማእከላት ኣይተወግዱ፣ ናይ ነዳዲ
ሞተራት ክልከላ ኣይሃለወ፣ ናይ ምሕዋይ ሕግን ናይ CO₂ ቀረጽን ክስወገድ።

23
00:02:47,084 --> 00:02:59,940
ናይ ጀርመን ፌዴራላዊ ቤት ፍርዲ ኩሉ ኣብ ጀርመን ዘሎ ልቀት ናብ ዜሮ ክምለስ ዝሓተተ
ውሳኔኡ፡ ሕጂ ዘይተረጋገጸ ኮይኑ ኣብ ዝተረጋገጸ ናይ 8.5 ስነ-ሁኔታ ጥራይ ተመስሪቱ፡

24
00:02:59,940 --> 00:03:04,408
ዝቃወሙ ድምጽታት ኣይተሰምዑን፣ ኣማራጺ ስነ-ሁኔታታት ኣይተመልከቱን።

25
00:03:04,408 --> 00:03:06,665
ኣብዚ እውን ምምሕያሽ የድሊ።

26
00:03:06,665 --> 00:03:15,365
እቲ ዝሕተት ዘሎ ንህሉው ሓቅታት ብሓድሽ ዘገምግምን ንጥፍኣት ቁጠባ ዘቋርጽን ህዝባዊ ምይይጥ እዩ።

27
00:03:15,365 --> 00:03:23,722
እቲ ናይ ሙከራዊ ፊዚክስ ፕሮፌሰር ኤመሪተስ ዶክተር ገርት
ጋንተፎር ኣብ ምሕታት ምስ ኒዩስ ብዘይ ምሕባእ ከምዚ ይብል፡

28
00:03:23,722 --> 00:03:28,673
ናይ CO₂ ጸገም ኣብ ስነ-ሁኔታ 8.5 ብኣይዲዮሎጂስት ተማርኾ፡

29
00:03:28,673 --> 00:03:39,483
እቲ ዝተዛረቦ ነቲ ሕብረተሰብ ብምሉኡ ንምልዋጥ ማለት ካብዚ ሎሚ ዘሎ ማሕበራዊ
ዕዳጋ ኢኮኖሚ ናብ ኢኮ-ሶሻሊዝምን ናብ "ውጥን ኢኮኖሚ"ን ምምላስ ማለት እዩ።

30
00:03:39,483 --> 00:03:53,126
እዞም ሓሳባውያን ከም ሃይማኖት ኣብዚ መልክዕ እዮም ዝሓዝዎ፦ "ንትንቢት ብሳይንሳዊ መገዲ ኣስቢርናዮ
ኣለና፤ ብዝእዝዘኩም መገዲ እንተዘይተነበርኩም፣ ክፉእ ክውዳእ እዩ፣ ከመይሲ ክትረስዑ ኢኹም!"

31
00:03:53,126 --> 00:04:00,413
እቶም ናይ ዓለም መወዳእታ ትንቢታት ዝተጠቕሙሎም
ስልጣን ንምርካብን ብኡ እውን ንምሃብታምን ይደልዩ ነይሮም።

32
00:04:00,413 --> 00:04:05,176
ግና ኣብ ህዝባዊ ምይይጥ ከመይ ኣሎ? – ኣብዚ ምሉእ ስቕታ እዩ ዘሎ።

33
00:04:05,176 --> 00:04:14,096
ሚድያታት ንክሊማ ዝምልከት ጉዳይ ንብዙሕ ዓመታት ፍርሕን
ህውከትን ንምዝርጋሕ ተጠቒሞምሉ – ሕጂ ግና ስቕ ተብሉ ኣሎ።

34
00:04:14,096 --> 00:04:19,820
እዚ የርኢ እቶም ናይ ክሊማ ህውከት ናይ ሓቂ ድራማታት ዕላማኦም ገና ካብ ትርኢት ከም ዘየውጽኡዎ።

35
00:04:19,820 --> 00:04:28,443
ብተደጋጋሚ መገዲ ብዛዕባ ክሊማ ምዕባለ ፍርሒ ይዝርጋሕ፣ እቲ
ናይ ክሊማ ዕላማታት ከኣ ኣብ ትሕቲ ንቕሓት ህዝቢ ይስራሕ።

36
00:04:28,443 --> 00:04:38,656
እቲ 8,5 ክሊማ ስነ-ሁኔታ ኣብ መርመራ ክኣቱ ኣለዎ – ኣብ
ፖለቲካ ከምኡውን ኣብ ቤት ትምህርቲ፣ ዩኒቨርሲቲታትን ህዝባዊ ምይይጥን።

37
00:04:38,656 --> 00:04:45,525
ሕጂ እቶም ቅኑዓት ናይ ክሊማ ሳይንቲስታት ነቲ ሓድሽ ፍልጠት ብግህዶ ክመያየጡ ተሓተትቲ እዮም።

38
00:04:45,525 --> 00:04:52,663
ፖለቲካን ፍትሕን ብዚ ክምልከቱን ካብኡ ንውሳነታቶም እንታይ ሳዕቤን ከም ዘለዎ ክምርምሩን ኣለዎም።

39
00:04:52,663 --> 00:04:59,609
እቶም ኣብዚ ኣጥፋኢ ንግዲ ዝሃብተሙ ድማ ተሓታቲ ክግበሩ ኣለዎም!

40
00:04:59,609 --> 00:05:07,106
ብዘይሕጋዊ መገዲ ዝተረኽቡ ብቢልዮን ዝቑጸሩ ትርፍታት ተመሊሶም ነቲ ዝተታለለ ህዝቢ ክምለሱ ኣለዎም።

41
00:05:07,106 --> 00:05:14,862
እቲ ክልተ ቃለ-መጠይቅ ምስ ፍሪትዝ ፋረንሆልትን ዶክተር ጌርት ጋንተፎርን ኣብቲ ኣብ
ትሕቲ እቲ መደብ ዝርከብ ሰማያዊ ናይ ሓበሬታ ሳጹን ብዝርከቡ ሊንኣት ክትረኽቦም ትኽእል።