1
00:00:00,507 --> 00:00:06,843
Nakit paranın kaldırılması toplumun her
alanında ilerletiliyor. Toplu taşımada da öyle.

2
00:00:06,843 --> 00:00:11,865
"Alliance Swisspass" – İsviçre Demiryolu ve
Otobüs Sektör Birliği – bilet ödemelerinde

3
00:00:11,865 --> 00:00:15,520
dijitalleşmeyi büyük ölçüde genişletmek istiyor.

4
00:00:15,520 --> 00:00:23,319
"Swisspass"ın 2 Eylül 2026 tarihli basın açıklamasından, yatırım
ve yenileme döngüleri kapsamında istasyonlardaki

5
00:00:23,319 --> 00:00:31,085
mevcut bilet makinelerinin kağıtsız ve nakitsiz
makinelerle değiştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

6
00:00:31,085 --> 00:00:33,789
"Swisspass" zamanlama konusunda bir taahhütte bulunmuyor.

7
00:00:33,789 --> 00:00:42,351
Nakitsiz makinelere geçişte, nakit parayla ödeme yapmak isteyen
insanlar için bir alternatifin var olmaya devam etmesi gerekiyor.

8
00:00:42,351 --> 00:00:47,445
Biletler eskisi gibi internet üzerinden
veya akıllı telefon aracılığıyla alınabilir.

9
00:00:47,445 --> 00:00:52,698
İstasyonda bilet almak isteyen, bunu
"Swisspass" veya yeni piyasaya sürülen "öV Prepaid Card"

10
00:00:52,698 --> 00:00:55,851
gibi bir taşıyıcı ortama yüklemek zorundadır.

11
00:00:55,851 --> 00:00:59,226
Bu kart, yeni bir nakit ödeme imkanı olarak sunuluyor.

12
00:00:59,226 --> 00:01:05,856
Anonimdir ve SBB satış noktalarında nakit parayla yüklenebilir.

13
00:01:05,856 --> 00:01:09,320
Ama bu teklif gerçekten ne kadar cazip?

14
00:01:09,320 --> 00:01:15,611
Müşteri daha önce biletini istasyonundaki makineden
doğrudan nakit parayla rahatça alabilirken, şimdi bir

15
00:01:15,611 --> 00:01:19,171
satış noktasından önce bir kart edinmek zorundadır.

16
00:01:19,171 --> 00:01:23,869
Hizmet verilen gişeler sürekli azaltıldığı için,
bunun için bir sonraki şehre gitmesi ve orada gişede

17
00:01:23,869 --> 00:01:26,945
uzun bekleme süreleriyle karşılaşması gerekmektedir.

18
00:01:26,945 --> 00:01:34,445
Kartına çok para yüklerse, yanında yüksek bir para değeri
taşır; az yüklerse, yakında tekrar şehre gitmesi gerekir.

19
00:01:34,445 --> 00:01:38,414
Bu gerçekten doğrudan nakit ödemeye adil bir alternatif mi?

20
00:01:38,414 --> 00:01:46,200
Yoksa gerçekte amaç, nakit parayla ödemeyi o kadar cazip
olmaktan çıkarmak ki, neredeyse kendini ortadan kaldırsın mı?

21
00:01:46,200 --> 00:01:52,429
Dijitalleşmenin genişletilmesiyle, "Alliance
Swisspass"a göre satış maliyetlerinin düşürülmesi hedefleniyor.

22
00:01:52,429 --> 00:01:57,711
Ancak bilinmektedir ki hızlı teknolojik
ilerleme, kullanılan cihazların hızla eskimesine ve

23
00:01:57,711 --> 00:02:01,101
yeniden değiştirilmesi gerekmesine yol açmaktadır.

24
00:02:01,101 --> 00:02:06,739
Sunucu çiftlikleri, veri merkezleri ve yüksek
performanslı cihazlarla dijital teknolojilerin

25
00:02:06,739 --> 00:02:09,918
kullanımı önemli miktarda elektrik gerektirir.

26
00:02:09,918 --> 00:02:12,544
Bu şekilde para tasarrufu sağlanır mı?

27
00:02:12,544 --> 00:02:19,125
Sektör birliği, medyanın dijitalleşme için net bir
zaman planı olduğu yönündeki açıklamasını reddediyor.

28
00:02:19,125 --> 00:02:28,272
"K-Tipp"in 2.9.2026 tarihli 14/2026 sayılı baskısında
yazdığı gibi, toplu taşıma sektörünün 2035'ten itibaren bilet

29
00:02:28,272 --> 00:02:33,921
makineleri olmadan "altyapısız satış" planladığı doğru değil.

30
00:02:33,921 --> 00:02:39,265
Ancak net gerçekler, dijitalleşmenin hızlı
adımlarla hayata geçirildiğini göstermektedir.

31
00:02:39,265 --> 00:02:47,800
"K-Tipp"e göre, örneğin çoklu bilet kartlarının damgalama
cihazları yakında dijital aktivasyon cihazlarıyla değiştirilecek:

32
00:02:47,800 --> 00:02:52,860
"Bu yönde ilk adım Kuzeybatı İsviçre ve Basel'de atılıyor.

33
00:02:52,860 --> 00:02:58,812
Orada gelecek yıl çoklu bilet kartlarını
damgalamak için 400 cihaz kaldırılacak.

34
00:02:58,812 --> 00:03:06,625
Basel Ulaşım İşletmeleri müdürü tutanakta, artık kağıt biletler
ve kartlar için damgalama cihazlarının olmayacağını belirtiyor.

35
00:03:06,625 --> 00:03:11,040
Damgalama cihazları yerine 'aktivasyon cihazları' kurulacak.

36
00:03:11,040 --> 00:03:18,040
Bir yolculuğu aktive etmek için sadece
'SwissPass' veya mikroçip kartı cihaza tutulabilir."

37
00:03:18,040 --> 00:03:21,242
Bilet makinelerinin kaldırılması da tüm hızıyla sürüyor.

38
00:03:21,242 --> 00:03:29,906
SBB, son on yılda toplam 1.453 bilet makinesinden 434'ünü söktü.

39
00:03:29,906 --> 00:03:33,007
Yani her üç makineden biri kayboldu.

40
00:03:33,007 --> 00:03:44,242
16.9.2026 tarihli "K-Tipp" No. 15, geçen Mayıs'tan bu yana
kalan birçok cihazda nakit ödemenin engellendiğini bildiriyor.

41
00:03:44,242 --> 00:03:47,703
Gerekçe olarak "Vandalizme karşı koruma" gösteriliyor.

42
00:03:47,703 --> 00:03:51,929
Bu, otomatların üzerine yapıştırılan notlarda yazıyor.

43
00:03:51,929 --> 00:03:58,146
SBB gişe görevlileri "K-Tipp" ile yaptıkları
görüşmede, özellikle kırsal bölgelerde ve metropol alanlarında

44
00:03:58,146 --> 00:04:01,882
"yüzlerce" bloke edilmiş otomat olduğunu bildiriyor.

45
00:04:01,882 --> 00:04:10,812
Ancak "K-Tipp" tarafından sorgulanan etkilenen belediyeler,
kayda değer bir vandalizm olayı yaşamadıklarını belirtiyor.

46
00:04:10,812 --> 00:04:21,125
SBB bu konuda sessiz kalıyor ve "K-Tipp"e ne otomatların konumu
ve sayısı ne de iddia ettikleri hasarlar hakkında bilgi veriyor.

47
00:04:21,125 --> 00:04:26,671
Görünüşe göre nakit ödeme ve kağıt bilet çıkışı
yapan bilet otomatlarının kaldırılması arka

48
00:04:26,671 --> 00:04:30,226
planda adım adım sinsi bir şekilde ilerletiliyor.

49
00:04:30,226 --> 00:04:37,945
Nakit parayla ödemeye devam etmek gibi sözde alternatif o
kadar zahmetli ve cazip olmaktan uzak ki, bunun da ortadan

50
00:04:37,945 --> 00:04:43,343
kaldırılmasının sadece bir zaman meselesi olduğu görülüyor.

51
00:04:43,343 --> 00:04:46,460
SBB'nin planlarına karşı da direniş var.

52
00:04:46,460 --> 00:04:53,940
Bu, sadece alternatif medyadan değil, ana akımdan da
eleştirel haberler ve yayınlar tarafından gösteriliyor.

53
00:04:53,940 --> 00:05:01,460
Kamu taşımacılığında nakit paranın kaldırılması planlarına
karşı nasıl başarılı bir şekilde direnilebileceğini, Graubünden

54
00:05:01,460 --> 00:05:05,843
kantonundan 78 yaşındaki Berta Caminada örneği de gösteriyor.

55
00:05:05,843 --> 00:05:10,726
Caminada için tetikleyici, geçen
Aralık ayındaki tarife değişikliğiydi.

56
00:05:10,726 --> 00:05:17,781
"Postauto Graubünden", kanton adına ön tarafta
sürücü personelinde bilet satışını durdurmuştu.

57
00:05:17,781 --> 00:05:23,492
Emekli kadın, Postauto'da artık nakit parayla
ödeme yapılamamasını kabul etmek istemiyordu.

58
00:05:23,492 --> 00:05:32,070
Bu nedenle "Kamu hizmetlerinde nakit ödeme
(Ayrımcılık karşıtı girişim)" halk girişimini başlattı.

59
00:05:32,070 --> 00:05:43,085
Sadece iki ay içinde kantonun 100 belediyesinin
tamamından rekor düzeyde 15.781 imza toplandı.

60
00:05:43,085 --> 00:05:48,066
Bu, girişim için sadece 4.000
kişinin gerekli olmasına rağmen böyleydi.

61
00:05:48,066 --> 00:05:53,693
Girişim, örneğin posta otobüsünde, halka açık park
otomatlarında veya tuvaletlerde nakit parayla

62
00:05:53,693 --> 00:05:57,066
ödeme yapılabileceğini garanti altına almak istiyor.

63
00:05:57,066 --> 00:06:04,003
Dijital ödeme araçları kalmalı, ancak nakit
parayla ödeme yapma imkânının yerini almamalı.

64
00:06:04,003 --> 00:06:08,081
Sırada "Bündner Grossrat"ın bu
talep hakkında karar vermesi gerekiyor.

65
00:06:08,081 --> 00:06:15,378
Bir sonuç çıkmazsa, halk kamu kurumlarındaki
madeni paraların geleceği hakkında oy kullanacak.

66
00:06:15,378 --> 00:06:21,817
Berta Caminada vakası, nakit paranın
kaldırılmasına karşı çıkılabileceğini ve nüfusun büyük bir

67
00:06:21,817 --> 00:06:26,347
kısmının nakit parayı korumak istediğini gösteriyor.

68
00:06:26,347 --> 00:06:34,324
Peki nakit paranın korunması neden bu kadar büyük önem taşıyor
ve halk sadece dijital ödeme yapabildiğinde onu ne bekliyor?

69
00:06:34,324 --> 00:06:40,089
Hansjörg Stützle on yıldır nakit paranın olduğu
bir gelecek için bir vatandaş hareketi inşa ediyor.

70
00:06:40,089 --> 00:06:45,636
Mesajını birçok konferansta ve televizyonda kamuoyuyla paylaştı.

71
00:06:45,636 --> 00:06:50,745
Ayrıca AB'de nakit paranın
kaldırılmasına karşı bir dilekçe başlattı.

72
00:06:50,745 --> 00:06:55,543
Dijital euronun yürürlüğe girmesiyle birlikte
nakit ödeme hakkının da garanti altına

73
00:06:55,543 --> 00:06:59,355
alınmasını ve yönetmelikte yer almasını talep ediyor.

74
00:06:59,355 --> 00:07:04,331
Nakitsiz bir toplumun tehlikesini şöyle tanımlıyor:

75
00:07:04,331 --> 00:07:09,696
"Her alışveriş izlenebilir, kontrol
edilebilir, kısıtlanabilir ve durdurulabilir.

76
00:07:09,696 --> 00:07:12,527
Her ödemeye ücret konulabilir.

77
00:07:12,527 --> 00:07:17,230
Dijital dünyada kilitliyken param gerçekten hâlâ benim mi?

78
00:07:17,230 --> 00:07:22,506
Nakitsiz bir dünyanın sonuçları, her şeyi
kapsayan kontrol nedeniyle çok geniş

79
00:07:22,506 --> 00:07:26,011
kapsamlıdır ve hayatımızın her alanını etkiler.

80
00:07:26,011 --> 00:07:31,652
Ancak özgür bir toplumun, izlenemeyen ve
yönlendirilemeyen özgür bir ödeme aracına ihtiyacı vardır.

81
00:07:31,652 --> 00:07:36,855
Çünkü herkes hangi verilerini
paylaşacağına kendisi karar verebilmelidir."

82
00:07:36,855 --> 00:07:45,644
Finans uzmanı Ernst Wolff, 19.6.2023 tarihli podcast'inden
bir kesitte dijital euro hakkında görüşlerini açıklıyor.

83
00:07:45,644 --> 00:07:55,417
AB'nin dijital eurosu burada, nakit ödeme alternatifi olmayan
her dijital ödeme sistemi adına temsil edici niteliktedir.

84
00:07:55,417 --> 00:08:03,304
" Merkez bankalarına ve onların arkasındaki dijital-finansal
komplekse, nüfusu kendi çıkarlarına tabi kılmak için para

85
00:08:03,304 --> 00:08:08,222
tarihinin tamamında şimdiye kadar var olmayan imkânlar sunuyor.

86
00:08:08,222 --> 00:08:14,894
Programlanabilir bir para birimi olduğu için, dijital euro amaca
bağlı olarak çıkarılacak, bir son kullanma tarihine

87
00:08:14,894 --> 00:08:21,260
bağlanacak ve tüm kullanıcılara bireysel faiz ve
vergi oranları ile ceza ödemeleri yüklenebilecektir.

88
00:08:21,260 --> 00:08:28,836
Ödemesini örneğin bir iklim veya sağlık sertifikası gibi
koşullara bağlamak, geçerliliğini yerel, bölgesel

89
00:08:28,836 --> 00:08:37,480
veya ulusal olarak sınırlamak ya da Çin örneğindeki gibi
bir sosyal kredi sistemine bağlamak mümkün olacaktır.

90
00:08:37,480 --> 00:08:43,542
Para tarihine bakıldığında, tarihsel
olarak her zaman iki temel özelliği olmuştur:

91
00:08:43,542 --> 00:08:47,878
Hem evrensel bir değişim aracı hem de bir egemenlik aracıydı.

92
00:08:47,878 --> 00:08:55,061
Dijital merkez bankası parası – şimdi duyurulan dijital euro gibi
– her şeyden önce bir egemenlik aracıdır ve

93
00:08:55,061 --> 00:09:02,100
diktatörlerin geçmişte akıl ettikleri tüm
önlemlerden daha etkili ve daha tesirlidir.."

94
00:09:02,100 --> 00:09:09,644
Nakit paranın kaldırılmasının hayatınızı nasıl
etkileyeceğine dair en önemli noktaların bir özeti bir kez daha:

95
00:09:09,644 --> 00:09:14,136
- Artık anonim ve iz bırakmadan ödeme yapma imkânınız yok.

96
00:09:14,136 --> 00:09:19,722
Her alışveriş gözetlenebilir, kontrol
edilebilir, kısıtlanabilir ve durdurulabilir.

97
00:09:19,722 --> 00:09:27,214
- Bankalar ve hükümetler hesaplarınıza sınırsız erişime
sahiptir ve sizi istedikleri gibi müsadere edebilirler.

98
00:09:27,214 --> 00:09:33,180
- Fonlar belirli amaçlara tahsis edilebilir
ve bir son kullanma tarihine bağlanabilir.

99
00:09:33,180 --> 00:09:38,863
- Bireysel faiz ve vergi oranları
ile ceza ödemeleri uygulanabilir.

100
00:09:38,863 --> 00:09:44,394
- Sisteme uygun davranmazsanız,
fonlarınızın bloke edilmesiyle ekonomik ve sosyal

101
00:09:44,394 --> 00:09:48,792
hayattan dışlanma cezasına çarptırılabilirsiniz.

102
00:09:48,792 --> 00:09:52,812
- Bankalara yapılan hacker
saldırılarında paranız güvende değildir.

103
00:09:52,812 --> 00:09:58,080
- Bir banka iflası durumunda paranız kaybolur (tam kayıp).

104
00:09:58,080 --> 00:10:06,176
- Elektrik veya internet altyapısı felç olursa,
ödeme işlemleri artık mümkün olmaz ve ekonomi çöker.

105
00:10:06,176 --> 00:10:09,964
Henüz toplu taşımada nakit ödeme mümkündür.

106
00:10:09,964 --> 00:10:16,894
Bu fırsatı değerlendirin, bunun için dolambaçlı yolları göze
almanız gerekse bile. Biletinizi doğrudan nakit ile ödeyin!

107
00:10:16,894 --> 00:10:23,425
Tasarımcılardaki damga kartlarını kullanın ve bir "Ön Ödemeli
Kart" satın almak için gişede sırada beklemeye zaman ayırın.

108
00:10:23,425 --> 00:10:27,214
Böylece nakit ödemenin korunması
için bir işaret koymuş olursunuz.

109
00:10:27,214 --> 00:10:31,968
Tren görevlileri ve çevrenizdeki insanlarla
"nakit para kaldırılması" konusunu konuşun.

110
00:10:31,968 --> 00:10:37,439
Çevrenize, paranın dijitalleşmesinin
hepimizi artık kendi kaderimizi tayin edemeyeceğimiz

111
00:10:37,439 --> 00:10:40,144
bir geleceğe sürüklediğini açıkça belirtin.