1
00:00:00,000 --> 00:00:00,200


2
00:00:00,200 --> 00:00:08,143
2026-njy ýylyň aprel aýynda Bütindünýä howa üýtgemegi boýunça
geňeşiň (IPCC) 44 alymy şu wagta çenli ulanylan ssenariýanyň,

3
00:00:08,143 --> 00:00:15,801
ýagny SSP5-8.5 diýilýän ssenariýanyň ähtimal däl we
hakyky däl diýip bahalandyrylan bir neşirini çap etdiler.

4
00:00:15,801 --> 00:00:22,854
Bu ssenariýa düýbünden hakyky däl şertlerden ugur alýar we hiç
hili düýpli çäre görülmese, global

5
00:00:22,854 --> 00:00:30,875
temperaturanyň 3-5 gradus Selsiý aralygynda
ýokarlanmagyna getirer ýaly CO₂ zyňyndylaryny çaklaýar.

6
00:00:30,875 --> 00:00:35,266
Nemes syýasatçysy, himigi, kitap ýazyjysy
we menedžeri Fritz Vahrenholt bu

7
00:00:35,266 --> 00:00:38,857
ssenariýany „başdan bäri manysyz“ diýip atlandyrýar.

8
00:00:38,857 --> 00:00:45,105
Şeýlelikde, 2025-nji ýylyň başynda Bütindünýä howa üýtgemegi
boýunça geňeşe garşy ekspertiza tabşyryldy, ol 2026-njy ýylyň

9
00:00:45,105 --> 00:00:49,050
aprel aýynda, bir ýyldan gowrak barlagdan soň tassyklama aldy.

10
00:00:49,050 --> 00:00:58,053
Täze ssenariýa 2100-nji ýylda
temperaturanyň diňe 2,56 gradus ýokarlanmagyny çaklaýar.

11
00:00:58,053 --> 00:01:05,180
Temperaturanyň ýokarlanmagy hemişe 1860-njy ýyla,
ýagny senagatlaşmadan ÖŇKI döwre degişli edilýär.

12
00:01:05,180 --> 00:01:11,424
Häzir biz şol wagtky ýagdaýa garanyňda ortaça 1,5
gradus töweregi temperaturanyň ýokarlanmagyna eýe.

13
00:01:11,424 --> 00:01:18,486
Bu ssenariýa laýyklykda, geljek 100
ýylda bary-ýogy bir gradus goşular.

14
00:01:18,486 --> 00:01:23,840
Adam tarapyndan döredilen CO₂ sebäpli
ýüze çykýan howa ýylylygy jedelsiz däl.

15
00:01:23,840 --> 00:01:29,632
Beýleki teoriýalar, esasan, Ýeriň Gün işjeňliginiň
ýokarlanmagy sebäpli gyzýandygyny öňe sürýärler.

16
00:01:29,632 --> 00:01:38,738
Ýöne adam tarapyndan döredilen CO₂ ýa-da Gün işjeňligi bolsun,
geljek 100 ýylda global temperaturanyň ýene 1° Selsiý ýokarlanmagy

17
00:01:38,738 --> 00:01:44,378
umuman „howply däl“ we „dolandyryp bolýan“ hasaplanýar.

18
00:01:44,378 --> 00:01:49,327
Vahrenholt häzir her kimiň görüp biljekdigini, bu
ýagdaýda tebigatyň we adamyň oňa uýgunlaşyp

19
00:01:49,327 --> 00:01:53,189
biljekdigini we „betbagtçylygyň ýatyrylandygyny“ aýdýar.

20
00:01:53,189 --> 00:02:00,332
Ol hiçbir sözi gizlemeýär we häzirki wagtda
diňlenýän klimat alymlarynyň „grant puluny almak üçin

21
00:02:00,332 --> 00:02:04,575
özlerini korrumpirleşdiren ýapyk topar“ bolandygyny aýdýar.

22
00:02:04,575 --> 00:02:10,935
Klimat narratiwine garşy çykan her kim
oýundan çykaryldy we jerime skameýkasyna oturdyldy.

23
00:02:10,935 --> 00:02:14,044
Vahrenholtyň özüne-de edil şeýle boldy.

24
00:02:14,044 --> 00:02:21,794
Germaniýa barada aýdylanda: ol dünýä CO₂
çykaryşynyň bary-ýogy 1,5 %-ini öndürýär.

25
00:02:21,794 --> 00:02:30,255
Şeýle bolsa-da, Germaniýada durmuşa geçirilen we wada edilen
köp sanly gadaganlyklar we buýruklar henizem dowam etdirilýär.

26
00:02:30,255 --> 00:02:34,607
Jemi alanda, bu Ýewropa birleşiginde diňe
Germaniýanyň däl, eýsem Ýewropadaky ähli

27
00:02:34,607 --> 00:02:37,977
ykdysadyýetiň mundan beýläk hem dargadylmagyna getirýär.

28
00:02:37,977 --> 00:02:42,001
Vahrenholt talap edýär: kömür elektrik stansiýalarynyň mundan
beýläk öçürilmezligini, ýangyç

29
00:02:42,001 --> 00:02:47,084
hereketlendirijili ulaglaryň gadagan edilmezligini,
ýyladyş kanunynyň we CO₂ tölegleriniň aýrylmagyny.

30
00:02:47,084 --> 00:02:53,608
Germaniýanyň Federal Konstitusiýa kazyýeti Germaniýadaky ähli
zyňyndylaryň NOLA gaýdyp gelmegi baradaky

31
00:02:53,608 --> 00:02:59,940
kararyny hut şu 8.5 ssenarisine esaslandyrdy, bu bolsa
indi esaslandyryp bolmaýan hökmünde ret edildi:

32
00:02:59,940 --> 00:03:04,408
Garşy sesler diňlenmedi,
alternatiw ssenariler göz öňünde tutulmady.

33
00:03:04,408 --> 00:03:06,665
Bu ýerde-de düzediş girizilmeli.

34
00:03:06,665 --> 00:03:15,365
Häzirki faktlary täzeden bahalandyrýan we ykdysadyýetiň
weýran edilmegini bes edýän açyk jedel talap edilýär.

35
00:03:15,365 --> 00:03:23,722
Eksperimental fizikanyň emerit professor doktory Gert
Ganteför Nius bilen geçirilen söhbetdeşlikde aç-açan aýdýar:

36
00:03:23,722 --> 00:03:28,673
CO₂ meselesi 8.5 ssenarisinde
ideologlar tarapyndan ogurlanyp alyndy:

37
00:03:28,673 --> 00:03:34,668
Mesele jemgyýeti düýpden üýtgetmek –
häzirki sosial bazar ykdysadyýetinden

38
00:03:34,668 --> 00:03:39,483
ekosializme we „meýilnama ykdysadyýetine“ geçmek.

39
00:03:39,483 --> 00:03:46,327
Bu ideologlar muny din ýaly görnüşde öňünden kesgitleýärdiler:
„Biz çaklamany ylmy taýdan hasapladýk, eger

40
00:03:46,327 --> 00:03:53,126
siziň üçin ýazýan ýaly ýaşamasaňyz, netijesi
erbet bolar, sebäbi siz ýanyp kül bolarsyňyz!“

41
00:03:53,126 --> 00:04:00,413
Dünýäniň soňy baradaky çaklamalary ulananlar güýç
gazanmak we şol bir wagtyň özünde baýlaşmak islediler.

42
00:04:00,413 --> 00:04:05,176
Emma jemgyýetçilik çekişmesinde ýagdaý
nähili? – Bu ýerde ölüm sessizligi höküm sürýär.

43
00:04:05,176 --> 00:04:14,096
Mediýa köp ýyllaryň dowamynda klimat temasyny gorky
we panika ýaýratmak üçin ulandy – indi bolsa dymýar.

44
00:04:14,096 --> 00:04:19,820
Bu klimat panikasynyň hakyky hereket edijileriniň öz
maksatlaryny henizem göz öňünden aýyrmandygyny görkezýär.

45
00:04:19,820 --> 00:04:28,443
Klimat ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy barada gorky yzygiderli
ýaýradylýar we ilatyň aňyna klimat maksatlary programmirleýär.

46
00:04:28,443 --> 00:04:38,656
8,5 klimat ssenarisi barlagdan geçirilmeli – syýasatda-da,
mekdeplerde, uniwersitetlerde we jemgyýetçilik çekişmesinde-de.

47
00:04:38,656 --> 00:04:45,525
Indi dogruçyl klimat alymlary täze
maglumatlary aç-açan ara alyp maslahatlaşmaga çagyrylýar.

48
00:04:45,525 --> 00:04:52,663
Syýasat we adalat ulgamlary munuň bilen meşgullanmaly we öz
kararlaryna munuň nähili netijeleri getirjekdigini barlamaly.

49
00:04:52,663 --> 00:04:59,609
We bu weýran ediji işden baýlaşanlar jogapkärçilige çekilmeli!

50
00:04:59,609 --> 00:05:07,106
Bikanun gazanylan milliardlarça girdeji yzyna
talap edilmeli we aldalan halka yzyna gaýtarylmaly.

51
00:05:07,106 --> 00:05:11,858
Fritz Vahrenholt we Dr. Gert Ganteför bilen iki
söhbetdeşligi gepleşigiň aşagyndaky gök

52
00:05:11,858 --> 00:05:14,862
maglumat gutusyndaky baglanyşyklarda tapyp bilersiňiz.